કમ્પિતોઽધર્મયુક્તશ્ચ રક્તાસ્યો રક્તલોચનઃ । ઉવાચ પિતરં વ્રિપ્રં સભાયામસ્થિરસ્તદા
અધર્મી અને કાંપતો, લાલ ચહેરો અને લાલ આંખોવાળો રુક્મિ એ સમયે સભામાં અસ્થિર થઈ પિતાને સંબોધી બોલ્યો.
ઉત્યાય તિષ્ઠન્પુરતઃ સર્વેષાં ચ સભાસદામ્
પછી તે બધાં સભાસદો સામે ઊભો રહીને બોલવા લાગ્યો.
રુક્મિરુવાચ શ્રૃણુ રાજેન્દ્ર વચનં હિતં તથયં પ્રશંસિતમ્ । ત્યજ વાક્યં ભિક્ષુકાણાં લોભિનાં ક્રોધિનામહો
રુક્મિએ કહ્યું: રાજાધિરાજ, આ હિતકારી અને વખાણેલી વાતો સાંભળો; ભીખ માંગનાર, લોભી અને ગુસ્સાવાળાની વાતો ન માનશો.
નર્તકાનાં ચ વૈશ્યાનાં ભટ્ટાનામર્થિનામપિ । કાયસ્થાનાં ચ ભિક્ષૂણામસત્યં વચનં સદા
નૃત્યકારો, વેપારીઓ, ભાડે કામ કરનાર, વિનંતી કરનાર, લેખક અને ભીખારીઓની વાતો હંમેશા ખોટી જ હોય છે.
ઘટકાનાં નાટકાનાં સ્ત્રીલુબ્ધાના ચ કામિનામ્ । દરિદ્રાણાં ચ મૂર્ખાણાં સ્તુતિપૂર્વ વચઃ સદા
કુંભારો, નાટ્યકારો, સ્ત્રીલોલુપો, કામી, ગરીબ અને મૂર્ખ લોકોની વાતો હંમેશા ચાટુકારિતાથી ભરેલી હોય છે.
નિહત્ય કાલયવનં રાજેન્દ્રં દૂરતો ભિયા । ઉવાયેન મહાબાહો લબ્ધં કૃષ્ણેન તદ્ધનમ્
કાળયવનને મારીને, કૃષ્ણે ડરથી દૂર રહી એ ધન ચાલાકીથી મેળવ્યું, હે મહાબાહુ રાજા.
દ્વારકાયા ધની કૃષ્ણો યવનસ્ય ધનેન ચ । જરાસંધભયેનૈવ સમુદ્રાભ્યન્તરે ગૃહી
કૃષ્ણ દ્વારકામાં યવનના ધનથી ધનવાન બન્યો અને જરાસંધના ડરે દરિયાની અંદર વસવા ગયો.
જરાસંધશતં ચૈવ ક્ષણેનૈવ ચ લીલયા । ક્ષમોઽહં હન્તુમેકાકી રાજ્ઞશ્ચાન્યસ્ય કા કથા
હું એકલો જ ક્ષણેમાં સો જરાસંધને પણ સહેલાઈથી મારી શકું છું; તો બીજાં રાજાની તો વાત જ શું!
દુર્વાસસશ્ચ શિષ્યોઽહં રણશાસ્ત્રવિશારદઃ । ધ્રુવં ભીષ્મક તેનૈવ વિશ્વં સંહર્તુમીશ્વરઃ
હું દુર્વાસાનો શિષ્ય છું અને યુદ્ધકલા જાણું છું; હે ભીષ્મક, માત્ર એ જ કારણે હું આખું જગત નાશ કરી શકું છું.
મત્સમઃ પર્શુરામશ્ચ શિશુપાલશ્ચ મત્સમઃ । સખા ચ બલવાઞ્છૂરઃ સ્વર્ગં જેતું સ ચ ક્ષમઃ
મારા સમાન પરશુરામ છે અને શિશુપાલ પણ મારા સમાન છે; મારો મિત્ર પણ બલવાન અને શૂરવીર છે, જે સ્વર્ગ પણ જીતવા સક્ષમ છે.
મહેન્દ્રં સગણં જેતુમહમીશઃ ક્ષણેન ચ । જિત્વા યુદ્ધે જરાસંધં દુર્બલં યોગિનં નૃપ
હું ક્ષણેમાં મહેન્દ્ર અને તેના સહયોગીઓને પણ જીતવા સક્ષમ છું; અને જરાસંધ જે દુર્બળ યોગીને યુદ્ધમાં હરાવી શક્યો છું, હે રાજા.
અહંકારયુતઃ કૃષ્ણો પીરં સ્વં મન્યતે ધિયા । યદ્યાયાસ્યતિ મદ્ગ્રામં વિવાહં કર્તુમીપ્સિતમ્
કૃષ્ણ અહંકારથી ભરેલો છે અને પોતાને વીર માને છે; જો તે મારા ગામમાં લગ્ન માટે આવશે—
ધ્રુવં પ્રસ્થાપયિષ્યામિ ક્ષણેન યમમન્દિરમ્ । અહો નન્દસ્ય વૈશ્યસ્ય તસ્મૈ ગોરક્ષકાય ચ
તો હું તેને ક્ષણેમાં યમલોક મોકલી દઈશ; અરે, એ નંદ અને ગૌરક્ષકને પણ—
સાક્ષાજ્જારાય ગોપીનાં ગોપાલોચ્છિષ્ટભોજિને । કરોષિ કન્યાસ્વીકારં દેવયોગ્યાં ચ રુક્મિણીમ્
જે ગોપીઓના બચેલા જમવાનું ખુલ્લેઆમ ખાય છે, ગોપાળોના ઉચ્છિષ્ટ ભોજન કરે છે, એને તમે દેવતાને યોગ્ય એવી રુક્મિણી માટે વર તરીકે પસંદ કરો છો?
દાતુમિચ્છસિ વાક્યેન ભિઙુકસ્ય દ્વિજસ્ય ચ । રાજેન્દ્ર બુદ્ધિહીનોઽસિ વચનાદ્વદ્ગ(દુર્બ) લસ્ય ચ
રાજા, જો તમે ફક્ત બોલીથી ભીખારી અને બ્રાહ્મણને કંઈક આપવાનું ઇચ્છો છો, તો તમે ખરેખર સમજણ વગરના છો, જેમ કે તમે મૂર્ખ અને દુષ્ટના શબ્દો સાંભળો છો.
મા રાજપુત્રો માશૂરો મ કુલીનશ્ચ મા શુચિઃ । મા દાતા મા ધનાઢ્યશ્ચ મા યોગ્યો મા જિતેન્દ્રિયઃ
તે વ્યક્તિ ન રાજકુમાર હોય, ન શૂરવીર, ન ઉંચી જાતિનો, ન શુદ્ધ; ન દાનશીલ, ન ધનવાન, ન યોગ્ય, અને ન ઇન્દ્રિયજિત.
કન્યાં દેહિ સુપુત્રાય શિશુપાલાય ભૂમિપ । બલેન રુદ્રતુષ્ટાય રાજેન્દ્રતનયાય ચ
રાજા, તારી દીકરીને સારા પુત્રને, શિશુપાલને, અને જે પોતાની તાકાતથી રુદ્રને પ્રસન્ન કરે છે એવા રાજાના પુત્રને આપ.
નિમન્ત્રણં કુરુ નૃપ નાનાદેશભવાન્નૃપાન્ । બાન્ધવાંશ્ચ મુનીન્દ્રાંશ્ચ પત્રદ્વારા ત્વરાન્વિતઃ
રાજા, તું વિવિધ દેશોના રાજાઓને, સંબંધીઓને અને મહાન ઋષિઓને પત્ર દ્વારા ઝડપથી આમંત્રણ મોકલ.
મહારાષ્ટ્રં વિરાટં ચ મુદ્ગલં ચ મુરઙ્ગકમ્ । ભલ્લકં ગલ્લકં ખર્વ દુર્ગં પ્રસ્થાપય દ્વિજમ્
મહારાષ્ટ્ર, વિરાટ, મુદગલ, મુરંગક, ભલ્લક, ગલ્લક, ખર્વ અને દુર્ગા પાસે એક વિદ્વાન બ્રાહ્મણને મોકલ.
ઘૃતકુલ્યાસહસ્રં ચ મધુકુલ્યાસહસ્રકમ્ । દધિકુલ્યાસહસ્રં ચ દુગ્ધકુલ્યાસહસ્રકમ્
હજારો ઘી, હજારો મધ, હજારો દહીં અને હજારો દૂધના માટલાં.
તૈલકુલ્યાપઞ્ચશતં ગુડકુલ્યાદ્વિલક્ષકમ્ । શર્કરાણાં રાશિશતં મિષ્ટાન્નાનાં ચતુર્ગુણમ્
પાંચસો તેલના માટલાં, અનગણિત ગોળના માટલાં, શક્કરનાં સો ઢગલા અને મીઠાઈઓ એના કરતાં ચારગણાં.
યવગોધૂમચૂર્ણાનાં પિષ્ટરાશિશતં શતમ્ । પૃથુકાનાં રાશિલક્ષમન્નાનાં ચ ચતુર્ગુણમ્
યવ અને ઘઉંના લોટના લાખો ઢગલા, પોઢના લાખ ઢગલા અને ભોજન એના કરતાં ચારગણું.
અથ શ્રુત્વા ચ તદ્વાક્યં રાજેન્દ્રઃ સપુરોહિતઃ । ચકાર મન્ત્રણાં તૂર્ણ નિર્જને મન્ત્રિણા સહ
પછી એ શબ્દો સાંભળી રાજા અને મુખ્ય પુરોહિતે મંત્રીઓ સાથે એકાંતમાં ઝડપી સલાહ કરી.
દ્વિજં પ્રસ્થાપયામાસ દ્વારકાં યોગ્યમીપ્સિતમ્ । કૃત્વા ચ શુભલગ્નં ચ સર્વેષામભિવાઞ્છિતમ્
પછી સૌના ઇચ્છા મુજબ શુભ મુહૂર્ત નક્કી કરીને, રાજાએ યોગ્ય અને ઇચ્છિત બ્રાહ્મણને દ્વારકા તરફ મોકલ્યો.
રાજા સંભૃતસંભારો બભૂવ સત્વરં મૃદા । નિમન્ત્રણં ચ સર્વત્ર ચકાર ચ સુતાજ્ઞયા
રાજાએ બધું જરૂરી સામાન ભેગું કરી ઝડપથી કામ કર્યું અને પોતાની દીકરીની આજ્ઞાથી સર્વત્ર આમંત્રણ મોકલ્યા.
વિપ્રઃ સુધર્માં સંપ્રાપ્ય નૃપૈર્દેવૈશ્ચ વેષ્ટિતામ્ । પ્રદદી પત્રિકાં ભદ્રામુગ્રસેનાય ભૂભૃતે
બ્રાહ્મણે સુધર્માની સભામાં, જ્યાં રાજાઓ અને દેવતાઓ ભેગા હતા, શુભ પત્ર ઉગ્રસેન રાજાને આપ્યો.
પ્રફુલ્લવદનો રાજા શ્રુત્વા પત્રં સુમઙ્ગલમ્ । સુવર્ણાનાં સહસ્રં ચ બ્રાહ્મણેભ્યો દદૌ મુદા
રાજાએ સુમંગળ પત્ર સાંભળી આનંદથી ચહેરો ખીલી ઉઠ્યો અને બ્રાહ્મણોને ખુશીથી હજાર સોનાની મુદ્રાઓ આપી.
દુંદુભિં વાદયામાસ દ્વારકાયાં ચ સર્વતઃ । દેવાન્મુનીન્નૃપાંશ્ચૈવ જ્ઞાતિવર્ગાશ્ચ બાન્ધવાન્
દ્વારકામાં સર્વત્ર દુંધુભી વગાડવામાં આવી અને દેવો, ઋષિઓ, રાજાઓ, જ્ઞાતિ અને સંબંધીઓને આમંત્રિત કર્યા.
ભટ્ટાંશ્ચ ભિક્ષુકાંશ્ચૈવ ભોજયામાસ સાદરમ્ । શ્રીકૃષ્ણસ્ય સૃવેષં ચ કારયામાસ ભૂપતિઃ
રાજાએ ભણેલા અને ભીખ માંગનાર સૌને આદરપૂર્વક ભોજન કરાવ્યું અને શ્રીકૃષ્ણ માટે બધું યોગ્ય રીતે ગોઠવ્યું.
અતીવ રમ્યમતુલં ત્રેષુ લોકેષુ દુલ્રભમ્ । યાત્રાં ચ કારયામાસ જગતાં પ્રવરં વરમ્
એણે ત્રણેય લોકમાં દુર્લભ એવી અતિ સુંદર અને અનન્ય યાત્રાની વ્યવસ્થા કરી, જે સર્વ શ્રેષ્ઠ માટે હતી.