વિશ્વં ચ યસ્ય શિરસાં સહસ્રાણં નરેશ્વર । એકસ્મિઞ્શિરસિ ન્યસ્તં શૂર્પે ચ સર્ષપો યથા
હે રાજાઓના રાજા, હજારો રાજાઓના શીરો પર જેનું શિર છે, એના શીરે બધા mustardના દાણા જેમ એકઠા થાય છે એમ બધું વિશ્વ નમન કરે છે.
ન હ્યનન્તસમો દેવો બલેન બલવત્તરઃ । યદ્ગુણાનાં ચ નાસ્ત્યન્તસ્તેનાનન્તં જગુર્બુધાઃ
બળમાં અનંત સમો કે વધારે દેવો બીજો કોઈ નથી; અને તેના ગુણોનો અંત નથી, એટલે જ વિદ્વાનો તેને 'અનંત' કહે છે.
વસવોઽષ્ટૌ મહાભાગા રુદ્રાશ્ચ શંકરં વિના । બલિનો દ્વાદશાદિત્યા મહેન્દ્રશ્ચ સુરૈઃ સમઃ
આઠ વસુઓ, મહાન રુદ્રો (શંકર સિવાય), બલવાન બાર અદિત્યો અને મહેન્દ્ર — બધા દેવોમાં સમાન છે.
ન સમર્થા ધ્રુવં જેતુમુગ્રસેનં નૃપેશ્વરમ્ । કૃષ્ણસ્ય વચનં શ્રુત્વા પ્રસન્નવદનો નૃપઃ
ઉગ્રસેન રાજાઓમાં સ્વામી છે, તેને જીતવામાં કોઈ સમર્થ નથી; કૃષ્ણના વચન સાંભળી રાજાનું ચહેરું આનંદથી તેજસ્વી થઈ ગયું.
પ્રયયૌ યાદવૈઃ સાર્ધ મહેન્દ્રભવનાત્પરમ્ । સ્વાલયં દ્વારકામધ્યે જ્વલન્તં મણિતેજસા
તે યાદવો સાથે મહેન્દ્રના મહેલમાંથી નીકળી પોતાના દ્વારકા શહેરના મધ્યમાં આવેલા રત્નોથી ઝગમગતા ઘર તરફ ગયો.
સહસ્રૈદ્વરિપાલૈશ્ચ શૂલિભિર્દણ્ડહસ્તકૈઃ । નિયુક્તૈ રક્ષિતં દ્વારં દદર્શ માનવેશ્વરઃ
હે મનુષ્યોના સ્વામી, તેણે જોયું કે હજારો રક્ષકો, ભાલા અને દંડ લઈને, દરવાજા પર સુરક્ષા માટે ઉભા છે.
અભ્યન્તરે ચ શિબિરં દ્વારેભ્યઃ ષડ્ભ્ય એવ ચ । મન્દિરાણાં ચ શતકૈ રત્નાનાં પરિભૂષણમ્
છ દરવાજા પાસે, શિબિરમાં અને સૈકડો મહેલો વચ્ચે તેણે રત્નોથી શોભાયમાન થયેલા મંડપો જોયા.
કોટિં મત્તગજેન્દ્રાણાં દદર્શ ગજમન્દિરે । ચતુર્યુગં ગજૌઘં ગજાનાં ષડ્ગુણં તથા
હાથીઓના મહેલમાં તેણે કરોડો મસ્ત ગજરાજો, ચાર યુગ માટે પૂરતા હાથીઓ અને એના છ ગણાં વધુ હાથીઓ જોયા.
મહાબલાંશ્ચ તુરગાન્સૂર્યાશ્વં ચ હસન્તિ યે । ગજેન્દ્રરાજં સર્વેષાં વાહનાનામપીશ્વરમ્
મહાબળવાન ઘોડા, સૂર્યના ઘોડા જેવાં તેજસ્વી, અને બધા વાહનોમાં રાજા એવા ગજરાજને પણ તેણે જોયો.
હસત્યૈરાવતં શશ્વન્મહેન્દ્રસ્ય ચ નારદ । અત્યુચ્ચૈરુચ્ચૈઃશ્રવમાં દદર્શ કોટિમીપ્સિતમ્
હે નારદ, તેણે મહેન્દ્રના હાથી ઐરાવતને હંમેશા હસતો જોયો અને અત્યંત ઊંચા ઉચ્છૈ:શ્રવસના ઇચ્છિત કરોડો ઘોડા જોયા.
ખરાણાં દશકોટિં ચ પાદાતં ષડ્ગુણં તથા । નિર્માણં રત્નસારાણાં તથાનાં પઞ્ચલક્ષકમ્
દસ કરોડ ખચ્ચરો, છ ગણાં વધુ પગદળ અને પાંચ લાખ રત્નોથી બનેલા રથો તેણે જોયા.
પઞ્ચલક્ષં સારથીનાં તત્રાશ્વં ષડ્ગુણં તથા । અશ્વવાટં તત્સમં ચ સુધર્માં ચ સભામપિ
પાંચ લાખ સારથીઓ, છ ગણાં વધુ ઘોડા, એટલાં જ મોટા ઘોડાખાણા અને સુધર્મા નામની સભા પણ ત્યાં હતી.
દદર્શામ્યન્તરે રમ્યે દેવૌઘમુનિસંયુતામ્ । વહ્નિશુદ્ધાશુકૈ રમ્યૈર્ભૂષિતાં રક્તકમ્બલૈઃ
તે સુંદર આંતરિક સ્થળે મેં દેવતાઓ અને ઋષિઓને સાથે જોયા, જેઓ અગ્નિમાં શુદ્ધ થયેલા કપડાં અને લાલ ચાદરો પહેરીને શોભી રહ્યા હતા.
રત્નસિંહાસનૈ રમ્યૈર્ભૂષિતાં રક્તપિઙ્ગલૈઃ । અમૂલ્યરત્નનિર્માણવીથીનાં તેજસોજ્જ્વલામ્
તે સ્થળ કિંમતી રત્નોથી બનેલા સિંહાસનો અને તેજસ્વી રત્નોથી ઝગમગતાં રસ્તાઓથી શોભાયમાન હતું.
વેષ્ટિતાં ચ મહાભીતૈઃ કિંકરૈઃ શતકોટિભિઃ । પ્રવિવેશ સભાં રમ્યાં શ્રુત્વા શઙ્ખધ્વનિં શુભમ્
લાખો-કરોડો શક્તિશાળી સેવકોની ઘેરાવમાં, તેણે શુભ શંખનાદ સાંભળી આનંદમય સભામાં પ્રવેશ કર્યો.
વાદ્યં ચ દુંદુભીનાં ચ મુનીનાં વેદમન્ત્રકમ્ । દૃષ્ટ્વા નૃપં સમુત્તસ્થૌ વેગેન સબલો હરિઃ
ત્યાં વાદ્યયંત્રો અને ઢોલના અવાજ સાથે ઋષિઓ દ્વારા વેદમંત્રોનું પઠન થતું હતું; રાજાને જોઈને હરિ પોતાની સેના સાથે ઝડપથી ઊભા થયા.
બ્રહ્મા મહેશ્વરશ્ચૈવ શેષશ્ચ દેવપુંગવાઃ । સમુત્તસ્થુઃ સુરાઃ સર્વે મુનયશ્ચ મહાવ્રતાઃ
બ્રહ્મા, મહેશ્વર, શેષ અને દેવોના શ્રેષ્ઠો, બધા દેવતાઓ અને મહાન વ્રતવાળા ઋષિઓ એકસાથે ઊભા થયા.
રાજેન્દ્રાશ્ચાપિ સિદ્ધેન્દ્રા વસુદેવપુરોગમાઃ । રત્નસિંહાસને રમ્યે ચોગ્રસેનો મહાબલઃ
રાજાઓ અને સિદ્ધોના નેતાઓ, વસુદેવની આગેવાનીમાં, તથા મહાબળવાન ઉગ્રસેન સુંદર રત્નસિંહાસન પર બેઠા.
સમુવાસ મહેન્દ્રસ્ય મુનીનામાજ્ઞયા હરેઃ । દેવાનાં ચ ગુરૂણાં ચ ગર્ગસ્યાપિ તથૈવ ચ
હરિ, ઋષિઓ, દેવગુરુઓ અને ગર્ગની આજ્ઞાથી ઉગ્રસેન મહેન્દ્રની સભામાં બેઠા.
સપ્તતીર્થોદકેનૈવ પૂર્ણકુમ્ભેન નારદ । જકાર વેદમન્ત્રૈશ્ચ નૃપસ્યાપ્યભિષેચનમ્
નારદ, સત્તર તીર્થોના પવિત્ર જળથી ભરેલા કળશ વડે, વેદમંત્રો સાથે રાજાનું અભિષેક કરવામાં આવ્યું.
તસ્મૈ વસ્ત્રયુગં દત્તં વહ્નિશુદ્ધં મનોહરમ્ । વરુણેન પુરા દત્તં કૃષ્ણાય પરમાત્મને
તેને અગ્નિમાં શુદ્ધ થયેલા અને મનોહર એવા કપડાંનો જોડી અપાયો, જે અગાઉ વરુણે કૃષ્ણને આપ્યો હતો.
માલ્યં ચ પારિજાતાનાં ચન્દનં રત્નભૂષણમ્ । રત્નચ્છત્રં દદૌ તસ્મૈ બલદેવો મહાબલઃ
પારિજાતના ફૂલોની વણાવેલી માળા, ચંદન, રત્નભૂષણ અને રત્નછત્ર તેને મહાબળવાન બલદેવે આપ્યા.
બ્રહ્મા કમણ્ડલું ચૈવ શૂલં ચાપિ મહેશ્વરઃ । પાર્વતી રત્નમાલ્યં ચ હારં ચ માલતી સતી
બ્રહ્માએ કમંડલ, મહેશ્વરે ત્રિશૂલ, પાર્વતીએ રત્નમાળ અને સતીએ માલતીની હાર આપી.
અન્યે દેવાશ્ચ મુનયો રાજેન્દ્રાઃ સિદ્ધપુંગવાઃ । યૌતકં ચ દદૌ તસ્મૈ ક્રમેણ ચ પૃથક્પૃથક્
અન્ય દેવતાઓ, ઋષિઓ, રાજાઓ અને સિદ્ધોના શ્રેષ્ઠોએ પણ ક્રમવાર અને અલગ-અલગ રીતે તેને લગ્નભેટો આપી.
વસુદેવો દદૌ તસ્મૈ શુભદં શ્વેતચામરમ્ । પવનેન પુરા દત્તં કૃષ્ણાય પરમાત્મને
વસુદેવે તેને શુભ શ્વેત ચામર આપ્યું, જે પવનદેવે અગાઉ કૃષ્ણને આપ્યું હતું.
નન્દો દદૌ ચ સુરભિં કામધેનું ચ પૂજિતામ્ । યશોદા દેવકી તસ્મૈ રત્નશ્રેષ્ઠં દદૌ મુદા
નંદે તેને પૂજિત સુરભિ અને કામધેનુ આપી; યશોદા અને દેવકીએ આનંદપૂર્વક શ્રેષ્ઠ રત્ન આપ્યું.
સપ્તભિઃ કિંકરૈશ્ચાપિ સૈવિતઃ શ્વેતચામરૈઃ । દધાર ચ્છત્રમક્રૂરો ભક્ત્યા ચૈવાઽઽજ્ઞયા હરેઃ
સાત સફેદ ચામરવાળા સેવકો સાથે, અક્રૂરે હરિની આજ્ઞાથી અને ભક્તિપૂર્વક છત્ર ધારણ કર્યું.
રત્નસિહાસને રમ્યે દદર્શ રત્નદર્પણમ્ । અતીવ પુણ્યાવાપ્યં ચ હરિણાં ચ પુરસ્કૃતઃ
સુંદર રત્નસિંહાસન પર બેઠા, તેણે રત્નદર્પણ જોયો, જે અતિ પુણ્યપ્રાપ્ય અને હરણ દ્વારા સન્માનિત હતો.
ચક્રુઃ સ્તુતિં ચ ભટ્ટાશ્ચ ભિઙુકા બ્રાહ્મણાસ્તથા । દદુઃ શુભાશિષં તસ્મૈ દેવાશ્ચ મુનયસ્તથા
ભટ્ટો, ગાયક અને બ્રાહ્મણોએ સ્તુતિ કરી; દેવતાઓ અને ઋષિઓએ પણ તેને શુભ આશીર્વાદ આપ્યા.
બ્રહ્મણેમ્યો દદૌ રાજા રત્નકોટિં ચ ભક્તતઃ । ભટ્ટભ્યો રત્નશતકં ભિક્ષુકેમ્યસ્તથૈવ ચ
રાજાએ ભક્તિપૂર્વક બ્રાહ્મણોને કરોડ રત્નો, ભટ્ટોને અને ભિક્ષુકોને સો રત્ન આપ્યા.