પરિતશ્ચતુરસ્રાં ચ શતયોજનસંમિતામ્ । સપ્તભિઃ પરિખાભિશ્ચ ગમ્ભીરાભિશ્ચ વેષ્ટિતામ્
આ ચારેય બાજુએ ચોરસ આકારનું હતું, જેની લંબાઈ સો યોજન જેટલી હતી અને આસપાસ સાત ઊંડા ખાડાઓથી ઘેરાયેલું હતું.
પ્રાકારૈર્નવભિર્યુક્તાં લક્ષૈઃ ક્રીડાસરોવરૈઃ । મનોહરૈઃ સપદ્મૈશ્ચ સહિતૈશ્ચ મધુવ્રતૈઃ
તેમાં નવ મજબૂત કોટ હતા અને લાખો રમણીય સરોવરો હતા, જેમાં કમળ ખીલી રહ્યા હતા અને મધમાખીઓ ગુંજી રહી હતી.
શોભિતાં સર્વતોભદ્રૈઃ પુષ્પોદ્યાનત્રિલક્ષકૈઃ । પ્રફુલ્લપુષ્પૈઃ પવનૈઃ સર્વત્ર સુરભીકૃતામ્
તેમાં ત્રણ લાખ શુભ ફૂલવાટિકા હતી, અને સર્વત્ર ફૂલોના સુગંધથી પવન મહેકતો હતો.
આમોદિતાં ચ શીતેન મન્દચન્દનવાયુના । તરુભિર્નારિકેલાણાં શોભિતાં શતકોટિભિઃ
શીતળ અને હળવા ચંદનવાસી પવનથી તે સુગંધિત હતું અને કરોડો નાળિયેરના વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતું.
ગુવાકાનાં ચ વૃક્ષૈશ્ચ ભૂષિતાં તચ્ચતુર્ગુણૈઃ । ચતુર્ગુણૈર્ગુવાકાનાં યુક્તામામ્રમહીરુહૈઃ
તેમાં નાળિયેર કરતાં ચાર ગણી સંખ્યામાં ગુવાકા અને એટલી જ સંખ્યામાં કેરીના વૃક્ષો પણ હતા.
પરીતાં પનસાનાં ચ વૃક્ષૈરામ્રસમૈર્મુને । સુશોભિતાં ચ તાલાનાં દ્રુમૈરામ્રસમૈર્મુને
મુને, તે આસપાસ પાનસના વૃક્ષો અને કેરીના વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું અને તાડના વૃક્ષો તથા વધુ કેરીના વૃક્ષોથી પણ સુંદર બન્યું હતું.
અશ્વત્થૈર્બદરીભિશ્ચ બિલ્વૈરામ્રાતકૈર્વટૈઃ । શાલ્મલીભિશ્ચ જમ્બૂભિઃ કદમ્બૈશ્ચાપિ શોભિતામ્
તે પીપળ, બોર, બેલ, આમ્રાતક, વટ, સીમળ, જાંબુ અને કદંબના વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતું.
વંશૈશ્ચ તિન્તિડીભિશ્ચ ચમ્પકૈર્બકુલૈસ્તથા । નાગેશ્વરૈર્નાગરઙ્ગૈર્જમ્બીરૈર્દાડિમૈર્યુતામ્
તેમાં વાંસ, છોળ, ચંપા, બકુલ, નાગકેસર, નાગરંગ, લીમડું અને દાડમના વૃક્ષો પણ હતા.
ખર્જુરૈરર્જુનૈઃ પિષ્ટૈરિક્ષુભિઃ કાઞ્ચનૈરપિ । હરીતકીભિર્ધાત્રીભિરિન્દુભિઃ પરિતઃ પ્લુતામ્
તે ચારેય બાજુ ખજુર, અર્જુન, પિષ્ટા, ઉખડ, સુવર્ણ વાંસ, હરડે, આમળા અને ચાંદની જેવાં વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું.
શાલૈઃ પ્રિયાલૈર્હિન્તાલૈઃ શિરીષૈઃ સપ્તપર્ણકૈઃ । અન્યૈર્નાનાદ્રુમૈરિષ્ટૈરિષ્ટાં યુક્તાં પરિપ્લુતામ્
તેમાં શાલ, પ્રિયાળ, હિંતાળ, શિરીષ, સપ્તપર્ણ અને અનેક મનગમતા વૃક્ષો હતા, જે તેને અત્યંત મનોહર અને સમૃદ્ધ બનાવતા હતા.
અસંખ્યૈર્મન્દિરૈ રમ્યૈરત્યુચ્ચૈરપિ સંસ્કૃતામ્ । રત્નેન્દ્રસારનિર્માણૈર્મુક્તામાણિક્યભૂષિતૈઃ
તે અનગણિત સુંદર મહેલો વડે શોભાયમાન હતું, જે ખૂબ ઊંચા હતા અને શ્રેષ્ઠ રત્નો તથા ચંદનથી બનેલા હતા, તેમજ મુક્તા અને માનિક્યથી શણગારેલા હતા.
માણિક્યહીરકૈશ્ચિત્રૈઃ સદ્રત્નકલશાન્વિતૈઃ । મણિભિર્નિર્મિતૈરિષ્ટૈઃ સોપાનનિકરૈર્વરૈઃ
તેમાં અદ્ભુત માનિક્ય અને હીરા હતા, શુભ રત્નજડિત કલશો અને કિંમતી પથ્થરોની સુંદર સીડીઓ પણ હતી.
કપાટૈઃ કઠિનૈર્દવ્યૈરર્ગલાકીલકૈર્યુતામ્ । હરિન્મણીનાં સ્તમ્ભાનાં કદમ્બૈરપિ સંયુતૈઃ
તેમાં મજબૂત અને દ્રઢ દરવાજા હતા, જે કાંટા અને કીલો વડે બંધાયેલા હતા, અને હરિતમણિના સ્તંભો કદંબના ગુચ્છની જેમ પંક્તિમાં હતા.
નાનાચિત્રૈર્વિચિત્રૈશ્ચ સુચિત્રૈશ્ચ પરિષ્કૃતૈઃ । દર્પણૈઃ સૂક્ષ્મવસ્ત્રૈશ્ચ શોભિતૈઃ શ્વેતચામરૈઃ
તે વિવિધ સુંદર અને અદભુત શણગારોથી, દર્પણોથી, નાજુક કપડાં અને ચમકતા સફેદ ચામરથી શોભાયમાન હતું.
પ્રાઙ્ગણૈઃ પદ્મરાગાદ્યરિન્દ્રનીલપરિષ્કૃતામ્ । વીથીભી રત્નખચિતૈરાજમાર્ગૈઃ સમન્વિતામ્
તેના આંગણાં પદ્મરાગ અને ઈન્દ્રનીલ રત્નોથી શણગારેલા હતા, અને રસ્તાઓ રત્નોથી જડેલા તથા રાજમાર્ગોથી સજ્જ હતા.
ગ્રીષ્મધ્યાહ્નસૂર્યાભાં જ્વલિતાં રત્નતેજસા । ગવાક્ષલક્ષૈઃ સંયુક્તાં વાજિશાલાપરિષ્કૃતામ્
તે રત્નોના તેજથી ચમકતું હતું, જેનાથી ઉનાળાની બપોરના સૂર્ય જેવી કાંતિ હતી, અને તેમાં લાખો જમખાણા અને ઘોડાં માટેના વાડા હતા.
દૃષ્ટ્વા ચ દ્વારકાં રમ્યાં તે દેવા વિસ્મયં યયુઃ । પ્રસન્નવદનો દેવો લાઙ્ગલી ભગવાનજઃ
આ સુંદર દ્વારકાને જોઈને દેવતાઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા; પ્રસન્ન મુખવાળા ભગવાન બલરામ આનંદિત થયા.
સસ્માર યદુવંશાનાં સમૂહમુગ્રસેનકમ્ । વસુદેવં દેવકીં ચ પાણ્ડવાંશ્ચ સમાતૃકાન્
તેમણે યદુવંશના સભ્યો, ઉગ્રસેન, વસુદેવ, દેવકી અને પાંડવો તથા તેમની માતાઓને યાદ કર્યા.
નન્દં યશોદાં ગોપાલાન્રાજેન્દ્રમુનિપુંગવામ્ । ગન્ધર્વાન્કિન્નરાંશ્ચૈવ સહિતો યદુપુંગવૈઃ
નંદ, યશોદા, ગોપાળ, રાજાઓ અને ઋષિઓમાં શ્રેષ્ઠ, તેમજ ગંધર્વો, કિન્નર અને યદુવંશના મહાન પુરુષો — બધા સાથે આવ્યા.
નન્દો યશોદા ગોપાશ્ચ જનન્યા સહ પાણ્ડવાઃ । ગન્ધર્વાઃ કિન્નરાશ્ચૈવ વિદ્યાધર્યશ્ચ નારદ
નંદ, યશોદા, ગોપાળો અને તેમની માતા, પાંડવો, ગંધર્વો, કિન્નર, વિદ્યા ધરાવતી સ્ત્રીઓ અને નારદ પણ આવ્યા.
કિન્નર્યશ્ચાપિ નર્તક્યો ગાયકા વાદ્યભાણ્ડકાઃ । ભિક્ષુકા ભાણ્ડકાશ્ચૈવ ભટ્ટાશ્ચગણકાસ્તથા
નૃત્ય કરતી કિન્નર સ્ત્રીઓ, ગાયક, વાદ્ય વગાડનાર, ભિક્ષુક, ભાંડો, વિદ્વાન અને જ્યોતિષીઓ પણ આવ્યા.
નાનાદેશો દ્ભવા ભૂપા વૈદ્યાશ્ચાન્યે ચ માનવાઃ । સંન્યાસિનશ્ચ યતયોઽવધૂતા બ્રહ્મચારિણઃ
વિવિધ દેશોમાં જન્મેલા રાજાઓ, વૈદ્યો, અન્ય મનુષ્યો, સંન્યાસી, યતિ, અવધૂત અને બ્રહ્મચારી પણ આવ્યા.
આયયુર્મુનયઃ સર્વે સશિષ્યાઃ સિદ્ધપુંગવાઃ । સનકશ્ચ સનન્દશ્ચ ત્તીયશ્ચ સનાતનઃ
બધા ઋષિઓ પોતાના શિષ્યો સાથે, સિદ્ધ પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, તથા સનક, સનંદન અને ત્રીજા સનાતન પણ આવ્યા.
સનત્કુમારો ભગવાઞ્જ્ઞાનિનાં ચ ગુરોર્ગુરુઃ । શિષ્યૈસ્ત્રિકોટિભિઃ સાર્ધ પઞ્ચવર્ષા દિગમ્બરઃ
સનત્કુમાર, જ્ઞાની લોકોના ગુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, ત્રીસ કરોડ પાંચ વર્ષના દિશાઓમાં વસ્ત્રધારી શિષ્યો સાથે આવ્યા.
શિષ્યૈસ્ત્રિલક્ષૈઃ સહિતો દુર્વાસા ભગવાનજઃ । લક્ષશિષ્યૈઃ કશ્યપશ્ચ વાલ્મીકિશ્ચ ત્રિલક્ષકૈઃ
ભગવાન દુર્વાસા ત્રણ લાખ શિષ્યો સાથે, કશ્યપ એક લાખ શિષ્યો સાથે અને વાલ્મીકિ ત્રણ લાખ શિષ્યો સાથે આવ્યા.
લક્ષશિષ્યૈર્ગૌ તમશ્ચ કૌટિભિશ્ચ બૃહસ્પતિઃ । શુક્રસ્ત્રિકોટિભિઃ સાર્ધ ભરદ્વાજશ્ચ લક્ષકૈઃ
ગૌતમ એક લાખ શિષ્યો સાથે, બૃહસ્પતિ દસ કરોડ, શુક્ર ત્રીસ કરોડ અને ભરદ્વાજ એક લાખ શિષ્યો સાથે આવ્યા.
શિષ્યૈસ્ત્રિકોટિભિઃ સાર્ધમઙ્ગિરા ભગવાનજઃ । વસિષ્ઠઃ કોટિભિઃ શિષ્યૈઃ પ્રચેતાઃ કોટિભિસ્તથા
અંગિરા ત્રીસ કરોડ શિષ્યો સાથે, વસિષ્ઠ દસ કરોડ અને પ્રચેતાસ પણ દસ કરોડ શિષ્યો સાથે આવ્યા.
ત્રિલક્ષૈશ્ચ પુલસ્ત્યશ્ચાપ્યગસ્ત્યઃ કોટિભિઃ સહ । પુલહો લક્ષશિષ્યૈશ્ચ ક્રતુર્લક્ષૈસ્થૈવ ચ
પુલસ્ત્ય ત્રણ લાખ, અગસ્ત્ય દસ કરોડ, પુલહ એક લાખ અને ક્રતુ પણ એક લાખ શિષ્યો સાથે આવ્યા.
અત્રિસ્ત્રિકોટિભિઃ શિષ્યૈર્ભૃગુશ્ચ પઞ્ચકોટિભિઃ । ત્રિકોટિભિર્મરીચિશ્ચ શતાનન્દઃ સહસ્રકૈઃ
અત્રિ ત્રીસ કરોડ, ભૃગુ પચાસ કરોડ, મરીચિ ત્રીસ કરોડ અને શતાનંદ હજાર શિષ્યો સાથે આવ્યા.
સાર્ધ ત્રિકોટિભિઃ શિષ્યૈર્ઋષ્યશૃઙ્ગો વિભાણ્ડકઃ । પાપિનિઃ કોટિભિઃ શિષ્યૈર્લક્ષૈઃ કાત્યાયનસ્તથા
ઋષ્યશૃંગ અને વિભાંડક ત્રીસ કરોડ શિષ્યો સાથે, પાપિની દસ કરોડ અને કાત્યાયન એક લાખ શિષ્યો સાથે આવ્યા.