સ્વપ્ને દ્વારવતીં રમ્યાં દદર્શ ગરુડસ્તથા । યત્કિંચિત્કથિતં કારું કૃષ્ણેન પરમાત્મના
સપનામાં ગરુડને સુંદર દ્વારકાનું દર્શન થયું અને જે કંઈthing કૃષ્ણે કારીગરને કહ્યું હતું, એ બધું પણ દેખાયું.
તદેવ લક્ષણં સર્વં દદર્શ નગરે મુને । કારું હસન્તિ સ્વપ્ને ચ સર્વે તે શિલ્પકારિણઃ
હે મુનિ, એ શહેરમાં તેને બધું જ એવું જ દેખાયું, જેમ વર્ણવાયું હતું. સપનામાં બધા શિલ્પીઓ કારીગર પર હસી રહ્યા હતા.
ગરુડં ગરુડાશ્ચાન્યે બલવન્તશ્ચ પક્ષિણઃ । બુદ્ધો દદર્શ ગરુડો વિશ્વકર્મા ચ લજ્જિતઃ
તેને ગરુડ, બીજા ગરુડો અને શક્તિશાળી પક્ષીઓ દેખાયા. ગરુડે સમજ્યું અને વિશ્વકર્મા શરમાઈ ગયો.
અતીવ દ્વારકાં રમ્યાં શતયોજનવિસ્તૃતામ્ । બ્રહ્માદીનાં ચ નગરં વિજિત્ય ચ વિરાજિતામ્
તેને દ્વારકા અત્યંત સુંદર અને સો યોજન જેટલી વિશાળ દેખાઈ, જે બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓનું વિજયી અને તેજસ્વી શહેર હતું.
અથ ચતુરધિકશતતમોઽધ્યાયઃ નારાયણ ઉવાચ એતસ્મિન્નન્તરે બ્રહ્મા ભવાન્યા ચ ભવઃ સ્વયમ્ । અનન્તશ્ચાપિ ધર્મશ્ચ ભાસ્કરશ્ચ હુતાશનઃ
પછી ચૌસઠમો અધ્યાય શરૂ થાય છે. નારાયણે કહ્યું: એ દરમિયાન બ્રહ્મા, ભવાની સાથે ભવ, અનંત, ધર્મ, ભાસ્કર અને અગ્નિ આવ્યા.
કુબેરો વરુણશ્ચૈવ પવનશ્ચ યમસ્તથા । મહેન્દ્રશ્ચપિ ચન્દ્રશ્ચ રુદ્રાશ્ચૈકાદશૈવ તે
કુબેર, વરુણ, પવન, યમ, મહેન્દ્ર, ચંદ્ર અને અગિયાર રુદ્રો પણ આવ્યા.
અન્યે દેવાશ્ચ મુનયો વસવઃ સપ્ત એવ ચ । આદિત્યાશ્ચાપિ દૈત્યાશ્ચ ગન્ધર્વાઃ કિન્નરાસ્તથા
બીજા દેવતાઓ, મુનિઓ, સાત વસુઓ, આદિત્યો, દૈત્ય, ગંધર્વો અને કિનરાઓ પણ આવ્યા.
આયયુર્દ્વારકાં દ્રષ્ટું શ્રીકૃષ્ણં ચ બલં તથા । આગચ્છન્તં ચ સહસા વટમૂલં મનોહરમ્
બધા શ્રીકૃષ્ણ અને બલરામને જોવા દ્વારકામાં આવ્યા અને તરત જ મોહક વટવૃક્ષની નીચે પહોંચી ગયા.
દૃષ્ટ્વા ચ દેવતાઃ સર્વાસ્તુષ્ટુવુઃ પુરુષોત્તમમ્ । આકાશાચ્ચ વિમાનૈશ્ચ સંપ્રાપ્ય વટમૂલકમ્
બધા દેવતાઓએ પુરુષોત્તમનું દર્શન કરીને સ્તુતિ કરી. આકાશમાંથી અને પોતાના વિમાનમાં બેઠા રહીને વટમૂળ પાસે આવ્યા.
દદૃશુર્દ્વારકાં રમ્યામતીવ સુમનોહરમ્ । મુક્તામાણિક્યહીરેણા રત્નરાજિવિરાજિતામ્
તેમણે દ્વારકાનું દર્શન કર્યું, જે અતિ સુંદર અને મોહક હતી, મોતી, માનિક, હીરા અને રત્નોની પંક્તિઓથી શોભાયમાન હતી.
પરિતશ્ચતુરસ્રાં ચ શતયોજનસંમિતામ્ । સપ્તભિઃ પરિખાભિશ્ચ ગમ્ભીરાભિશ્ચ વેષ્ટિતામ્
આ ચારેય બાજુએ ચોરસ આકારનું હતું, જેની લંબાઈ સો યોજન જેટલી હતી અને આસપાસ સાત ઊંડા ખાડાઓથી ઘેરાયેલું હતું.
પ્રાકારૈર્નવભિર્યુક્તાં લક્ષૈઃ ક્રીડાસરોવરૈઃ । મનોહરૈઃ સપદ્મૈશ્ચ સહિતૈશ્ચ મધુવ્રતૈઃ
તેમાં નવ મજબૂત કોટ હતા અને લાખો રમણીય સરોવરો હતા, જેમાં કમળ ખીલી રહ્યા હતા અને મધમાખીઓ ગુંજી રહી હતી.
શોભિતાં સર્વતોભદ્રૈઃ પુષ્પોદ્યાનત્રિલક્ષકૈઃ । પ્રફુલ્લપુષ્પૈઃ પવનૈઃ સર્વત્ર સુરભીકૃતામ્
તેમાં ત્રણ લાખ શુભ ફૂલવાટિકા હતી, અને સર્વત્ર ફૂલોના સુગંધથી પવન મહેકતો હતો.
આમોદિતાં ચ શીતેન મન્દચન્દનવાયુના । તરુભિર્નારિકેલાણાં શોભિતાં શતકોટિભિઃ
શીતળ અને હળવા ચંદનવાસી પવનથી તે સુગંધિત હતું અને કરોડો નાળિયેરના વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતું.
ગુવાકાનાં ચ વૃક્ષૈશ્ચ ભૂષિતાં તચ્ચતુર્ગુણૈઃ । ચતુર્ગુણૈર્ગુવાકાનાં યુક્તામામ્રમહીરુહૈઃ
તેમાં નાળિયેર કરતાં ચાર ગણી સંખ્યામાં ગુવાકા અને એટલી જ સંખ્યામાં કેરીના વૃક્ષો પણ હતા.
પરીતાં પનસાનાં ચ વૃક્ષૈરામ્રસમૈર્મુને । સુશોભિતાં ચ તાલાનાં દ્રુમૈરામ્રસમૈર્મુને
મુને, તે આસપાસ પાનસના વૃક્ષો અને કેરીના વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું અને તાડના વૃક્ષો તથા વધુ કેરીના વૃક્ષોથી પણ સુંદર બન્યું હતું.
અશ્વત્થૈર્બદરીભિશ્ચ બિલ્વૈરામ્રાતકૈર્વટૈઃ । શાલ્મલીભિશ્ચ જમ્બૂભિઃ કદમ્બૈશ્ચાપિ શોભિતામ્
તે પીપળ, બોર, બેલ, આમ્રાતક, વટ, સીમળ, જાંબુ અને કદંબના વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતું.
વંશૈશ્ચ તિન્તિડીભિશ્ચ ચમ્પકૈર્બકુલૈસ્તથા । નાગેશ્વરૈર્નાગરઙ્ગૈર્જમ્બીરૈર્દાડિમૈર્યુતામ્
તેમાં વાંસ, છોળ, ચંપા, બકુલ, નાગકેસર, નાગરંગ, લીમડું અને દાડમના વૃક્ષો પણ હતા.
ખર્જુરૈરર્જુનૈઃ પિષ્ટૈરિક્ષુભિઃ કાઞ્ચનૈરપિ । હરીતકીભિર્ધાત્રીભિરિન્દુભિઃ પરિતઃ પ્લુતામ્
તે ચારેય બાજુ ખજુર, અર્જુન, પિષ્ટા, ઉખડ, સુવર્ણ વાંસ, હરડે, આમળા અને ચાંદની જેવાં વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું.
શાલૈઃ પ્રિયાલૈર્હિન્તાલૈઃ શિરીષૈઃ સપ્તપર્ણકૈઃ । અન્યૈર્નાનાદ્રુમૈરિષ્ટૈરિષ્ટાં યુક્તાં પરિપ્લુતામ્
તેમાં શાલ, પ્રિયાળ, હિંતાળ, શિરીષ, સપ્તપર્ણ અને અનેક મનગમતા વૃક્ષો હતા, જે તેને અત્યંત મનોહર અને સમૃદ્ધ બનાવતા હતા.
અસંખ્યૈર્મન્દિરૈ રમ્યૈરત્યુચ્ચૈરપિ સંસ્કૃતામ્ । રત્નેન્દ્રસારનિર્માણૈર્મુક્તામાણિક્યભૂષિતૈઃ
તે અનગણિત સુંદર મહેલો વડે શોભાયમાન હતું, જે ખૂબ ઊંચા હતા અને શ્રેષ્ઠ રત્નો તથા ચંદનથી બનેલા હતા, તેમજ મુક્તા અને માનિક્યથી શણગારેલા હતા.
માણિક્યહીરકૈશ્ચિત્રૈઃ સદ્રત્નકલશાન્વિતૈઃ । મણિભિર્નિર્મિતૈરિષ્ટૈઃ સોપાનનિકરૈર્વરૈઃ
તેમાં અદ્ભુત માનિક્ય અને હીરા હતા, શુભ રત્નજડિત કલશો અને કિંમતી પથ્થરોની સુંદર સીડીઓ પણ હતી.
કપાટૈઃ કઠિનૈર્દવ્યૈરર્ગલાકીલકૈર્યુતામ્ । હરિન્મણીનાં સ્તમ્ભાનાં કદમ્બૈરપિ સંયુતૈઃ
તેમાં મજબૂત અને દ્રઢ દરવાજા હતા, જે કાંટા અને કીલો વડે બંધાયેલા હતા, અને હરિતમણિના સ્તંભો કદંબના ગુચ્છની જેમ પંક્તિમાં હતા.
નાનાચિત્રૈર્વિચિત્રૈશ્ચ સુચિત્રૈશ્ચ પરિષ્કૃતૈઃ । દર્પણૈઃ સૂક્ષ્મવસ્ત્રૈશ્ચ શોભિતૈઃ શ્વેતચામરૈઃ
તે વિવિધ સુંદર અને અદભુત શણગારોથી, દર્પણોથી, નાજુક કપડાં અને ચમકતા સફેદ ચામરથી શોભાયમાન હતું.
પ્રાઙ્ગણૈઃ પદ્મરાગાદ્યરિન્દ્રનીલપરિષ્કૃતામ્ । વીથીભી રત્નખચિતૈરાજમાર્ગૈઃ સમન્વિતામ્
તેના આંગણાં પદ્મરાગ અને ઈન્દ્રનીલ રત્નોથી શણગારેલા હતા, અને રસ્તાઓ રત્નોથી જડેલા તથા રાજમાર્ગોથી સજ્જ હતા.
ગ્રીષ્મધ્યાહ્નસૂર્યાભાં જ્વલિતાં રત્નતેજસા । ગવાક્ષલક્ષૈઃ સંયુક્તાં વાજિશાલાપરિષ્કૃતામ્
તે રત્નોના તેજથી ચમકતું હતું, જેનાથી ઉનાળાની બપોરના સૂર્ય જેવી કાંતિ હતી, અને તેમાં લાખો જમખાણા અને ઘોડાં માટેના વાડા હતા.
દૃષ્ટ્વા ચ દ્વારકાં રમ્યાં તે દેવા વિસ્મયં યયુઃ । પ્રસન્નવદનો દેવો લાઙ્ગલી ભગવાનજઃ
આ સુંદર દ્વારકાને જોઈને દેવતાઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા; પ્રસન્ન મુખવાળા ભગવાન બલરામ આનંદિત થયા.
સસ્માર યદુવંશાનાં સમૂહમુગ્રસેનકમ્ । વસુદેવં દેવકીં ચ પાણ્ડવાંશ્ચ સમાતૃકાન્
તેમણે યદુવંશના સભ્યો, ઉગ્રસેન, વસુદેવ, દેવકી અને પાંડવો તથા તેમની માતાઓને યાદ કર્યા.
નન્દં યશોદાં ગોપાલાન્રાજેન્દ્રમુનિપુંગવામ્ । ગન્ધર્વાન્કિન્નરાંશ્ચૈવ સહિતો યદુપુંગવૈઃ
નંદ, યશોદા, ગોપાળ, રાજાઓ અને ઋષિઓમાં શ્રેષ્ઠ, તેમજ ગંધર્વો, કિન્નર અને યદુવંશના મહાન પુરુષો — બધા સાથે આવ્યા.
નન્દો યશોદા ગોપાશ્ચ જનન્યા સહ પાણ્ડવાઃ । ગન્ધર્વાઃ કિન્નરાશ્ચૈવ વિદ્યાધર્યશ્ચ નારદ
નંદ, યશોદા, ગોપાળો અને તેમની માતા, પાંડવો, ગંધર્વો, કિન્નર, વિદ્યા ધરાવતી સ્ત્રીઓ અને નારદ પણ આવ્યા.