સર્વત્ર સિદ્ધં નિલયમુગ્રસેનસ્ય ભૂભૃતઃ । આશ્રમં સર્વતોભદ્રં વસુદેવસ્ય મત્પિતુઃ
ઉગ્રસેન રાજા માટે સર્વત્ર શ્રેષ્ઠ નિવાસ અને મારા પિતા વસુદેવ માટે સર્વમંગલમય આશ્રમ,
વિશ્વકર્મોવાચ કે તે વૃક્ષાઃ પ્રશસ્તાશ્ચ નિષિદ્ધાશ્ચાપિ કેચન । ભદ્રાભદ્રપ્રદાશ્ચાપિ તાન્વદસ્વ જગદ્ગુરો
વિશ્વકર્માએ કહ્યું: કયા વૃક્ષો શુભ અને પ્રસંશનીય છે અને કયા વૃક્ષો નિષિદ્ધ છે? કયા વૃક્ષો શુભ કે અશુભ ફળ આપે છે? હે જગતગુરુ, કૃપા કરીને કહો.
કેષામસ્થિનિયુક્તં ચ શિબિરં ચ શુભાશુભમ્ । દિશિ કુત્ર જલં ભદ્રમભદ્રં ચ વદ પ્રભો
કયા શિબિર હાડકાંથી બનેલા હોય છે અને તે શુભ કે અશુભ હોય છે? કઈ દિશામાં પાણી શુભ કે અશુભ છે? હે પ્રભુ, કૃપા કરીને કહો.
ભદ્રપ્રદશ્ચ કો વૃક્ષો દિશિ કૃત્ર પ્રવર્તતે । કિં પ્રમાણં ગૃહાણાં ચ પ્રાઙ્ગણાનાં સુરેશ્વર
કયું વૃક્ષ શુભ ફળ આપે છે અને કઈ દિશામાં તે ફલે છે? ઘર અને પ્રાંગણનું યોગ્ય માપ કેટલું છે, હે દેવોના સ્વામી?
મઙ્ગલં કુસુમોદ્યાનં દિશિ કુત્ર તરોસ્તથા । પ્રાકારાણાં કિં પ્રમાણં પરિખાણાં સુરેશ્વર
મંગળમય ફૂલબાગ કઈ દિશામાં રાખવો અને વૃક્ષ કઈ દિશામાં વાવવું? કોટ અને ખાડીઓનું યોગ્ય માપ કેટલું છે, હે દેવોના સ્વામી?
દ્વારાણાં ચ ગૃહાણાં ચ પ્રાકારાણાં પ્રમાણકમ્ । કસ્ય કસ્ય તરોઃ કાષ્ઠં પ્રશસ્તં શિબિરે પ્રભો
દરવાજા, ઘર અને કોટનું માપ કેટલું હોવું જોઈએ? કયા વૃક્ષનું લાકડું શિબિર માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, હે પ્રભુ?
અમઙ્ગલં વા કેષાં ચ સર્વં માં વક્તુમર્હસિ
કોઈ માટે પણ જે અશુભ હોય તે બધું તમે મને કહેવું જોઈએ.
શ્રીભગવાનુવાચ આશ્રમે નારિકેલશ્ચ ગૃહિણાં ચ ધનપ્રદઃ । શિબિરસ્ય યદીશાને પૂર્વે પુત્રપ્રદસ્તરુઃ
ભગવાને કહ્યુઃ આશ્રમમાં નાળિયેર વૃક્ષ ગૃહસ્થોને ધન આપે છે; શિબિરના ઈશાન દિશામાં વૃક્ષ મૂકે તો પુત્રપ્રાપ્તિ થાય છે.
સર્વત્ર મઙ્ગલાર્હશ્ચ તરુરાજો મનોહરઃ । રસાલવૃક્ષઃ પૂર્વસ્મિન્નૃણાં સંપત્પ્રદસ્તથા
દરેક જગ્યાએ મનોહર વૃક્ષરાજ શુભ માટે યોગ્ય છે; પૂર્વ દિશામાં આમ્રવૃક્ષ મનુષ્યોને સંપત્તિ આપે છે.
શુભપ્રદશ્ચ સર્વત્ર સુરકારો નિશામય । બિલ્વશ્ચ પનસશ્ચૈવ જમ્બીરો બદરી તથા
દરેક જગ્યાએ સુરકા વૃક્ષ શુભ ફળ આપે છે; બિલ્વ, પનસ, જાંબીર અને બોર પણ ધ્યાનપૂર્વક જોવું.
પ્રજાપ્રદશ્ચ પૂર્વસ્મિન્દક્ષિણે ધનદસ્તથા । સંપત્પ્રદશ્ચ સર્વત્ર યતો હિ વર્ધતે ગૃહી
પૂર્વ દિશામાં વૃક્ષો સંતાન આપે છે; દક્ષિણમાં ધન આપે છે; દરેક જગ્યાએ સંપત્તિ આપે છે, કેમ કે ગૃહસ્થ એથી ફૂલેફાલે છે.
જમ્બૂવૃક્ષશ્ચ દાડિમ્બઃ કદલ્યામ્રાતકસ્તથા । બન્ધુપ્રદશ્ચ પૂર્વસ્મિન્દક્ષિણે મિત્રદસ્તથા
જાંબુ, દાડમ, કેળું અને આમ્રફળ; પૂર્વમાં સંબંધીઓ મળે છે અને દક્ષિણમાં મિત્રતા મળે છે.
સર્વત્ર શુભદશ્ચૈવ ધનપુત્રશુભપ્રદઃ । હર્ષપ્રદો ગુવાકશ્ચ દક્ષિણે પશ્ચિમે તથા
દરેક જગ્યાએ તેઓ શુભ, ધન, પુત્ર અને આનંદ આપે છે; ગુવાક વૃક્ષ દક્ષિણ અને પશ્ચિમમાં આનંદ આપે છે.
ઈશાને સુખદશ્ચૈવ સર્વત્રૈવ નિશામય । સર્વત્ર ચમ્પકઃ શુદ્ધો ભુવિ ભદ્રપ્રદસ્તથા
ઈશાન દિશામાં સુખ મળે છે; દરેક જગ્યાએ શુદ્ધ ચંપક વૃક્ષ ભૂમિ પર શુભ ફળ આપે છે, એ જોવું.
અલાબુશ્ચાપિ કૂષ્માણ્ડમાયામ્બુશ્ચ સકિંશુકઃ । ખર્જૂરી કર્કટી ચાપિ શિબિરે મઙ્ગલપ્રદા
લાઉકી, કૂષ્માંડ, પાણી અને કિંચુક; ખજુર અને કાકડી પણ શિબિરમાં શુભ ફળ આપે છે.
વાસ્તૂકકારબિલ્વશ્ચ વાર્તાકશ્ચ શુભપ્રદઃ । લતાફલં ચ શુભદં સર્વં સર્વત્ર નિશ્ચિતમ્
વાસ્તૂક, કારું, બિલ્વ અને રીંગણ શુભ ફળ આપે છે; લતાવાળાં ફળ પણ દરેક જગ્યાએ નિશ્ચિત રૂપે શુભ છે.
પ્રશસ્તં કથિતં કારો નિષિદ્ધં ચ નિશામય । વન્યવૃક્ષો નિષિદ્ધશ્ચ શિબિરે નગરેઽપિ ચ
કયા વૃક્ષો યોગ્ય અને કયા નિષિદ્ધ છે તે જણાવાયું છે; જંગલનાં વૃક્ષો શિબિર અને શહેરમાં નિષિદ્ધ છે, એ જોવું.
વટો નિષિદ્ધઃ શિબિરે નિત્યં ચોરભયં યતઃ । નગરેષુ પ્રસિદ્ધશ્ચ દર્શનાત્પુણ્યદસ્તથા
વટવૃક્ષ શિબિરમાં હંમેશા નિષિદ્ધ છે, કારણ કે તે ચોરનો ભય લાવે છે; શહેરમાં તે પ્રસિદ્ધ છે અને દર્શનથી પુણ્ય મળે છે.
નિષિદ્ધઃ શાલ્મલિશ્ચૈવ શિબિરે નગરે પુરે । દુઃખપ્રદશ્ચ સતતં ભૂમિપાનાં સદાઽપિ ચ
શાલમળી વૃક્ષ શિબિર, શહેર અને ગામમાં નિષિદ્ધ છે; તે રાજાઓને હંમેશા દુઃખ આપે છે.
ન નિષિદ્ધઃ પ્રસિદ્ધશ્ચ ગ્રામેષુ નગરેષુ ચ । વિદ્યામતિનિષિદ્ધસ્તુ સતતં દુઃખદસ્તદા
તે ગામ અને શહેરમાં નિષિદ્ધ નથી, પણ પ્રસિદ્ધ છે; પણ વિદ્વાનો માટે હંમેશા અત્યંત નિષિદ્ધ છે અને દુઃખ આપે છે.
હે કારો તિન્તિડીવૃક્ષો યત્નાત્તં પરિવર્જયેત્ । શતેન ધનહાનિઃ સ્યાત્પ્રજાહાનિર્ભવેદ્ધ્રુવમ્
હે કારું, તિંચોળનું વૃક્ષ ખૂબ જ ટાળવું જોઈએ; તે સો ગણી ધનહાની અને નિશ્ચિતપણે સંતાનહાની લાવે છે.
શિબિરેઽતિનિષિદ્ધશ્ચ નગરે કિંચિદેવ ચ । ન નિષિદ્ધઃ પ્રસિદ્ધશ્ચ ગ્રામેષુ નગરેષુ ચ
તે શિબિરમાં ખૂબ નિષિદ્ધ છે અને શહેરમાં થોડું; ગામ અને શહેરમાં તે નિષિદ્ધ નથી, પણ પ્રસિદ્ધ છે.
વિદ્યામતિનિષિદ્ધશ્ચ પ્રાજ્ઞસ્તં પરિવર્જયેત્ । ખર્જૂરશ્ચ ગહુશ્ચૈવ નિષિદ્ધઃ શિબિરે તથા
તે વિદ્વાનો માટે અત્યંત નિષિદ્ધ છે, તેથી બુદ્ધિશાળી તેને ટાળે; ખજુર અને ઘઉં પણ શિબિરમાં નિષિદ્ધ છે.
ન નિષિદ્ધઃ પ્રસિદ્ધશ્ચ ગ્રામેષુ નગરેષુ ચ । વૃક્ષશ્ચ ચણકાદીનાં ધાન્યં ચ મઙ્ગલપ્રદમ્
ગામ અને શહેરમાં તે નિષિદ્ધ નથી, પણ પ્રસિદ્ધ છે; ચણા વગેરેના વૃક્ષો અને અનાજ શુભ ફળ આપે છે.
ગ્રામેષુ નગરે ચાપિ શિબિરે ચ તથૈવ ચ । ઇક્ષુવૃક્ષશ્ચ શુભદઃ સંતતં શુભદસ્તથા
ગામડાં, શહેર અને છાવણીમાં પણ ઈખનું વાવેતર હંમેશાં શુભ અને કલ્યાણકારક ગણાય છે.
અશોકશ્ચ શિરીષશ્ચ કદમ્બશ્ચ શુભપ્રદઃ । કચ્ચિદ્ધરિદ્રા શુભદા શુભદશ્ચાઽઽર્દ્રકસ્તથા
અશોક, શિરીષ અને કદંબ વૃક્ષો શુભતા આપે છે; હળદર ક્યારેક શુભ હોય છે અને આદુ પણ શુભ માનવામાં આવે છે.
હરીતકી ચ શુભદા ગ્રામેષુ નગરેષુ ચ । ન વાદ્યા ભદ્રદા નિત્યં તથા ચાઽઽમલકી ઘ્રુવમ્
હરીતકી ગામડાં અને શહેરમાં શુભ છે; વાદ્યયંત્રો અને આમળા હંમેશાં કલ્યાણ લાવતાં નથી.
ગજાનામસ્થિ શુભદમશ્વાનાં ચ તથૈવ ચ । કલ્યાણમુચ્ચૈઃશ્રવસાં વાસ્તૌ સ્થાપનકારિણામ્
હાથી અને ઘોડાની હાડકાં શુભ માનાય છે; ઉચ્છૈઃશ્રવાસના હાડકાં ઘરમા મુકવાથી સુખ-સમૃદ્ધિ મળે છે.
ન શુભપ્રદમન્યેષામુચ્છિન્નકારણં પરમ્ । વાનરાણાં નરાણાં ચ ગર્દભાનાં ગવામપિ
બીજા પ્રાણીઓના હાડકાં, ખાસ કરીને તોડી કાઢેલા, શુભ નથી; વાંદરા, માનવ, ગધેડા અને ગાય માટે પણ એ જ વાત છે.
કુક્કુરાણાં શૃગાલાનાં માર્જારાણામભદ્રકમ્ । ભેટકાનાં સૂકરાણાં સર્વેષાં ચ શુભપ્રદમ્
કૂતરા, સિયાળ, બિલાડી, બકરા અને દૂધિયા ડૂંગળીના હાડકાં અશુભ છે; એમાંથી કોઈ પણ શુભફળ આપતું નથી.