તૃષ્ણાયૈ ક્ષુત્સ્વરૂપાયૈ સ્થિતિકર્ત્ર્યૈ નo । નમઃ સંહારરૂપિણ્યૈ મહામાર્યૈ નo
તૃષ્ણા, ભૂખરૂપા અને સંસારને ધારે છે એવીને વંદન છે; સંહારરૂપા મહાદેવીને પણ વંદન છે.
ભયાયૈં ચાભયાયૈં ચ મુક્તિદાયૈ નo । નમઃ સ્વધાયૈં સ્વાહાયૈ શાન્તયૈ કાન્ત્યૈ નo
ભય અને નિર્ભયતા, મુક્તિ આપનારીને વંદન છે; સ્વધા, સ્વાહા, શાંતિ અને સૌંદર્યને પણ વંદન છે.
નમસ્તુષ્ટ્યૈં ચ પુષ્ટ્યૈ ચ દયાયૈ ચ નo । નમો નિદ્રાસ્વરૂપાયૈ શ્રદ્ધાયૈ ચ નo
સંતોષને, પોષણને અને દયાને વંદન છે; નિંદ્રાના સ્વરૂપને અને શ્રદ્ધાને પણ વંદન છે.
ક્ષુત્પિપાસાસ્વરૂપાયૈ લજ્જાયૈં ચ નo । નમો ધૃત્યૈં ક્ષમાયૈં ચ ચેતનાયૈં નo
ભુખ અને તરસના સ્વરૂપને, અને લાજને વંદન છે; ધીરજને, ક્ષમાને અને ચેતનાને પણ વંદન છે.
સર્વશક્તિસ્વરૂપિણ્યૈ સર્વમાત્રે નo । અગ્નૌ દાહસ્વરૂપાયૈ ભદ્રાયૈ ચ નo
સર્વ શક્તિઓના સ્વરૂપવાળી અને સર્વ માપની માતાને વંદન છે; અગ્નિમાં દાહરૂપ અને શુભતાને પણ વંદન છે.
શોભાયૈ પૂર્ણચન્દ્રે ચ શરત્પદ્મ નo । નાસ્તિ ભેદો યથા દેવિ દુગ્ધધાવલ્યયોઃસદા
સૌંદર્યને, પૂર્ણચંદ્રને અને શરદ્કાળના કમળને વંદન છે; દેવી, જેમ દૂધ અને તેની સફેદતામાં ક્યારેય ભેદ નથી, તેમ હંમેશા છે.
યથૈવ ગન્ધભૂમ્યોશ્ચ યથૈવ જલશૈત્યયૌઃ । યથૈવ શબ્દન્ભસોર્જ્યોતિઃ સૂર્યકયોર્યથા
જેમ સુગંધ અને જમીન, જેમ ઠંડક અને પાણી, જેમ ધ્વનિ અને આકાશ, અને જેમ પ્રકાશ અને સૂર્ય – એમ જ છે.
લોકે વેદે પુરાણે ચ રાધામાધવયોસ્તથા । ચેતનં કુરુ કલ્યાણિ દેહિ મામુત્તરં સતિ
એવી જ રીતે, હે કલ્યાણવાળી, જગતમાં, વેદોમાં અને પુરાણોમાં રાધા અને માધવનું અવિનાભાવ સંબંધ છે; હે સદ્ગુણે, મને ચેતના આપ અને ઉત્તમ અવસ્થા દેજે.
ઇત્યુક્ત્વા ચોદ્ધવસ્તત્ર પ્રણનામ પુનઃ પુનઃ । ઇત્યુદ્વવકૃતં સ્તોત્રં યઃ પઠેદ્ભક્તિપૂર્વકમ્
આ રીતે ઉદ્ધવે ત્યાં વારંવાર નમસ્કાર કર્યો; જે કોઈ આ સ્તોત્ર ભક્તિપૂર્વક વાંચે છે—
ઇહ લોકે સુખં ભુક્ત્વા યાત્યન્તે હરિમન્દિરમ્ ।ન ભવેદ્બન્ધુવિચ્છેદો રોગઃ શોકઃ સુદારુણઃ
તે આ લોકમાં સુખ ભોગવે છે અને અંતે હરિના ધામે જાય છે; તેને કદી સગાંથી વિયોગ, ભયાનક રોગ કે દુઃખ નથી ભોગવવું પડતું.
પ્રોષિતા સ્ત્રી લભેત્કાન્તં ભાર્યાભેદી લભેત્પ્રિયામ્ । અપુત્રો લભતે પુત્રાન્નિર્ધનો લભતે ધનમ્
પતિથી વિયોગી સ્ત્રીને પતિ મળે છે, પ્રિયજનથી વિમુખને પ્રિયજન મળે છે; નિસંતાનને સંતાન મળે છે, ગરીબને ધન મળે છે.
નિર્ભૂમિર્લભતે ભૂમિં પ્રજાહીનો લભેત્પ્રજામ્ । રોગાદ્વિમુચ્યતે રોગી બદ્ધી મુચ્યતે બન્ધનાત્
જેણે જમીન ગુમાવી છે તેને જમીન મળે છે, સંતાનવિહોણાને સંતાન મળે છે; રોગી રોગમાંથી મુક્ત થાય છે, બંધાયેલા બંધનમાંથી છૂટે છે.
ભયાન્મુચ્યેત ભીતસ્તુ મુચ્યેતાઽઽપન્નઆપદઃ । અસ્પષ્ટકીર્તિઃ સુયશા મૂર્ખો ભવતિ પણ્ડિતઃ
ભયગ્રસ્તને ભયમાંથી મુક્તિ મળે છે, મુશ્કેલીમાં ફસાયેલા મુશ્કેલીમાંથી છૂટે છે; જેની પ્રતિષ્ઠા સ્પષ્ટ નથી તેને સારા યશ મળે છે, અને મૂર્ખ પંડિત બને છે.
અથ ત્રિનવતિતમોઽધ્યાયઃ નારાયણ ઉવાચ ઉદ્ધવસ્તવનં શ્રુત્વા ચેતનાં પ્રાપ્ય રાધિકા । વિલોક્ય કૃષ્ણાકારં ચ તમુવાચ શુચાઽન્વિતા
નારાયણે કહ્યું: ઉદ્ધવનું સ્તવન સાંભળીને રાધિકા ફરી ચેતનામાં આવી; કૃષ્ણનું રૂપ જોઈને, દુઃખથી ભરાઈ, તેણે કૃષ્ણને કહ્યું.
રાધિકોવાચ કિન્નામ ભવતો વત્સ કેન વા પ્રેરિતો ભવાન્ । આગતો વા કુત ઇતિ બ્રૂહ માં કેન હેતુના
રાધિકાએ કહ્યું: તારું નામ શું છે, વત્સ? તને કોણે મોકલ્યો છે? તું ક્યાંથી આવ્યો છે? મને સાચો કારણ કહેજે.
કૃષ્ણાકૃતિસ્ત્વં સર્વાઙ્ગૈર્મન્યે ત્વાં કૃષ્ણપાર્ષદમ્ । કૃષ્ણસ્ય સુશલં બ્રૂહિ બરદેવસ્ય સાંપ્રતમ્
તારાં બધા અંગોમાં કૃષ્ણનું જ સ્વરૂપ દેખાય છે; હું તને કૃષ્ણનો સાથી માનું છું. હવે મને પરમદેવ કૃષ્ણની ખેરખબર કહેજે.
નન્દસ્તિષ્ઠતિ તત્રૈવ હેતુના કેન તદ્વદ । સમાયાસ્યતિ સોવિન્દો રમ્યં વૃન્દાવનં વનમ્
નંદજી હજુ ત્યાં છે? એનું કારણ શું છે, એ કહેજે. શું ગોવિંદ ફરીથી સુંદર વૃંદાવન વનમાં આવશે?
પુનર્દ્રક્ષ્યામિ તસ્યૈવ પૂર્ણચન્દ્રમુખં શુભમ્ । પુનઃ ક્રીડાં કરિષ્યામિ તેનાહં રાસમણ્ડલે
શું હું ફરીથી એના પૂર્ણચંદ્ર જેવા શુભ ચહેરાને જોઈ શકીશ? શું હું એના સાથે રાસમંડળમાં ફરી રમવા જઈશ?
જલે ચ વિહરિષ્યામિ પુનર્વા સખિભિઃ સહ । શ્રીનન્દનન્દનાઙ્ગે ચ પુનર્દાસ્યામિ ચન્દનમ્
શું હું ફરીથી સખીઓ સાથે પાણીમાં રમવા જઈશ? શું હું ફરીથી નંદનંદનના અંગે ચંદન લગાવી શકીશ?
ઉદ્ધવ ઉવાચ ઉદ્દવેત્યભિધાનં મે ક્ષત્રિયોઽહં વરાનને । પ્રેષિતઃ શુભવાર્તાર્થં કૃષ્ણેન પરમાત્મના
ઉદ્ધવે કહ્યું: મારું નામ ઉદ્ધવ છે, હું ક્ષત્રિય છું, હે સુન્દર મુખવાળી; મને પરમાત્મા કૃષ્ણે શુભ સમાચાર આપવા મોકલ્યો છે.
તવાન્તિકં સમાયાતઃ પાર્ષદોઽહં હરેરપિ । કૃષ્ણસ્ય બલદેવસ્ય શિવં નન્દસ્ય સાંપ્રતમ્
હું તારા સમક્ષ આવ્યો છું; હું હરિ, કૃષ્ણ, બલદેવ, શિવ અને નંદજીનો પણ સેવક છું.
રાધિકોવાચ અસ્તિ તદ્યમુનાકૂલં સુગન્ધિપવનોઽસ્તિ સઃ । તસ્ય કેલિકદમ્બાનાં મૂલમસ્તયેવ સાંપ્રતમ્
રાધિકા બોલી: હા, એ યમુનાના કાંઠે સુગંધિત પવન વંટોળે છે; ત્યાં રમણિય કદંબ વૃક્ષોની જડે એ સ્થળ અત્યારે હાજર છે.
પુણ્યં વૃન્દાવનં રમ્યં તદ્વિદ્યમાનમીપ્સિતમ્ । પુંસ્કોકિલાનાં વિરુતં તલ્પં ચન્દનચર્ચિતમ્
પવિત્ર અને સુંદર વૃંદાવન ત્યાં છે, જેમ આપણે ઈચ્છ્યું હતું તેમ; નર કોયલની મીઠી ટહુકો સંભળાય છે અને શય્યા ચંદનથી સુગંધિત છે.
ચતુર્વિધં ચ ભોજ્યં ચ મધુપાનં ચ સુન્દરમ્ । દુરન્તો દુઃખદોઽપ્યસ્તિ પાપિષ્ઠો મન્મથસ્તથા
ચારે પ્રકારના ભોજન અને મીઠા મધવાળા પીણાં છે; છતાં, દુઃખ આપનારો અને અવિરત કામદેવ પણ ત્યાં હાજર છે.
તે ચ રત્નપ્રદીપાશ્ચ જ્વલન્તિ રાસમણ્ડલે । મણીન્દ્રસારનિર્માણમસ્ત્યેવ રતિમન્દિરમ્
રાસમંડળમાં રત્નના દીવા તેજથી ઝગમગે છે; શ્રેષ્ઠ રત્નોથી બનેલું પ્રેમમંદિર પણ ત્યાં છે.
ગોપાઙ્ગનાગણોઽસ્ત્યેવ પૂર્ણચન્દ્રોઽસ્તિ શોભિતઃ । સુગન્ધિપુષ્પરચિતં તલ્પં ચન્દનચર્ચિતમ્
ગોપી બહેનોની મોટી ટોળકી છે અને પૂર્ણચંદ્ર સુંદર રીતે પ્રકાશે છે; સુગંધિત ફૂલોની શોભાથી શય્યા શોભાયમાન છે અને ચંદનથી લિપ્ત છે.
તામ્બૂલં રતિભોગાર્હં કર્પૂરાદિસુસંસ્કૃતમ્ ।સુગન્ધિમાલતીમાલ્યં શ્વેતચામરદર્પણમ્
ત્યાં પ્રેમભોગ માટે યોગ્ય, કપૂર વગેરેથી સુસજ્જ પાન છે; સુગંધિત મલ્લિકા ફૂલોની વેણી, સફેદ ચામર અને દર્પણ પણ છે.
મુક્તામાણિક્યસંસક્તહીરહારમનોહરમ્ । કસ્તૂરીકુઙ્કુમાક્તં ચ પાત્રપૂર્ણં ચ ચન્દનમ્
મોતી, માનિક અને હીરાના મોહક હાર છે; કસ્તૂરી અને કુંકુમથી મિશ્રિત ચંદનના પાત્રો ભરેલા છે.
નાનોપકાનનં રમ્યં રમ્યક્રીડાસરોવરમ્ । સુગન્ધિપુષ્પોદ્યાનં ચ પદ્મશ્રેણીમનોહરમ્
વિવિધ સુંદર વનરાજીઓ છે, રમવા માટે સુંદર સરોવર છે; સુગંધિત ફૂલોના બગીચા અને કમળોની પંક્તિઓ મનમોહક લાગે છે.
અસ્ત્યેવં સર્વવિભવઃ પ્રાણનાથઃ કુતો મમ । હા કૃષ્ણ હા રામાનાથ ક્વાસિ મે પ્રાણવલ્લભ
આવો બધો વૈભવ છે, પણ મારા પ્રાણનાથ ક્યાં છે? હાય કૃષ્ણ! હાય રામાનાથ! મારા પ્રિય, તું ક્યાં છે?