સ્વર્ણેન કુણ્ડલં કર્ત્તું સ્વર્ણકારઃ ક્ષમો યથા
અને જેમ સોનાર સોનાથી કુંડળ બનાવી શકે છે,
કુલાલસૃષ્ટા ન ચ મૃન્નિત્યા ચૈવ સનાતની
ઘડો કુંભારે બનાવેલો હોય છે, પણ માટી તો શાશ્વત અને નાશરહિત છે.
નિત્યં તત્પરમં બ્રહ્મ નિત્યા ચ પ્રકૃતિઃ સ્મૃતા 1.28.
તેમ, પરમ બ્રહ્મ પણ શાશ્વત છે અને પ્રકૃતિ પણ શાશ્વત કહેવાય છે.
મૃદં સ્વર્ણં સમાહર્તું કુલાલસ્વર્ણકારકૌ
માટી કે સોનું મેળવવા માટે કુંભાર અને સોનારની જરૂર પડે છે.
તસ્માત્તત્પ્રકૃતેર્બ્રહ્મ પરમેવ ચ નારદ
એથી, હે નારદ, બ્રહ્મ પ્રકૃતિ કરતાં પણ પરમ છે.
કેચિદ્વદન્તિ તદ્બ્રહ્મ સ્વયં ચ પ્રકૃતિઃ પુમાન્
કેટલાક કહે છે કે બ્રહ્મ પોતે જ પ્રકૃતિ અને પુરુષ બંને છે.
તદ્બ્રહ્મ પરમં ધામ સર્વકારણકારણમ્
એ બ્રહ્મ સર્વોચ્ચ ધામ છે, બધાના કારણનું પણ કારણ છે.
બ્રહ્મ ચાત્મા ચ સર્વેષાં નિર્લિપ્તં સાક્ષિરૂપિ ચ
બ્રહ્મ અને સર્વનો આત્મા, બંને અસ્પૃશ્ય છે અને સાક્ષી રૂપે રહે છે.
તદ્બ્રહ્મશક્તિઃ પ્રકૃતિઃ સર્વબીજસ્વરૂપિણી
એ બ્રહ્મની શક્તિ એટલે પ્રકૃતિ, જે સર્વ બીજનું સ્વરૂપ છે.
તેજોરૂપં ચ તદ્બ્રહ્મ ધ્યાયન્તે યોગિનઃ સદા
યોગીઓ હંમેશા એ બ્રહ્મને તેજરૂપે ધ્યાન કરે છે.
તત્તેજઃ કસ્ય નાશ્ચર્ય્યં ધ્યાયન્તે પુરુષં વિના
પુરૂષ વિના ધ્યાન કરતાં એ તેજ કોને આશ્ચર્યજનક નથી?
ધ્યાયન્તે વૈષ્ણવાસ્તસ્માત્તત્ર રૂપં મનોહરમ્
તેથી વૈષ્ણવો ત્યાં મનોહર રૂપનું ધ્યાન કરે છે.
તત્તેજોમણ્ડલાકારે સૂર્ય્યકોટિસમપ્રભે 1.28.
એ તેજના મંડળાકારમાં, કરોડો સૂર્ય જેટલું તેજ ધરાવે છે.
લક્ષકોટ્યા યોજનાનાં ચતુરસ્રં મનોહરમ્
લાખો કરોડ યોજન જેટલું મનોહર ચતુરસ્ર છે.
સુદૃશ્યં વર્તુલાકારં યથા ચન્દ્રસ્ય મણ્ડલમ્
સુસ્પષ્ટ અને વર્તુળાકાર છે, જેમ ચંદ્રનું મંડળ હોય તેમ.
ઊર્ધ્વં ચ નિત્યવૈકુણ્ઠાત્પઞ્ચાશત્કોટિયોજનમ્
શાશ્વત વૈકુંઠથી પચાસ કરોડ યોજન ઉપર છે.
કામધેનુભિરાકીર્ણં રાસમણ્ડલમણ્ડિતમ્
કામધેનુઓથી ભરેલું છે અને રાસમંડળથી શોભાયમાન છે.
શતશૃઙ્ગં શાતકુમ્ભૈઃ સુદીપ્તં શ્રીમદીપ્સિતમ્ ।। । લક્ષકોટ્યા પરિમિતૈરાશ્રમૈઃ સુમનોહરૈઃ
સૌથી તેજસ્વી અને ઇચ્છિત, સોનાના ગુંબજથી ઝગમગતું, શત શૃંગ ધરાવતું; લાખો કરોડ મનોહર આશ્રમોથી ઘેરાયેલું છે.
શતમન્દિરસંયુક્તમાશ્રમં સુમનોહરમ્
સૌથી સુંદર આશ્રમ છે, જેમાં શત મંદિરો જોડાયેલા છે.
કૌસ્તુભેન્દ્રેણ મણિના રાજિતં પરમોજ્જ્વલમ્
કૌસ્તુભ મણિથી શોભાયમાન અને પરમ તેજસ્વી છે.
મણીન્દ્રસારરચિતૈઃ કપાટૈર્દર્પણાન્વિતૈઃ
મણિપ્રમુખના સારથી બનેલા દરવાજા છે, જેમાં દર્પણો લગાવેલા છે.
ષોડશદ્વારસંયુક્તં સુદીપ્તં રત્નદીપકૈઃ
સોળ દ્વારો સાથે, રત્ન દીપકોથી ઝગમગતું છે.
નાનાચિત્રવિચિત્રાઢ્યે વસન્તં વરમીશ્વરમ્ 1.28.
ત્યાં અનેક પ્રકારના અદભુત આભૂષણોથી યુક્ત પરમેશ્વર નિવાસ કરે છે.
શરન્મધ્યાહ્નમાર્ત્તણ્ડપ્રભામોચકલોચનમ્
જેનાં નેત્રો શરદના મધ્યાહ્નના સૂર્ય જેવું તેજ આપે છે.
કોટિકન્દર્પલાવણ્યલીલાનિન્દિતમન્મથમ્
જેની રમણિયતા અને સૌંદર્ય કરોડો કામદેવને પણ લજાવે છે.
સસ્મિતં મુરલીહસ્તં સુપ્રશસ્તં સુમઙ્ગલમ્
હંમેશા સ્મિત સાથે, હાથમાં વાંસળી ધરાવનાર, સર્વોત્તમ રીતે વખણાયેલ અને શુભ.
ચન્દનોક્ષિતસર્વાંગં કૌસ્તુભેન વિરાજિતમ્
જેનું આખું શરીર ચંદનથી લિપ્ત છે અને કૌસ્તુભ મણિથી શોભાયમાન છે.
ત્રિભઙ્ગભઙ્ગ્યા સંયુક્તં મણિમાણિક્યભૂષિતમ્
ત્રિભંગ ભંગિમાથી યુક્ત, મણિ અને માનિક્યના આભૂષણોથી સજ્જ.
રત્નકેયૂરવલયરત્નમઞ્જીરરઞ્જિતમ્
મોતી અને રત્નોથી શોભિત કાંડા, કંગણ અને પાયલ પહેરેલા.
મુક્તાપઙ્ક્તિસદૃક્ષાભદશનં સુમનોહરમ્
મોતીની પંક્તિ જેવી ચમકતી અને મનોહર દાંત ધરાવનાર.