સ્થિત્વા વર્ષ ભવેદ્ધસ્તી તત્પશ્ચાદ્વૃષલો ભવેત્ । અયજ્ઞે છાગહન્તા ચ ચ્છાગચોરપ્રતિગ્રહી
એક વર્ષ વિતાવીને, તે હાથી બને છે; ત્યારબાદ તે નીચ જાતિમાં જન્મે છે. યજ્ઞમાં બકરો મારનાર અથવા ચોરાયેલો બકરો ભેટ સ્વીકારનાર—
પૂયકુણ્ડે વર્ષશતં સ્થિતવા ચાણ્ડાલતાં વ્રજેત્ । છાગશ્ચ વર્ષપર્યન્તં તદા ભવતિ માનવઃ
પુયાળુ કુંડમાં એકસો વર્ષ વિતાવીને, તે ચાંડાળ બને છે; પછી એક વર્ષ સુધી બકરો બની, ત્યારબાદ માનવ બને છે.
શત્રુશસ્ત્રેણા ચ્છિન્નશ્ચ તદા મુક્તો ભવેદ્દ્વિજઃ । દત્તાપહારી વાગ્દાનં કૃત્વાઽપહરતે પુનઃ
શત્રુના શસ્ત્રથી કપાઈ જાય ત્યારે દ્વિજ મુક્ત થાય છે; અને જે આપેલું પાછું ચોરી લે છે, તે વચન આપીને ફરીથી ચોરી કરે છે.
સ ભવેન્મલેચ્છયોનૌ ચ ભુક્ત્વા ચ નરકં વ્રજેત્ । એકાકી મિષ્ટમશ્નાતિ કાલમૂત્રં વ્રજેદ્ધ્રુવમ્
એ મ્લેચ્છ યોનિમાં જન્મે છે અને નરક ભોગવીને નિશ્ચિત રીતે કાળસૂત્ર નરકમાં જાય છે; અને જે એકલો મીઠાઈ ખાય છે, તે મૂત્ર નરકમાં જાય છે.
તત્ર વર્ષશતં સ્થિત્વા પ્રેદો વર્ષસહસ્રકમ્ । તદા ભવતિ જન્મૈકં મક્ષિકા ચ પિપીલિકા
ત્યાં એકસો વર્ષ વિતાવીને, તે હજાર વર્ષ સુધી ભૂત બને છે; પછી એક જન્મ માટે માખી અથવા પિપળીકા બને છે.
જન્મૈકં ભ્રમરશ્ચૈવ જન્મૈકં મધુમક્ષિકા । જન્મૈકં વરલશ્ચૈવ જન્મૈકં દંશ એવ ચ
એક જન્મ માટે ભમરો બને છે; એક જન્મ માટે મધમાખી બને છે; એક જન્મ માટે કીડો બને છે; અને એક જન્મ માટે દંશ બને છે.
જન્મૈકં મશકશ્ચૈવ જન્મૈકં પૂતિકં સ્મૃતમ્ । જન્મૈકં તલ્પકીટશ્ચ તદા શૂદ્રો ભવેદ્ધ્રુવમ્
એક જન્મ માટે મચ્છર બને છે; એક જન્મ માટે દુર્ગંધ虫 બને છે; એક જન્મ માટે પલંગનો કીડો બને છે; પછી તે નિશ્ચિત રીતે શૂદ્ર બને છે.
અસદ્બુદ્ધિર્વ્યાધિયુક્તસ્તદા મુક્તો ભવેદ્દ્વિજઃ । તૈલચોરસ્તૈલકારો મૂર્ધિન કીટસ્ત્રિજન્મકમ્
ખોટી બુદ્ધિ અને રોગગ્રસ્ત થઈને, પછી દ્વિજ મુક્ત થાય છે; તેલ ચોરનાર તેલ બનાવનાર બને છે અને ત્રણ જન્મ સુધી માથામાં કીડો બને છે.
તદા ભવેત્સ્વર્ણકારો જન્મૈકં દુષ્ટમાનસઃ । વિશ્વૈકનિપિકર્તા ચ ભક્ષ્મદાદુર્ધનં હરેત્
પછી એવો માણસ એક જન્મ માટે દૂષિત મનવાળો સોનાર બને છે; જે દુનિયાના આભૂષણો બનાવે છે અને ભોજન કરીને બીજાની સંપત્તિ લઈ જાય છે.
તમઃકુણ્ડે વર્ષશતં સ્થિત્વા સ્વર્ણવણિગ્ભવેત્ । જન્મૈકં ચ દરાચારો જન્મૈકં કરણો ભવેત્
અંધકારથી ભરેલા કૂવામાં સો વર્ષ રહીને પછી એ સોનાનો વેપારી બને છે; એક જન્મ માટે ખરાબ વર્તનવાળો અને એક જન્મ માટે બનાવનાર બને છે.
કાયસ્થેનોદરસ્થેન માતુર્માસં ન ખાદિતમ્ । તત્ર નાસ્તિ કૃપા તસ્ય દન્તાભાવેન કેવલમ્
શરીરથી કે પેટમાં રહેલા દ્વારા, જો માતાનું ખોરાક એક મહિનો ન ખાય, તો એ માટે કોઈ દયા રહેતી નથી, ફક્ત દાંત ન હોવાને કારણે જ છે.
સ્વર્ણકારઃ સ્વર્ણવણિક્ કાયસ્થશ્ચ વ્રજેશ્વર । નરેષુ મધ્યે તે ધૂર્તાઃ કૃપાહીના મહીતલે
હે વ્રજના સ્વામી, સોનાર, સોનાનો વેપારી અને શરીર સંભાળનાર લોકોમાં, એ લોકો પૃથ્વી પર છેતરપિંડી અને દયાવિહોણા હોય છે.
હૃદયં ક્ષુરધારાભં તેષાં નાસ્તિ ચ સાદરમ્ । શતેષુ સજ્જનઃ કોઽપિ કાયસ્થો નેતરૌ ચ તૌ
એ લોકોનું હૃદય વાળની ધાર જેવું તીખું હોય છે અને એમાં કોઈ સન્માન નથી; સો પૈકી કદાચ એક માણસ સારા ગુણવાળો હોય છે, જે શરીર સંભાળનાર છે, બાકી બે તો નથી.
સુબુદ્ધિઃ શિવયુક્તશ્ચ શાસ્ત્રજ્ઞો ધર્મમાનસઃ । ન વિશ્વસેત્તેષુ તાત સ્વાત્મકલ્યાણહેતવે
સારી બુદ્ધિ ધરાવતો, શુભ સાથે જોડાયેલો, શાસ્ત્ર જાણનાર અને ધર્મમય મનવાળો માણસ, પોતાના કલ્યાણ માટે એ લોકો પર વિશ્વાસ કરતો નથી, હે પ્રિય.
સીમાપહારી દુષ્ટશ્ચ ભૂમિચોરશ્ચ હિંસકઃ । ભૂમિદાનાપહારી ચ કાલસૂત્રં વ્રજેદ્ધ્રુવમ્
જે જમીનના સીમા ચોરી કરે છે, દુષ્ટ છે, જમીન ચોર છે, હિંસક છે અને દાનમાં અપાયેલી જમીન પણ લઈ જાય છે, એ નિશ્ચિત રીતે કાળસૂત્ર નરકમાં જાય છે.
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રામિ ક્ષટત્વિવાસાર્દિતઃ સ્થિતઃ તતોઽપિતાનિ નામાનિ વિષ્ઠાયાં જાયતે કૃમિઃ
સાઠ હજાર વર્ષ સુધી દુઃખભોગી તરીકે વિદેશમાં રહીને, પછી એ નામથી ગંદકીમાં કીડા તરીકે જન્મે છે.
તતો ભવેદસચ્છૂદ્રો જન્મૈકં ચ તતઃ શુચિઃ । તસ્માજ્જ્ઞાનૈઃ સાવધાનં ભવેત્પ્રાજ્ઞશ્ચ યત્નતઃ
પછી એ એક જન્મ માટે અશુદ્ધ શૂદ્ર બને છે, પછી શુદ્ધ બને છે; તેથી જ્ઞાનવાળા માણસે સાવધાની અને પ્રયત્નપૂર્વક વર્તવું જોઈએ.
રક્તવસ્ત્રાપહારી ચ જન્મૈકં રક્તકીટ કઃ । તતઃ શૂદ્રશ્ચ જન્મૈકં તતો વિપ્રો ભવેચ્છુચિ
જે લાલ કપડાં ચોરી કરે છે, એ એક જન્મ માટે લાલ કીડો બને છે; પછી એક જન્મ માટે શૂદ્ર અને પછી શુદ્ધ બ્રાહ્મણ બને છે.
ત્રિસંધ્યહીનો વિબ્રશ્ચ પ્રાતઃશાયી ચ યો નરઃ । સંધ્યાશાયી દિવાશાયી યજ્ઞસૂત્રાપહારકઃ
જે માણસ ત્રણ સંધ્યાઓનો ત્યાગ કરે છે, બેદરકાર છે, સવારે સુઈ જાય છે, સંધ્યાના સમયે સુઈ જાય છે, દિવસે સુઈ જાય છે અને યજ્ઞસૂત્ર ચોરી કરે છે—
અશુદ્ધઃ સંધ્યાકારી ચ વેદવેદાઙ્ગનિન્દકઃ । તદ્વિરુદ્ધઃ સ્વર્ગમાર્ગસ્ત્રિજન્મપતિતો દ્વિજઃ
અશુદ્ધ રીતે સંધ્યા કરે છે, વેદ અને તેના અંગોનું અપમાન કરે છે, અને આવું વર્તન કરે છે, તો સ્વર્ગનો માર્ગ બંધ થઈ જાય છે અને દ્વિજ ત્રણ જન્મ માટે પડી જાય છે.
યઃ શૂદ્રો બ્રાહ્મણીગામી કુમ્ભીપાકે વ્રજેદ્ધ્રુવમ્ । વર્ષાણાં ચ ત્રિલક્ષં ચ પચ્યતે તત્ર પીડિતઃ
જે શૂદ્ર બ્રાહ્મણ સ્ત્રી સાથે સંબંધ રાખે છે, એ ચોક્કસ કુંભીપાક નરકમાં જાય છે; ત્યાં ત્રણ લાખ વર્ષ સુધી દુઃખ ભોગવે છે.
દિવાનિશં પ્રદગ્ધશ્ચ તપ્તતૈલે ચ દારુણે । તતૌ ભવેદ્યોનિકીટઃ પુંશ્ચલીનાં ચ પાતકી
દિવસ-રાતે એ તપેલા તેલમાં સળગાડવામાં આવે છે; પછી એ ગર્ભમાં કીડો બને છે અને દુશ્ચરિત્ર સ્ત્રીઓમાં પાપી બને છે.
ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ ચાઽઽહારં તસ્ય તન્મલમ્ । તતો ભવતિ ચાણ્ડાલો જન્મલક્ષં ક્રમેણ ચ
સાઠ હજાર વર્ષ સુધી એનું ખોરાક ફક્ત ગંદકી જ હોય છે; પછી એ એક લાખ જન્મ સુધી ચાંડાળ બને છે.
તતઃ શૂદ્રો ગલત્કુષ્ઠી જન્મૈકં ચ તતઃ શુચિઃ । સોઽપિ વિપ્રો વ્યાધિશેષસ્તીર્થપર્યટનાચ્છુચિઃ
પછી એક જન્મ માટે ગળતી કુષ્ઠી ધરાવતો શૂદ્ર બને છે, પછી શુદ્ધ બને છે; એ પણ બીમારીના અવશેષ સાથે બ્રાહ્મણ બને છે અને તીર્થયાત્રાથી શુદ્ધ થાય છે.
અસચ્છૂદ્રશ્ચ ભવતિ સોઽસ્થાનેઽસૂરપૂજિતે । દત્તવા દેવાય નૈવેદ્યમપવિત્રં ચ માનવઃ
અયોગ્ય જગ્યાએ પૂજા કરીને, દેવને અશુદ્ધ ભોજન અર્પણ કરીને અને અસુરોની પૂજા કરીને એ માણસ અશુદ્ધ શૂદ્ર બને છે.
સકેશં પાર્થિવં લિઙ્ગં સંપૂજ્ય યવનો ભવેત્ । દુર્બલેન ભવેદન્ધઃ કુત્સિતેન ચ કુત્સતિઃ
કેશવાળું રાજસી લિંગ પૂજવાથી એ યવન બને છે; નબળાઈથી એ અંધ બને છે અને અપમાનથી એ નિંદનીય બને છે.
અઙ્ગહીનો દરિદ્રશ્ચ વ્યાધિયુક્તશ્ચ માનવઃ । અશ્રદ્ધયા ચ નિર્માણે નિર્માણસદૃશં ફલમ્
જે માણસે અંગહીનતા, ગરીબી કે બીમારી સહન કરવી પડે છે અને સર્જનના કાર્યમાં શ્રદ્ધા રાખતો નથી, તેને તેના પ્રયત્ન પ્રમાણે જ ફળ મળે છે.
મૃદ્ભસ્મગોશકૃત્વિણ્ડૈસ્તથા વાલુકયાઽપિ વા । કૃત્વા લિઙ્ગં સકૃત્પૂજ્ય વસેત્કલ્પાયુષં દિવિ
માટી, ભસ્મ, ગાયના છાણ કે રેતીમાંથી લિંગ બનાવીને તેને એક વખત પૂજવાથી પણ મનુષ્ય કલ્પ જેટલું લાંબું સ્વર્ગમાં વસે છે.
તતો ભવતિ વિપ્રશ્ચ મહાબ્રજ્ઞશ્ચ ભૂમિમાન્ । રાજા ભવેદ્ભારતે ચ લિઙ્ગાનાં શતપૂજનાત્
પછી, લિંગની શતવાર પૂજા કરીને મનુષ્ય વિદ્વાન બ્રાહ્મણ, મહાન જ્ઞાની અને જમીન ધરાવનાર બને છે; ભારતમાં રાજા બને છે.
સહસ્રપૂજનાત્સોઽપિ લભતે નિશ્ચિતં ફલમ્ । સ્થિત્વા ચ સુચિરં સ્વર્ગે રાજેન્દ્રો ભારતે ભવેત્
હજારવાર પૂજા કરવાથી તે નિશ્ચિતપણે ફળ પામે છે; સ્વર્ગમાં લાંબો સમય વિતાવીને પછી ભારતમાં રાજા બને છે.