નવગ્રહાષ્ટૌ વસવો દેવાઃ કોટિત્રયં તથા । બ્રાહ્મણાક્ષત્રવિટ્શૂદ્રા યક્ષગન્ધર્વકિન્નરાઃ
નવ ગ્રહો, આઠ વસુઓ, અને ત્રણ કરોડ દેવતાઓ; બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શૂદ્ર, યક્ષ, ગંધર્વ અને કિન્નર—
ભૂતાદયો રાઙસાશ્ચાપ્યેવં સર્વં ચરાચરમ્ । વિશ્વે વિશ્વે વિનિર્માણાઃ સ્વર્ગાઃ સપ્ત ક્રમેણ ચ
ભૂત અને રાક્ષસ વગેરે, આમ સર્વે ચલતા અને અચલ પ્રાણી; વિવિધ લોક અને ક્રમશઃ સાત સ્વર્ગ—
સપ્તસાગરસંયુક્તા સપ્તદ્વીપા વસુંધરા । કાઞ્ચનીભૂમિસંયુક્તા તમોયુક્તં સ્થલં તથા
સાત સાગરો સાથે જોડાયેલી સાત દ્વીપોવાળી ધરતી; સુવર્ણ ભૂમિ અને અંધકારથી ભરેલું પ્રદેશ પણ—
પાતાલાશ્ચ તથા સપ્ત બ્રહ્માણ્ડમેભિરેવ ચ । વિશ્વે વિશ્વે ચન્દ્રસૂયો પુણ્યક્ષેત્રં ચ ભારતમ્
અને એ જ રીતે સાત પાતાળ, અને એ બધાથી બનેલું બ્રહ્માંડ; વિવિધ લોક, ચંદ્ર, સૂર્ય અને પવિત્ર ભારતભૂમિ—
તીર્થાન્યેતાનિ સર્વત્ર ગઙ્ગાદીતિ વ્રજેશ્વર । યાવન્તિ લોમકૂપાનિ મહાવિષ્ણોઃ ક્રમેણ ચ
આ બધા તીર્થો, હે વ્રજના રાજા, ગંગા અને બીજા, મહા વિષ્ણુના રોમકૂપો જેટલા ક્રમશઃ છે.
વિશ્વાન્યેવ હી તાવન્તિ હ્યમંખ્યાતાનિ ચ ધ્રુવમ્ । વિશ્વેષાસૂર્ધ્વાભામે ચ વૈકુણ્ઠશ્ચ નિરાશ્રયઃ
જેટલા લોક છે, એ બધાં ખરેખર અનગણિત છે; અને એ બધાંથી ઉપર વૈકુંઠ છે, જે કોઈ આધાર વિના છે.
મદિચ્છયા વિનિર્માણા વેદાઃ કથિતુમક્ષમાઃ । કુયોગિનામ દૃષ્ટશ્ચામભક્તાનાં વિનિશ્ચિતમ્
મારી ઇચ્છાથી સર્જાયેલા વેદો પણ મને વર્ણવી શકતા નથી; ખોટા યોગીઓ અને નિષ્ઠા વિનાના લોકો પણ એ વેદોને જુએ છે.
તસ્માદુપરિ ગોલોકઃ પઞ્ચાશત્કોટિયોજનઃ । વાયુના ધાર્યમાણશ્ચ વિચિત્રઃ પરમાશ્રમઃ
એથી ઉપર ગોલોક છે, જે પચાસ કરોડ યોજન ઊંચું છે, વાયુએ ધારેલું છે, અતિ અદભુત અને સર્વોચ્ચ નિવાસસ્થાન છે.
અતીવ રમ્યનિર્માણો નિત્યરૂપો મદિચ્છયા । શતશ્રૃઙ્ગેણ શૈલેન પુણ્યવૃન્દાવનેન ચ
તેનું સર્જન બહુ જ મનોહર છે, મારી ઇચ્છાથી સદાય રહેતું છે, તેમાં શતશૃંગ પર્વત અને પવિત્ર વૃંદાવન છે.
સુરાસમણ્ડલેનાપિ નદ્યા વિરજયા યુતઃ । કોટિયોજનવિસ્તીર્ણા પ્રસ્થેન વિરજા વ્રજ
તે દેવમંડળ અને વિરજા નદી સાથે જોડાયેલું છે, તેની પહોળાઈ કરોડ યોજન જેટલી વિશાળ છે, વિરજા નદી વ્રજમાં વહે છે.
દૈર્ધ્યં તસ્યાઃ શતગુણં પરિતઃ પરમા શુભા । અમૂલ્યરત્નનિકરૈર્હીરમાણિક્યયોસ્તથા
તેની લંબાઈ ચારે બાજુએ શતગણ જેટલી વધારે છે, અત્યંત શુભ છે, અમૂલ્ય રત્નો, સોનાં અને માનિક્યોથી શોભાયમાન છે.
મણીનાં કૌસ્તુભાદીનામસંખ્યાનાં મનોહરા । અમૂલ્યરત્નનિર્માણં તત્રાવિ પ્રતિમન્દિરમ્
કૌસ્તુભ વગેરે અનગણિત મનોહર રત્નો અને અમૂલ્ય મણિઓથી બનેલા મંદિરો ત્યાં સર્વત્ર છે.
મનોહરં ચ પ્રાકારમદૃષ્ટં વિશ્વકર્મણા । ગોપીભિર્ગોપનિકરૈર્વૈષ્ટિતં કામધેનુભિઃ
વિશ્વકર્માએ બનાવેલી અજાણી મનોહર દીવાલ છે, ગોપીઓ, ગોપગણ અને કામધેનુઓથી ઘેરાયેલ છે.
કલ્પવૃક્ષૈઃ પારિજાતૈરસંખ્યૈશ્ચ સરોવરૈઃ । પુષ્પોદ્યાનૈઃકોટિભિશ્ચ સંવૃતં રાસમણ્ડલમ્
કલ્પવૃક્ષો, પારિજાત, અનગણિત સરોવર અને કરોડો ફૂલબાગોથી ઘેરાયેલું રાસમંડળ છે.
વેષ્ટિતં વેષ્ટિતૈર્ગોપૈર્મન્દિરૈઃ શતકોટિભિઃ । રત્નપ્રદીપયુક્તૈશ્ચ પુષ્પતલ્પસમન્વિતૈઃ
તે ગોપો અને કરોડો મંદિરોથી ઘેરાયેલું છે, રત્નદિપો અને ફૂલના શયનથી શોભાયમાન છે.
સુગન્ધિચન્દનામોદૈઃ કસ્તૂરીકુઙ્કુમાન્વિતૈઃ । ક્રીડોપયુક્તૈર્ભોગેશ્ચ તામ્બૂલૈર્વાસિતૈર્જલૈઃ
સુગંધિત ચંદન, કસ્તૂરી, કુંકુમ અને રમણ-ભોજન માટેના પાનથી સુગંધિત પાણીથી તે શોભાયમાન છે.
ધૂપૈઃ સુરભિરમ્યૈશ્ચ માલ્યૈશ્ચ રત્નદર્પણૈઃ । રક્ષકૈ રક્ષિતં શશ્વદ્રાધાદાસીત્રિકોટિભિઃ
મધુર ધૂપ, હાર અને રત્નના દર્પણોથી શોભાયમાન છે, રાધાજીના કરોડો દાસીઓ સતત રક્ષા કરે છે.
અમૂલ્યરત્નાભરણૈર્વહ્નિશુદ્ધાંશુકૈરપિ । લક્ષણત્તગજેન્દ્રાણાં વેષ્ટિતં ચ બલૈઃ ક્રમાત્
અમૂલ્ય રત્નોના આભૂષણો અને અગ્નિથી શુદ્ધ થયેલા વસ્ત્રોથી શોભાયમાન છે, ગજમુખીઓની સેનાઓથી ચારે બાજુથી ઘેરાયેલ છે.
નવયૌવનસંપન્નૈ રૂપૈર્નિરુપમૈરપિ । રમ્યં ચ વર્તુલાકારં ચન્દ્રબિમ્બં યથા વ્રજ
નવયૌવનથી ભરપૂર, અપાર સૌંદર્ય ધરાવનારા, મનોહર અને ગોળ આકારનું, ચાંદનીની જેમ તેજસ્વી વ્રજ છે.
અમૂલ્યરત્નરચિતં દશયોજનવિસ્તૃતમ્ । કસ્તૂરીકુઙ્કુમૈ રભ્યૈઃ સુગન્ધિચન્દનાર્ચિતમ્
અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલું, દસ યોજન પહોળું, કસ્તૂરી, કુંકુમ અને સુગંધિત ચંદનથી પૂજાય છે.
આવૃતં મઙ્ગલઘટૈઃ ફલપલ્લવસંયુતૈઃ । દધિલાજૈશ્ચ પર્ણૈશ્ચ સ્નિગ્ધદૂર્વાઙ્કુરૈઃ ફલૈઃ
મંગલઘટ, ફળ અને કૂંપળોથી ઘેરાયેલું, દહીં, લાજ, પાન, કોમળ દુર્વા અને ફળોથી શોભાયમાન છે.
શ્રીરામકદલીસ્તમ્ભૈરસંખ્યૈશ્ચ મનોહરૈઃ । પટ્ટસૂત્રનિબદ્ધૈશ્ચ સ્નિગ્ધૈશ્ચન્દનપલ્લવૈઃ
શ્રીરામ કેળાના અનગણિત મનોહર થાંભલાઓ, પટ્ટા સૂત્રથી બંધાયેલા અને કોમળ ચંદનપલ્લવોથી શોભાયમાન છે.
ચન્દનાસક્તમાલ્યૈશ્ચ ભૂષણૈશ્ચ વિભૂષિતમ્ । અમૂલ્યરત્નરચિતં શતશૃઙ્ગમનોહરમ્
ચંદનથી જોડાયેલા હાર અને આભૂષણોથી શોભાયમાન, અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલું અને શતશૃંગથી મનોહર છે.
કોટિયોજનમૂર્ધ્વં ચ દૈર્ધ્યં શતગુણોત્તરમ્ । શૈલપ્રસ્થપરિમિતં પઞ્ચાશત્કોટિયોજનમ્
તેની ઊંચાઈ કરોડ યોજન જેટલી છે, લંબાઈ શતગણ વધારે છે, પર્વતપ્રસ્તર જેટલી માપે પચાસ કરોડ યોજન છે.
અતીવ કમનીયં ય વેદાનિર્વચનીયકમ્ । પ્રાકારમિવ તસ્યાપિ ગોલલોકસ્ય મનોહરમ્
તે અત્યંત મનોહર છે, જેનું વર્ણન પણ વેદો કરી શકતા નથી. એ ગોલોકના લોકને ઘેરી રહેલું એક અતિ આકર્ષક પ્રાચીર જેવું સુંદર છે.
પરિતો વેષ્ટિતં રમ્યં હીરહારસમન્વિતમ્ । તત્ર વૃન્દાવનં રમ્યં યુક્તં ચન્દનપાદપૈઃ
આ પ્રાચીર ચારેય બાજુથી સુશોભિત છે, જેમાં સોનેરી હારોથી શોભા વધે છે. ત્યાં વ્રિંદાવન વસે છે, જ્યાં ચંદનના વૃક્ષો ભરપૂર છે.
કલ્પવૃક્ષૈશ્ચ નમ્યૈશ્ચ મન્દારૈઃ કામધેનુભિઃ । શોભિતં શોભનાઢ્યૈશ્ચ પુષ્પોદ્યાનૈર્મનોહરૈઃ
તે સ્થળ કલ્પવૃક્ષો, નમનારા વૃક્ષો, મંદાર વૃક્ષો અને કામધેનુ ગાયોથી શોભાયમાન છે. સુંદર અને મનમોહક ફૂલોના બગીચાઓથી પણ તેની શોભા વધે છે.
ક્રીડાસરોવરૈ રમ્યૈઃ સુરમ્યૈ રતિમન્દિરૈઃ । અતીવ રમ્યં રહસિ રાસયોગ્યસ્થલાન્વિતમ્
ત્યાં રમવા માટેના સુંદર સરોવરો છે, આનંદ માટેના મનોહર મહેલો છે અને ગુપ્ત સ્થળોએ રાસનૃત્ય માટે યોગ્ય સ્થળો પણ છે.
રક્ષિતં રક્ષકૈ રમ્યૈરસંખ્યૈર્ગોપિકાગણૈઃ । પરિતો વર્તુલાકારં ત્રિલક્ષયોજનં વનમ્
અનંત સુંદર ગોપીઓના સમૂહો એ વનને ચારે બાજુથી રક્ષે છે. આ વન ગોળ આકારનું છે અને ત્રણ લાખ યોજન જેટલું વિશાળ છે.
ષટ્પદધ્વનિસંયુક્તં પુંસ્કોકિલરુતાન્વિતમ્ । તત્રાક્ષયો વટો રમ્યો રહસ્યે બહૃવિસ્તૃતઃ
ત્યાં મધમાખીઓની ગૂંજ અને કોયલના મીઠા રવથી વાતાવરણ ગુંજી ઉઠે છે. એ સ્થળે એક અક્ષય અને સુંદર વટવૃક્ષ છે, જે વિશાળ અને એકાંતમાં છે.