ઉત્થાય વામહસ્તેન યસ્તોયં પિબતિ દ્વિજઃ
જે દ્વિજ ઊભા રહીને ડાબા હાથથી પાણી પીવે છે—
અનિવેદ્યં હરેરન્નં ભુક્તશેષં ચ નિત્યશઃ
હરિને અર્પણ ન કરેલું અન્ન કે હંમેશા બચેલું ભોજન લેવું મનાઈ છે.
વાનિઙ્ગણફલં ચૈવ ગોમાંસં કાર્ત્તિકે સ્મૃતમ્
કાર્તિક માસમાં બોલી, સુપારી, ફળ અને ગાયનું માંસ ખાવું મનાઈ છે.
શ્વેતવર્ણં ચ તાલં ચ મસૂરં મત્સ્યમેવ ચ
સફેદ રંગનું તાડફળ, તાડ, મસૂર અને માછલી પણ મનાઈ છે.
મત્સ્યાંશ્ચ કામતો ભુક્ત્વા સોપવાસસ્ત્ર્યહં વસેત્
જો કોઈ ઈચ્છાથી માછલી ખાય તો તેને ત્રણ દિવસ ઉપવાસ રાખવો જોઈએ.
પ્રતિપત્સુ ચ કૂષ્માણ્ડમભક્ષ્યં હ્યર્થનાશનમ્
પ્રતિપદાના દિવસે કૂષ્માંડ ખાવું યોગ્ય નથી, કારણ કે તે ધનહાનિ કરે છે.
અભક્ષ્યં ચ પટોલં ચ શત્રુવૃદ્ધિકરં પરમ્ 1.27.
પટોળ પણ ખાવું મનાઈ છે, કારણ કે તે દુશ્મનો વધારવાનું કારણ બને છે.
કલઙ્કકારણં ચૈવ પંચમ્યાં બિલ્વભક્ષણમ્
પંચમીના દિવસે બિલ્વફળ ખાવું કલંક લાવે છે.
રોગવૃદ્ધિકરં ચૈવ નરાણાં તાલભક્ષણમ્
પુરુષો માટે તાડફળ ખાવું રોગ વધારવાનું કારણ બને છે.
નારિકેલફલં ભક્ષ્યમષ્ટમ્યાં બુદ્ધિનાશનમ્
અષ્ટમીના દિવસે નાળિયેર ખાવું બુદ્ધિનો નાશ કરે છે.
એકાદશ્યાં તથા શિમ્બી દ્વાદશ્યાં પૂતિકા તથા
એકાદશી પર શીંગ અને દ્વાદશી પર પૂતિકાનું સેવન મનાઈ છે.
ચતુર્દશ્યાં માષભક્ષ્યં મહાપાપકરં પરમ્
ચૌદશના દિવસે માશ ખાવું મોટું પાપ માનવામાં આવે છે.
ગૃહિણાં પ્રોક્ષિતં માંસં ભક્ષ્યમન્યદિનેષુ ચ
ગૃહસ્થો માટે, પાણીથી છાંટેલું માંસ અન્ય દિવસોમાં ખાઈ શકાય છે.
પ્રશસ્તં સાર્ષપં તૈલં પક્વતૈલં ચ નારદ
સરસવનું તેલ અને સારી રીતે પકવેલું તેલ પ્રશંસનીય છે, હે નારદ.
રવૌ શ્રાદ્ધે વ્રતાહે ચ દુષ્ટં સ્ત્રીતિલતૈલકમ્
શ્રાદ્ધ, વ્રતના દિવસે અને રવિવારે સ્ત્રીઓએ કાઢેલું તેલ અપવિત્ર ગણાય છે.
નિષિદ્ધં શયનં ચૈવ કૂર્મમાંસં ચ મન્ત્રિતમ્
ઊંઘવું અને મંત્રપૂર્વક પવિત્ર કરેલું કાચબાનું માંસ બંને મનાઈ છે.
રાત્રૌ ચ દધિ ભક્ષ્યં ચ શયનં સન્ધ્યયોર્દિને 1.27.
રાત્રે દહીં ખાવું અને સંધ્યાકાળે ઊંઘવું મનાઈ છે.
ઉદક્યવીરયોરન્નં પુંશ્ચલ્યન્નમભક્ષકમ્
પાણી ભરતી સ્ત્રી અથવા દુશ્ચરિત્ર સ્ત્રીના હાથનું અન્ન ખાવું યોગ્ય નથી.
અભક્ષ્યાન્નં ચ વિપ્રર્ષે યદન્નં વૃષલીપતેઃ
હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, નીચ જાતિની સ્ત્રીનું અન્ન પણ મનાઈ છે.
અગ્રદાનિદ્વિજાન્નં ચ ચિકિત્સાકારકસ્ય ચ
જે અન્ન પહેલા બ્રાહ્મણને આપવામાં આવ્યું નથી, અથવા વૈદ્યના હાથનું છે, તે પણ મનાઈ છે.
મૂલે મૃગે ભાદ્રપદે માંસં ગોમાંસતુલ્યકમ્
ભાદ્રપદ મહિનામાં હરણના મૂળ પાસેનું માંસ ગાયના માંસ જેટલું જ ગણાય છે.
કૃત્વા તુ મૈથુનં ક્ષૌરં યો દેવાંસ્તર્પયેત્પિતૄન્
જે વ્યક્તિ સંભોગ કે મુંડન કર્યા પછી દેવતાઓને કે પિતૃઓને તૃપ્ત કરે છે—
યત્કર્ત્તવ્યમકર્ત્તવ્યં યદ્ભોજ્યં યદભોજ્યકમ્
શું કરવું અને શું ન કરવું, શું ખાવું અને શું ન ખાવું—
નારદ ઉવાચ ભવાન્બ્રહ્મસ્વરૂપં ચ વદ બ્રહ્મનિરૂપણમ્
નારદે કહ્યું: મહારાજ, કૃપા કરીને બ્રહ્માનું સાચું સ્વરૂપ અને તેની વ્યાખ્યા જણાવો.
પ્રભો કિં બ્રહ્મ સાકારં કિં નિરાકારમીશ્વર
પ્રભુ, બ્રહ્મા સાકાર છે કે નિરાકાર, એ કહો, હે ઈશ્વર?
કિં વા દૃશ્યમદૃશ્યં વા લિપ્તં દેહિષુ કિં ન વા
એ દેખાય છે કે અદૃશ્ય છે? એ જીવોમાં જોડાયેલું છે કે નહિ?
બ્રહ્માતિરિક્તા પ્રકૃતિઃ કિં વા બ્રહ્મસ્વરૂપિણી
પ્રકૃતિ બ્રહ્માથી અલગ છે કે એ પણ બ્રહ્મા જેવી જ છે?
પ્રાધાન્યં તસ્ય સૃષ્ટૌ ચ દ્વયોર્મધ્યે વરં પરમ્
બન્નેમાં સર્જન માટે કોણ મુખ્ય છે? અને એમાંથી શ્રેષ્ઠ કયું છે?
નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પઞ્ચવક્ત્રઃ પ્રહસ્ય ચ
નારદના શબ્દો સાંભળી પાંચ મુખવાળો ભગવાન સ્મિત સાથે બોલ્યા—
મહાદેવ ઉવાચ સુદુર્લભં ચ વેદેષુ પુરાણેષુ ચ નારદ
મહાદેવે કહ્યું: હે નારદ, આ વાતો વેદો અને પુરાણોમાં બહુ દુર્લભ છે.