સિદ્ધાન્તશાસ્ત્રનૈપુણ્યં ભાવનં સ્વાત્મતોષણમ્ । વ્યાખ્યાનં પરિશુદ્ધં ચ ગ્રન્થાભ્યસ્તં ચ સંતતમ્
સિદ્ધાંતશાસ્ત્રોમાં નિપુણતા, મનન, આત્માને સંતોષ આપવો, શુદ્ધ રીતે સમજાવવું અને ગ્રંથોનું સતત અભ્યાસ કરવો.
પ્યવસ્થાપરિશુદ્ધ્યર્થ વિચારો વેદસંમતઃ । શાસ્ત્રાર્થાચરણં ચૈવ કતધ્યં સ્વયમેવ ચ
શુદ્ધ આચરણ માટે વિચાર કરવો, જે વેદોમાં માન્ય છે, શાસ્ત્રનો અર્થ જીવનમાં ઉતારવો અને પોતે અભ્યાસ કરવો.
દેવાહ્નિકેષુ નૈપુણ્યં વેદાચરણમીપ્સિતમ્ । વેદોક્તભક્ષણં ચૈવ પવિત્રાચરણં સદા
દેવપૂજાના રોજના વિધિમાં કુશળતા, વેદના આચરણ કરવાની ઈચ્છા, વેદમાં જણાવ્યા પ્રમાણે જમવું અને હંમેશાં પવિત્ર રીતે વર્તવું—આ બધું ઇચ્છનીય છે.
પતિવ્રતાનાં યં ધર્મ તં નિબોધ વ્રજેશ્વર । નિત્યંતુ ભર્તર્યૌત્સુક્યાત્તત્પાદોદકમીપ્સિતમ્
વ્રજના રાજા, પતિવ્રતા સ્ત્રીઓનો ધર્મ સાંભળો: એ સ્ત્રીઓ હંમેશાં પતિ માટે ઉત્સુક રહી, તેમના પાદપક્ષાળનું જલ મેળવવા ઈચ્છે છે.
ભક્તિભાવેન સતતં ભોક્તવ્યં તદનુજ્ઞયા । વ્રતં તપસ્યાં દેવાર્ચાં પરિત્યજ્ય પ્રયત્નતઃ
પત્નીએ ભક્તિભાવથી પતિની પરવાનગી લઈને જ ભોજન કરવું, અને વ્રત, તપ કે દેવપૂજા બધું જ ધ્યાનપૂર્વક છોડી દેવું.
કુર્યાચ્ચરણસેવાં ચ સ્તવનં પરિતોષણમ્ । તદાજ્ઞારહિતં કર્મ ન કુયદ્વિરૈતઃ સતી
પત્નીએ પતિના ચરણોની સેવા કરવી, સ્તુતિ કરવી અને તેમને પ્રસન્ન રાખવાનો પ્રયત્ન કરવો; પતિની આજ્ઞા વિના કોઈ કાર્ય કરવું યોગ્ય નથી.
નારાયણાત્પરં કાન્તં ધ્યાયતે સતતં સતી । પરપુંસાં મુખં ચૈવ સુવેષપુરુષં પરમ્
પતિવ્રતા સ્ત્રી હંમેશાં નારાયણથી વધુ કોઈને પ્રિય માને નહીં; બીજા પુરુષ—even સુંદર રીતે સજાયેલા—ના ચહેરા તરફ પણ નજર ન કરે.
યાત્રામહોત્સવં નૃત્યં નર્તનં ગાયનં વ્રજ । પરક્રીડાં ચ સતતં ન હિ પશ્યતિ સુવ્રતા
સુવ્રતા સ્ત્રી યાત્રા, મહોત્સવ, નૃત્ય, ગાન કે બીજાની રમતમાં ભાગ લેતી નથી કે એ બધું જોતી પણ નથી, હે વ્રજ.
યદ્ભક્ષ્યં સ્વામિનો નિત્યં તદેવમપિ યોષિતામ્ । નહિ ત્યજેત્તુ તત્સઙ્ગં ક્ષણમેવ ચ સુવ્રતા
પતિ માટે જે ભોજન હોય, એ જ પત્ની માટે યોગ્ય છે; સારા સ્વભાવની સ્ત્રી પતિનું સાથ ક્ષણમાત્ર પણ છોડતી નથી.
ઉત્તરે નોત્તરં દદ્યાત્સ્વામિનશ્ય પતિવ્રતા । ન કોપં કુરુતે શુદ્વા તાડિતા ચાપિ કોપતઃ
પતિવ્રતા સ્ત્રી પતિને ક્યારેય જવાબમાં વાદ ન આપે; પતિ ગુસ્સે થઈને માર્યા હોય તો પણ એ ગુસ્સો ન કરે.
ક્ષુધિતં ભોજયેત્કાન્તં દદ્યાત્પાનં ચ ભોજનમ્ । ન બોધયેત્તં નિદ્રાલું પ્રરેયેન્નૈવ કર્મસુ
પત્નીએ ભૂખ્યા પતિને ખવડાવવું, પીવાનું અને જમવાનું આપવું; પતિ ઊંઘતો હોય ત્યારે જગાડવો નહીં અને કામ માટે દબાણ પણ ન કરવું.
પુત્રાણાં ચ શતગુણં સ્નેહં કુર્યાત્પતીં સતી । પતિર્બન્ધુર્ગતિર્ભર્તા દૈવતં કુલયોષિતઃ
પતિવ્રતા સ્ત્રીએ પોતાના પુત્રો કરતાં પતિને સો ગણો વધુ સ્નેહ આપવો; પરિવારની સ્ત્રીઓ માટે પતિ જ બંધુ, આશ્રય અને દેવ છે.
શુભં દૃષ્ટ્વા સુધાતુલ્યં કાન્તં પશ્યતિ સુન્દરી । સસ્મિતં વદનં કૃત્વા ભક્તિભાવેન યત્નતઃ
સુંદર પત્ની જ્યારે શુભ કે અમૃત જેવું મીઠું કંઈક જુએ, ત્યારે હંમેશાં સ્મિત સાથે, ભક્તિપૂર્વક અને સાવધાનીથી પતિ તરફ જુએ છે.
પુરુષાણાં સહસ્રં ચ સતી સ્ત્રી ચ સમુદ્ધરેત્ । પતિઃ પતિવ્રતાનાં ચ મુચ્યતે સર્વપાતકાત્
પતિવ્રતા સ્ત્રી હજાર પુરુષોને પણ ઉદ્ધાર કરી શકે છે, અને તેના પતિનું સર્વ પાપોથી મુક્તિ થાય છે.
નાસ્તિ તેષાં કર્મભોગઃ સતીનાં વ્રતતેજસા । તયા સાર્ધં ચ નિષ્કર્મી મોદતે હરિમન્દિરે
પતિવ્રતા સ્ત્રીઓને કર્મફળનો અનુભવ થતો નથી; પતિ પણ તેના સાથે નિષ્કર્મ બની હરિના ધામમાં આનંદ પામે છે.
પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ સતીપાદેષુ તાન્યપિ । તેજશ્ચ સર્વદેવાનાં મુનીનાં ચ સતીષુ ચ
પૃથ્વી上的 બધા તીર્થો પતિવ્રતા સ્ત્રીના પગે છે; બધા દેવો અને ઋષિઓનું તેજ પણ પતિવ્રતા સ્ત્રીઓમાં વસે છે.
તપસ્વિનાં તપઃ સર્વં વ્રતિનાં યત્ફલં વ્રજ । દાને ફલં યદ્દાતણાં તત્સર્વ તાસુ સંતતમ્
તપસ્વીઓનું બધું તપ, વ્રતનું ફળ અને દાનનું પુણ્ય—હે વ્રજ—બધું પતિવ્રતા સ્ત્રીઓમાં સતત રહેલું છે.
સ્વયં નારાયણઃ શંભુર્વિધાતા જગતામપિ । સુરાઃ સર્વે ચ મુનયો ભીતાસ્તાભ્યાં ચ સંતતમ્
નારાયણ, શંભુ, જગતના સર્જનહાર, બધા દેવો અને ઋષિઓ પણ હંમેશાં પતિવ્રતા સ્ત્રીઓથી ભયભીત રહે છે.
સતીનાં પાદરજસા સદ્યઃ પૂતા વસુંધરા । પતિવ્રતાં નમસ્કૃત્વા મુચ્યતે પાતકાન્નરઃ
પતિવ્રતા સ્ત્રીઓના પગની ધૂળીથી ધરતી તરત પવિત્ર થાય છે; આવી સ્ત્રીને વંદન કરવાથી મનુષ્ય પાપોથી મુક્ત થાય છે.
ત્રૈલોક્યં ભસ્મસાત્કર્તું ક્ષણેનૈવ પતિવ્રતા । સ્વતેજસા સમર્થા સા મહાપુણ્યવતી સદા
મહાપુણ્યવતી પતિવ્રતા સ્ત્રી પોતાના તેજથી ત્રિલોકને પળમાં ભસ્મ કરી શકે—એ હંમેશાં એ ક્ષમતા ધરાવે છે.
સતીનાં ચ પતિઃ સાધુઃ પુત્રો નિઃશંક એવ ચ । ન હિ તસ્ય ભયં કિંચિદ્દેવેભ્યશ્ચ યમાદપિ
સતી સ્ત્રીઓ માટે પતિ સદા સારા છે અને પુત્ર નિર્ભય છે; એમને દેવો કે યમરાજથી પણ ક્યારેય કોઈ ભય રહેતું નથી.
શતજન્મપુણ્યવતાં ગેહે જાતા પતિવ્રતા । પતિવ્રતાપ્રસૂઃ પૂતા જીવન્મુક્તઃ પિતા તથા
જે ઘરમાં સો જન્મના પુણ્યથી પતિવ્રતા સ્ત્રી જન્મે છે, એ ઘરની માતા પવિત્ર થાય છે અને પિતા જીવતો જ મુક્તિ પામે છે.
સતી સ્ત્રી પ્રાતરુત્થાય ત્યક્ત્વા ચ રાત્રિવાસસમ્ । ભર્તારં ચ નમસ્કૃત્ય કરોતિ સ્તવનં મુદા
સતી સ્ત્રી સવારે ઊઠીને રાત્રિના વસ્ત્રો ઉતારી, પતિને વંદન કરે છે અને આનંદથી તેમનું સ્તવન કરે છે.
ગૃહકાર્યં તતઃ કૃત્વા સ્નાત્વા ધૌતે ચ વાસસી । ગૃહીત્વા શુક્લપુષ્પં ચ ભક્તિતઃ પૂજયેત્પતિમ્
પછી ઘરકામ કરી, સ્નાન કરીને શુદ્ધ વસ્ત્રો પહેરે છે; પછી સફેદ ફૂલ લઈને ભક્તિપૂર્વક પતિની પૂજા કરે છે.
સ્નાપયિત્વા સુપૂતેન જલેન નિર્મલેન ચ । તસ્મૈ દત્ત્વા ધૌતવસ્ત્રં તત્પાદૌ ક્ષાલયેન્મુદા
પવિત્ર અને શુદ્ધ પાણીથી પતિને સ્નાન કરાવે છે, ધોઈલા કપડા આપે છે અને આનંદથી તેમના પગ ધોઈ આપે છે.
આસને વાસયિત્વા ચ દત્ત્વા ભાલે ચ ચન્દનમ્ । સર્વાઙ્ગલેપનં કૃત્વા દત્ત્વા માલ્યં ગલેઽપિ ચ
પતિને આસન પર બેસાડે છે, કપાળ પર ચંદન લગાવે છે, આખા શરીરે લપસણ કરે છે અને ગળામાં હાર પહેરાવે છે.
સામવેદોક્તમન્ત્રેણ ભોગદ્રવ્યૈઃ સુધોપમૈઃ । સંપૂજ્ય ભક્તિતઃ કાન્તં સ્તુત્વા ચ પ્રણમેન્મુદા
સામવેદમાં કહેલા મંત્રથી અને સુગંધિત ભોજનથી ભક્તિપૂર્વક પતિની પૂજા કરે છે, તેમનું સ્તવન કરે છે અને આનંદથી વંદન કરે છે.
ઓં નમઃ કાન્તાય શાન્તાય સર્વદેવાશ્રયાય સ્વાહા । ઇત્યનેનૈવ મન્ત્રેણ દત્ત્વા પુષ્પં ચ ચન્દનમ્
'ૐ, પ્રિય પતિને, શાંત સ્વભાવવાળા, સર્વ દેવોના આશ્રયને નમન, સ્વાહા' — આ મંત્ર બોલી, ફૂલ અને ચંદન અર્પે છે.
પાદ્યાર્ધ્યં ધૂપદીપૌ ચ વસ્ત્રં નૈવેદ્યમુત્તમમ્ । જલં સુવાસિતં શુદ્ધં તામ્બૂલં ચ સુવાસિતમ્
પગ અને હાથ ધોવા માટે પાણી, ધૂપ, દીવો, વસ્ત્ર, શ્રેષ્ઠ ભોજન, સુગંધિત શુદ્ધ પાણી અને સુગંધિત પાન અર્પે છે.
દત્ત્વા સ્તોત્રં પઠેદ્યદ્યત્કૃતં વૈ પાઠ્યમેવ ચ । ઓં નમઃ કાન્તાય ભર્ત્રે ચ શિરશ્ચન્દ્રસ્વરૂપિણે
પછી જે સ્તોત્ર રચાયું હોય અને પઠન માટે યોગ્ય હોય તે વાંચે છે: 'ૐ, પ્રિય પતિને, શિર પર ચંદ્ર જેવા સ્વરૂપવાળા પતિને નમન'.