મિષ્ટાન્નં ન ચ ભુઙ્ક્તે સા ન કુર્યાદ્વિભવં વ્રજ । એકાદશ્યાં ન ભોક્તવ્યં કૃષ્ણજન્માષ્ટમીદિને
એવી સ્ત્રી મીઠા ખોરાક ન ખાય, ન તો ધનપ્રદર્શન કરે; એકાદશી અને કૃષ્ણ જન્માષ્ટમીના દિવસે ભોજન કરવું નહીં.
શ્રીરામસ્ય નવમ્યાં તુ શિવરાત્રૌ પવિત્રયા । અઘોરાયાં ચ પ્રેતાયાં ચન્દ્રસૂર્યોપરાગયોઃ
શ્રીરામ નવમી, મહાશિવરાત્રિ, અઘોરા, પ્રેતપક્ષ અને ચંદ્ર કે સૂર્યગ્રહણના દિવસે,
ભૃષ્ટં દ્રવ્યં પરિત્યજ્ય ભુજ્યતે પરમેવ ચ । તામ્બૂલં વિધવાસ્ત્રીણાં યતીનાં બ્રહ્મચાનિણામ્
એવી સ્ત્રીએ ભુન્નેલી વસ્તુઓ છોડવી અને શુદ્ધ અન્ન જ લેવું; તેમજ વિધવા, યતિ અને બ્રહ્મચારી સ્ત્રીઓ માટે પાન ખાવું મનાઈ છે.
સંન્યાસિનાં ચ સૌમાંસસુરાતુલ્યં શ્રુતૌ શ્રુતમ્ । રક્તશાકં મસૂરં ચ જમ્બીરં પર્ણમેવ ચ
સંન્યાસીઓ માટે પાન ખાવું શાસ્ત્રમાં માંસ અને દારૂ જેટલું જ મનાઈ છે; લાલ શાક, મસૂર, લીંબુ અને કેટલાક પાન પણ ટાળવા.
અલાબુર્વર્તુલાકારા વર્જનીયા ચ તૈરવિ । પર્યઙ્કશાયિની નારી વિધવા પાતયેત્પતિમ્
દૂધી અને ગોળાકાર શાક પણ તેમને માટે મનાઈ છે; અને વિધવા સ્ત્રી જો પાંખા પર સુવે તો એ પતિને દુઃખ આપે છે.
યાનમારોહણં કૃત્વા વિધવા નરકં વ્રજેત્ । ન કુર્યાત્કેશસંસ્કારં ગાત્રસંસ્કારમેવ ચ
વિધવા સ્ત્રી જો વાહન પર ચડે તો તેને નરક મળે છે; એણે કેશસજ્જા કે શરીરસજ્જા પણ ન કરવી.
કેશવેણી જટારૂપે તત્ક્ષૌરં તીર્થકં વિના । તૈલાભ્યઙ્ગંન કુર્વીત નહિ પશ્યતિ દર્પણમ્
એવી સ્ત્રી વાળની વેણી કે જટા ન ગાંઠે, તીર્થ સિવાય વાળ ન કપાવે; તેલ લગાવવું નહીં અને દર્પણમાં પોતાનું ચહેરું ન જુએ.
મુખં ચ પરપુંસાં ચ યાત્રાં નૃત્યં મહોત્સવમ્ । નર્તનં ગાયનં ચૈવ સુવેષં પુરુષં શુભમ્
એવી સ્ત્રીએ બીજા પુરુષનું ચહેરું, યાત્રા, નૃત્ય, મહોત્સવ, નાટક, ગીત કે સુંદર વેશમાં પુરુષને ન જોવું.
શૃણુયાચ્ચ સતાં ધર્મ સામવેદનિરૂપિતમ્ । પરમાર્થ પરં ચૈવ નિબોધ કથયામિ તે
એવી સ્ત્રીએ સારા લોકોનો ધર્મ સાંભળવો, જે સામવેદમાં જણાવ્યો છે; હવે હું તને પરમાર્થ અને શ્રેષ્ઠ તત્વ કહું છું.
અધ્યાપનમધ્યાનં શિષ્યાણાં પરિપાલનમ્ । ગુરુણાં સેવનં નિત્યં દ્વિચદેવાર્ચનં તથા
પાઠ કરાવવો, અધ્યયન કરવું, શિષ્યોની સંભાળ રાખવી, ગુરુની હંમેશા સેવા કરવી અને દ્વિજદેવતાઓનું પૂજન કરવું.
સિદ્ધાન્તશાસ્ત્રનૈપુણ્યં ભાવનં સ્વાત્મતોષણમ્ । વ્યાખ્યાનં પરિશુદ્ધં ચ ગ્રન્થાભ્યસ્તં ચ સંતતમ્
સિદ્ધાંતશાસ્ત્રોમાં નિપુણતા, મનન, આત્માને સંતોષ આપવો, શુદ્ધ રીતે સમજાવવું અને ગ્રંથોનું સતત અભ્યાસ કરવો.
પ્યવસ્થાપરિશુદ્ધ્યર્થ વિચારો વેદસંમતઃ । શાસ્ત્રાર્થાચરણં ચૈવ કતધ્યં સ્વયમેવ ચ
શુદ્ધ આચરણ માટે વિચાર કરવો, જે વેદોમાં માન્ય છે, શાસ્ત્રનો અર્થ જીવનમાં ઉતારવો અને પોતે અભ્યાસ કરવો.
દેવાહ્નિકેષુ નૈપુણ્યં વેદાચરણમીપ્સિતમ્ । વેદોક્તભક્ષણં ચૈવ પવિત્રાચરણં સદા
દેવપૂજાના રોજના વિધિમાં કુશળતા, વેદના આચરણ કરવાની ઈચ્છા, વેદમાં જણાવ્યા પ્રમાણે જમવું અને હંમેશાં પવિત્ર રીતે વર્તવું—આ બધું ઇચ્છનીય છે.
પતિવ્રતાનાં યં ધર્મ તં નિબોધ વ્રજેશ્વર । નિત્યંતુ ભર્તર્યૌત્સુક્યાત્તત્પાદોદકમીપ્સિતમ્
વ્રજના રાજા, પતિવ્રતા સ્ત્રીઓનો ધર્મ સાંભળો: એ સ્ત્રીઓ હંમેશાં પતિ માટે ઉત્સુક રહી, તેમના પાદપક્ષાળનું જલ મેળવવા ઈચ્છે છે.
ભક્તિભાવેન સતતં ભોક્તવ્યં તદનુજ્ઞયા । વ્રતં તપસ્યાં દેવાર્ચાં પરિત્યજ્ય પ્રયત્નતઃ
પત્નીએ ભક્તિભાવથી પતિની પરવાનગી લઈને જ ભોજન કરવું, અને વ્રત, તપ કે દેવપૂજા બધું જ ધ્યાનપૂર્વક છોડી દેવું.
કુર્યાચ્ચરણસેવાં ચ સ્તવનં પરિતોષણમ્ । તદાજ્ઞારહિતં કર્મ ન કુયદ્વિરૈતઃ સતી
પત્નીએ પતિના ચરણોની સેવા કરવી, સ્તુતિ કરવી અને તેમને પ્રસન્ન રાખવાનો પ્રયત્ન કરવો; પતિની આજ્ઞા વિના કોઈ કાર્ય કરવું યોગ્ય નથી.
નારાયણાત્પરં કાન્તં ધ્યાયતે સતતં સતી । પરપુંસાં મુખં ચૈવ સુવેષપુરુષં પરમ્
પતિવ્રતા સ્ત્રી હંમેશાં નારાયણથી વધુ કોઈને પ્રિય માને નહીં; બીજા પુરુષ—even સુંદર રીતે સજાયેલા—ના ચહેરા તરફ પણ નજર ન કરે.
યાત્રામહોત્સવં નૃત્યં નર્તનં ગાયનં વ્રજ । પરક્રીડાં ચ સતતં ન હિ પશ્યતિ સુવ્રતા
સુવ્રતા સ્ત્રી યાત્રા, મહોત્સવ, નૃત્ય, ગાન કે બીજાની રમતમાં ભાગ લેતી નથી કે એ બધું જોતી પણ નથી, હે વ્રજ.
યદ્ભક્ષ્યં સ્વામિનો નિત્યં તદેવમપિ યોષિતામ્ । નહિ ત્યજેત્તુ તત્સઙ્ગં ક્ષણમેવ ચ સુવ્રતા
પતિ માટે જે ભોજન હોય, એ જ પત્ની માટે યોગ્ય છે; સારા સ્વભાવની સ્ત્રી પતિનું સાથ ક્ષણમાત્ર પણ છોડતી નથી.
ઉત્તરે નોત્તરં દદ્યાત્સ્વામિનશ્ય પતિવ્રતા । ન કોપં કુરુતે શુદ્વા તાડિતા ચાપિ કોપતઃ
પતિવ્રતા સ્ત્રી પતિને ક્યારેય જવાબમાં વાદ ન આપે; પતિ ગુસ્સે થઈને માર્યા હોય તો પણ એ ગુસ્સો ન કરે.
ક્ષુધિતં ભોજયેત્કાન્તં દદ્યાત્પાનં ચ ભોજનમ્ । ન બોધયેત્તં નિદ્રાલું પ્રરેયેન્નૈવ કર્મસુ
પત્નીએ ભૂખ્યા પતિને ખવડાવવું, પીવાનું અને જમવાનું આપવું; પતિ ઊંઘતો હોય ત્યારે જગાડવો નહીં અને કામ માટે દબાણ પણ ન કરવું.
પુત્રાણાં ચ શતગુણં સ્નેહં કુર્યાત્પતીં સતી । પતિર્બન્ધુર્ગતિર્ભર્તા દૈવતં કુલયોષિતઃ
પતિવ્રતા સ્ત્રીએ પોતાના પુત્રો કરતાં પતિને સો ગણો વધુ સ્નેહ આપવો; પરિવારની સ્ત્રીઓ માટે પતિ જ બંધુ, આશ્રય અને દેવ છે.
શુભં દૃષ્ટ્વા સુધાતુલ્યં કાન્તં પશ્યતિ સુન્દરી । સસ્મિતં વદનં કૃત્વા ભક્તિભાવેન યત્નતઃ
સુંદર પત્ની જ્યારે શુભ કે અમૃત જેવું મીઠું કંઈક જુએ, ત્યારે હંમેશાં સ્મિત સાથે, ભક્તિપૂર્વક અને સાવધાનીથી પતિ તરફ જુએ છે.
પુરુષાણાં સહસ્રં ચ સતી સ્ત્રી ચ સમુદ્ધરેત્ । પતિઃ પતિવ્રતાનાં ચ મુચ્યતે સર્વપાતકાત્
પતિવ્રતા સ્ત્રી હજાર પુરુષોને પણ ઉદ્ધાર કરી શકે છે, અને તેના પતિનું સર્વ પાપોથી મુક્તિ થાય છે.
નાસ્તિ તેષાં કર્મભોગઃ સતીનાં વ્રતતેજસા । તયા સાર્ધં ચ નિષ્કર્મી મોદતે હરિમન્દિરે
પતિવ્રતા સ્ત્રીઓને કર્મફળનો અનુભવ થતો નથી; પતિ પણ તેના સાથે નિષ્કર્મ બની હરિના ધામમાં આનંદ પામે છે.
પૃથિવ્યાં યાનિ તીર્થાનિ સતીપાદેષુ તાન્યપિ । તેજશ્ચ સર્વદેવાનાં મુનીનાં ચ સતીષુ ચ
પૃથ્વી上的 બધા તીર્થો પતિવ્રતા સ્ત્રીના પગે છે; બધા દેવો અને ઋષિઓનું તેજ પણ પતિવ્રતા સ્ત્રીઓમાં વસે છે.
તપસ્વિનાં તપઃ સર્વં વ્રતિનાં યત્ફલં વ્રજ । દાને ફલં યદ્દાતણાં તત્સર્વ તાસુ સંતતમ્
તપસ્વીઓનું બધું તપ, વ્રતનું ફળ અને દાનનું પુણ્ય—હે વ્રજ—બધું પતિવ્રતા સ્ત્રીઓમાં સતત રહેલું છે.
સ્વયં નારાયણઃ શંભુર્વિધાતા જગતામપિ । સુરાઃ સર્વે ચ મુનયો ભીતાસ્તાભ્યાં ચ સંતતમ્
નારાયણ, શંભુ, જગતના સર્જનહાર, બધા દેવો અને ઋષિઓ પણ હંમેશાં પતિવ્રતા સ્ત્રીઓથી ભયભીત રહે છે.
સતીનાં પાદરજસા સદ્યઃ પૂતા વસુંધરા । પતિવ્રતાં નમસ્કૃત્વા મુચ્યતે પાતકાન્નરઃ
પતિવ્રતા સ્ત્રીઓના પગની ધૂળીથી ધરતી તરત પવિત્ર થાય છે; આવી સ્ત્રીને વંદન કરવાથી મનુષ્ય પાપોથી મુક્ત થાય છે.
ત્રૈલોક્યં ભસ્મસાત્કર્તું ક્ષણેનૈવ પતિવ્રતા । સ્વતેજસા સમર્થા સા મહાપુણ્યવતી સદા
મહાપુણ્યવતી પતિવ્રતા સ્ત્રી પોતાના તેજથી ત્રિલોકને પળમાં ભસ્મ કરી શકે—એ હંમેશાં એ ક્ષમતા ધરાવે છે.