પુરા તે પ્રાક્તનં સર્વ કદાચિન્ન હિ ખણ્ડિતમ્ । નારાયણાશ્ચ સ્વાંશોન તવ પુત્રો ભવિષ્યતિ
પહેલાં, તારી પૂર્વની મહિમા ક્યારેય ઓછું થઈ નહોતી; અને નારાયણ પોતે, પોતાના અંશરૂપે, તારો પુત્ર બનશે.
ત્રિઃ સપ્તકૃત્વો જગતીં નિઃક્ષત્રાં ચ કરિષ્યતિ । મૃત્યુસ્તે યશસો બીજં ભદિષ્યતિ મહીતલે
તે એકવીસ વખત ધરતીને ક્ષત્રિયવિહિન કરશે; તારી મૃત્યુ ધરતી પર યશનું બીજ બનશે.
ઇત્યેવમુક્ત્તા બ્રહ્મા ચ યયૌ ગેહં વ્રજેશ્વર । પ્રયયૌ જમદગ્નિશ્ચ ભાસ્કરશ્ચ સ્વમન્દિરમ્
આ રીતે કહીને બ્રહ્મા પોતાના ઘેર ગયા, હે વ્રજના સ્વામી; જમદગ્નિ અને ભાસ્કર પણ પોતાના ઘરોમાં પાછા ગયા.
ઇત્યેવં કથિતં તાત આખ્યાનં પુણ્યકારકમ્ । રાહુગ્રસ્તો ભાસ્કરશ્ચાપ્યદૃશ્યો યેન હેતુના
હવે, પવિત્ર ફળ આપતી આ વાર્તા કહી દેવામાં આવી છે, જેના કારણે ભાસ્કર રાહુ દ્વારા પકડી લેવામાં આવ્યા અને અદૃશ્ય થયા.
ચતુર્થ્યામુદિતશ્ચન્દ્રો ભાદ્રે માસિ સિતાસિતે । અદૃશ્યો નષ્ટરૂપશ્ચ શ્રૂયતાં યેન હેતુરા
ભાદરવા મહિનાની કૃષ્ણ અને શુક્લ ચૌથના દિવસે, જ્યારે ચંદ્ર ઉગે છે, ત્યારે તે અદૃશ્ય અને ગુમ થયેલો દેખાય છે—આનું કારણ સાંભળ.
રાહુગ્રસ્તઃ કલઙ્કી વા પુરાશપ્તો મયા પિતઃ । સર્વ ત્વાં કથયિષ્યામિ કથામેતાં પુરાતનીમ્
એક સમયે, મારા પિતા રાહુ દ્વારા પકડી લેવાયા, કલંકિત થયા અને મારી તરફથી શાપિત થયા; હવે હું તને આ પ્રાચીન વાર્તા સંપૂર્ણ રીતે કહું છું.
ઇતિ શ્રીબ્રહ્મo મહાo શ્રીકૃષ્ણજન્મખo ઉત્તo નારદનાo ભગવન્નન્દસંo
આ રીતે શ્રીબ્રહ્માવૈવર્ત મહાપુણ્યશાળી શ્રીકૃષ્ણ જન્મકથા અને નારદ તથા ભગવન્નંદ વચ્ચેની વાત પૂરી થાય છે.
અથાશોતિતમોઽધ્યાયઃ શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ પુરા તારા ગુરોઃ પત્ની નવયૌવનસંયુતા । રત્નભૂષણભૂષાઢ્યા વરસૂક્ષ્મામ્બરા સતી
શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા: બહુ પહેલાં, તારા નામની ગુરુની પત્ની, નવયૌવનથી યુક્ત, રત્નોના આભૂષણોથી શોભાયમાન અને સુંદર નરમ વસ્ત્રો પહેરેલી, પવિત્ર અને સતી હતી.
સુશ્રોણી સસ્મિતા રમ્ય સુન્દરી સુમનોહરા । અતીવ કબરીરમ્યા માલતીમાલ્યભૂષિતા
તેની કમર સુંદર હતી, હળવી સ્મિત ધરાવતી, આકર્ષક અને મનોહર હતી, ખૂબ જ રમણીય વાળવાળી અને માલતીના હારથી શોભિત હતી.
મિન્દૂરબિન્દુના સાકં ચારુચંદનબિન્દુભિ। । કસ્તૂરીબિન્દુનાઽધશ્ચ ભાલમધ્યસ્થલોજ્જ્વલા
વિંદૂર અને સુંદર ચંદનના ટપકાથી, તથા નીચે કસ્તૂરીના ટપકાથી, તેનું માથું મધ્યમાં તેજસ્વી લાગતું હતું.
રત્નેન્દ્રસારનિર્માણક્વણન્મઞ્જીરરઞ્જિતા । સુવક્રલોચના શ્યામા સુચારુકજ્જલોજ્જ્વલા
શ્રેષ્ઠ રત્નોથી બનેલા ઝણઝણતાં પાયલથી તે શોભતી હતી, તેની આંખો વળાંકદાર અને સુંદર, રંગ શ્યામ અને આંખોમાં સુંદર કાજલથી તેજ હતો.
સુચારુસારમુક્તાભદન્તપઙ્ક્તિમનોહરા । રત્નકુણ્ડલયુગ્મેન ચારુગણ્ડસ્થલોજ્જ્વલા
મોતી જેવી સુંદર અને ગોઠવેલી દાંતની પંક્તિ મનમોહક હતી, અને રત્નના કાનના ઝુમકા સાથે તેના ગાલ તેજમય લાગતા હતા.
કામિનીષ્વતુલા બાલા ગજેન્દ્રમન્દગામિની । સુકોમલા ચન્દ્રમુખી કામાધારા ચ કામુકી
સ્ત્રીઓમાં એ બાલા બેનમૂન હતી, ગજરાજ જેવી ધીમે ધીમે ચાલતી, અત્યંત કોમળ, ચાંદની જેવું મુખ, ઈચ્છાની મૂર્તિ અને પોતે પણ કામના ભરેલી હતી.
સ્વર્ગમન્દાકિનીતીરે સ્નાતા સ્નિગ્ધામ્બરા વરા । ધ્યાયન્તી ગુરુપાદં સા સ્વગૃહં ગમનોન્મુખી
સ્વર્ગની મન્દાકિનીના કિનારે સ્નાન કરીને, ચમકતા કપડાં પહેરીને, ગુરુના ચરણોમાં મન લગાવી, તે પોતાના ઘેર જવાની તૈયારી કરતી હતી.
દૃષ્ટ્વા તસ્યાશ્ચ સર્વાઙ્ગમનઙ્ગબાણપીડિતઃ । ભાદ્રે ચતુર્થ્યાં ચન્દ્રશ્ચ જહાર ચેતનાં વ્રજ
તેના આખા શરીરને જોઈને, પ્રેમના બાણોથી ઘાયલ થઈ, શુભ ચૌથના દિવસે ચંદ્રમાએ પોતાની સ્મૃતિ ગુમાવી દીધી, હે વ્રજ.
જ્ઞાનં ક્ષણેન સંપ્રાપ્ય રથસ્થો રમિકો બલી । રથમારોહયામાસ કરે ધૃત્વા ચ તારકમ્
એક પળમાં જ ચેતના પાછી મેળવી, શક્તિશાળી અને મનમોહક ચંદ્રમા રથ પર ઊભા રહી, તારા નો હાથ પકડીને તેને રથ પર ચઢાવી દીધી.
કામોન્મત્તઃ કામિનીં તાં સમાશ્લિષ્ય ચુચુમ્બ ચ । શૃઙ્ગારં કર્તુમુદ્યુક્તં તમુવાચ ગુરુપ્રિયા
કામથી ઉન્મત્ત થઈ, તેણે એ સ્ત્રીને ભેળવીને ચુંબન કર્યું; જ્યારે તે પ્રેમમાં લીન થવા આતુર હતો, ત્યારે ગુરુપ્રિયાએ તેને કહ્યું.
તારકોવાચ ત્યજ માં ત્યજ માં ચન્દ્ર સુરેષુ કુલપાંસન । ગુરુપત્નીં બ્રાહ્મણીં ચ પાતિવ્રત્યપરાયણામ્
તારાએ કહ્યું: 'મને છોડ, મને છોડ, હે ચંદ્રમા, દેવતાઓમાં કલંક! હું તારી ગુરુપત્ની છું, બ્રાહ્મણ સ્ત્રી છું, પતિપ્રતિની પરાયણ છું.'
ગુરુપત્નીસંગમને બ્રહ્મહત્યાશતં ભવેત્ । ગુરુપત્ની વિપ્રપત્ની યદિ સા ચ પતિવ્રતા
ગુરુપત્ની સાથે સંયોગ કરવો એ સો બ્રાહ્મણહત્યાના બરાબર છે; જો તે ગુરુ અથવા બ્રાહ્મણની પત્ની હોય અને પતિપ્રતિમાં નિષ્ઠાવાન હોય.
બ્રહ્મહત્યાસહસ્રં ચ તસ્યાઃ સંગમને લભેત્ । પુત્રસ્ત્વં તવ માતાઽહં ધૈર્ય કુરુ સુરેશ્વાર
એવી સ્ત્રી સાથે સંયોગ કરવાથી હજાર બ્રાહ્મણહત્યાનો પાપ લાગે છે; તું તો મારા પુત્ર જેવો છે, હું તારી માતા છું—ધીરજ રાખ, હે દેવતાઓના સ્વામી.
ધિક્ત્વાં શ્રુત્વા સુરગુરુર્ભસ્મીભૂતં કરિષ્યતિ । પુત્રાધિકશ્ચ શિષ્યશ્ચ પ્રિયો મત્સ્વામિનો ભવાન્
જો ગુરુએ આ સાંભળ્યું તો તને ભસ્મ કરી દેશે; મારા પતિ માટે શિષ્ય પુત્રથી પણ વધારે પ્રિય છે.
સ્વધર્મ રક્ષ પાપિષ્ઠ મામેવં માતરં ત્યજ । દાસ્યામિ સ્ત્રીવધં તુમ્યં યદિમાં સંગ્રહીષ્યસિ
તમારો પોતાનો ધર્મ જાળવો, હે પાપી, મને, તમારી માતાને, આવું કરીને છોડો; જો તમે મને ગ્રહણ કરશો તો હું તમને સ્ત્રીહત્યાનો દંડ આપીસ.
વિલઙ્ધ્ય તારાવચનં તાં ચ સંભોક્તુમુદ્યતમ્ । શશાપ તારા કોપેન નિષ્કામા સા પતિવ્રતા
તારાના શબ્દો અવગણીને અને તેને ભોગવવા આતુર રહી, પતિપ્રતિમાં અડગ અને નિર્લોભ તારા ગુસ્સામાં ચંદ્રમાને શાપ આપી દીધો.
રાહુગ્રસ્તો ઘનગ્રસ્તઃ પાપદૃશ્યો ભવાન્ભવ । કલઙ્કી યક્ષ્મણા ગ્રસ્તો ભવિષ્યસિ ન સંશયઃ
તને રાહુ ગ્રહ પકડશે, વાદળો ઢાંકી દેશે, તું દુષ્કર્મના દૃશ્ય બનીશ; તું કલંકિત અને ક્ષયરોગથી પીડિત થશો—આમાં કોઈ શંકા નથી.
ચન્દ્રં શપ્ત્વા તદા તૂર્ણ કામદેવં શશાપ સા । તેજસ્વિના કેનચિત્ત્વં ભસ્મીભૂતો ભવિષ્યસિ
તારાએ ચંદ્રમાને શાપ આપ્યા પછી તરત જ કામદેવને પણ શાપ આપ્યો: 'કોઈ તેજસ્વી વ્યક્તિ તને ભસ્મ કરી દેશે.'
ચન્દ્રસ્તારાં ગૃહીત્વા ચ કૃત્વાઽપિ રમણં વ્રજ । ક્રોડેનિધાય પ્રયયૌ રુદતીં તા શુચાઽન્વિતામ્
ચંદ્રમાએ તારાને લઈ અને તેનો ભોગ લઈ, દુ:ખથી રડતી અને શોકમાં ડૂબેલી તારાને છાતીથી લગાવીને ત્યાંથી ચાલ્યો ગયો.
નિર્જને નિર્જને રમ્યે શૈલે શૈલે મનોહરે । સરોનદનદીનાં ચ તીરે તીરે મનોહરે
એકાંત અને સુંદર જગ્યાઓમાં, મોહક પર્વતો પર, સરોવર અને નદીઓના મનોહર કિનારે,
મધુવ્રતપિકોક્તે ચ પુષ્પોદ્યાને સુપુષ્પિતે । રમ્યાયાં પુષ્પશથ્યાયાં સ રેમે રામયા સહ
મધુમાખીઓ અને કોયલોએ ગાન કરતું ફૂલોથી ભરેલું બગીચું, સુંદર ફૂલોથી છવાયેલાં રસ્તાઓ પર, તેણે રામા સાથે વિહાર કર્યો.
ચદનોક્ષિતસર્વાઙ્ગો મધુપાનરતઃ સુરઃ । સુખસંભોગસંસક્તો બુબુધે ન દિવાનિશમ્
સંપૂર્ણ શરીર ચંદનથી લપેટેલું, મધમીઠું દારૂ પીવામાં મગ્ન, દેવતા સુખભોગમાં તત્પર રહીને દિવસ કે રાતનું ભાન રાખતો ન હતો.
મલયે મલયારણ્યે મલયાનિલસંયુતે । સ્યન્દને ચન્દનવને પશ્ચિમોદધિસંનિધૌ
મલય પર્વત પર, મલયના જંગલમાં, મલય પવન વહેતો હોય ત્યાં, ચંદનના વનમાં, પશ્ચિમના દરિયાના કિનારે,