સુસ્વપ્નદર્શને પ્રાજ્ઞો ગંગાસ્નાનફલં લભેત્ । અર્થં વિત્તં ચ ભાર્યા ચ ભૂમિં પુત્રં લભેત્પ્રજામ્
સારા સ્વપ્ન જોનાર વિવેકી માણસને ગંગા સ્નાનનું ફળ મળે છે; તેને ધન, સંપત્તિ, પત્ની, જમીન, પુત્ર અને સંતાન મળે છે.
મોક્ષં ચ પરમૈશ્વર્યં લભતે સર્વવાઞ્છિતમ્ । ઇત્યેવં કથિતં તાત કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ
મુક્તિ અને સર્વોચ્ચ વૈભવ, તથા જે કંઈ ઇચ્છે તે બધું મળે છે; આ રીતે કહ્યું છે, પ્રિય, હવે તને શું વધુ સાંભળવું છે?
અથ સપ્તસ્પતતિતમોઽધ્યાયઃ નન્દ ઉવાચ કેન સ્પપ્નેન કિં પુણ્યં કેન મોક્ષો ભવેત્સુખમ્ । કોઽપિ કોઽપિ ચ સુસ્વપ્નસ્તત્સર્વં કથય પ્રભો
પછી સત્તરોત્તર સત્તરમો અધ્યાય. નંદ બોલ્યા: કયા સ્વપ્નથી પુણ્ય મળે છે, કયા સ્વપ્નથી મુક્તિ અને સુખ મળે છે? કયો સારો સ્વપ્ન છે? એ બધું કહો, પ્રભુ.
શ્રીભગવાનુવાચ વેદેષુ સામવેદશ્ચ પ્રશસ્તઃ સર્વકર્મસુ । તથૈવ કણ્વશાખાયાં પુણ્યકાણ્ડે મનોહરે
શ્રીભગવાન બોલ્યા: વેદોમાં સામવેદ તમામ કર્મોમાં પ્રસિદ્ધ છે; એ જ રીતે કણ્વ શાખામાં, મનોહર પુણ્યકાંડમાં.
સ વ્યવતો યશ્ચ દુઃસ્વપ્નઃ શશ્વતપુણ્યફલપ્રદઃ । તત્સર્વ નિખિલં તાત કથયામિ નિશામય
સારા અને ખરાબ સ્વપ્ન, બંને સતત પુણ્ય ફળ આપે છે; એ બધું, પ્રિય, હું તને કહું છું, સાંભળ.
સ્વપ્નાધ્યાયં પ્રવક્ષ્યામિ બહુપુણ્યફલપ્રદમ્ । સ્વપ્નાધ્યાયં નરઃ શ્રુત્વા ગઙ્ગાસ્નાનફલં લભેત્
હું સ્વપ્ન અધ્યાય કહું છું, જે અનેક પુણ્ય ફળ આપે છે; સ્વપ્ન અધ્યાય સાંભળીને માણસને ગંગા સ્નાનનું ફળ મળે છે.
સ્વપ્નક્તુ પ્રથમે યામે સંવત્સરફલપ્રદઃ । દ્વિતીયે ચાષ્ટભિર્માસૈસ્ત્રિભિર્માસૈસ્તૃતીયરે
રાત્રિના પ્રથમ પ્રહરમાં જોવામાં આવેલ સ્વપ્ન એક વર્ષનું ફળ આપે છે; બીજા પ્રહરમાં, આઠ મહિનામાં; ત્રીજા પ્રહરમાં, ત્રણ મહિનામાં.
ચતુર્થે ચાર્ધમાસેન સ્વપ્નઃ સ્વાત્મફલપ્રદઃ । દશાહે ફલદઃ સ્વપ્નોઽપ્યરુણોદયદર્ણને
ચોથા પ્રહરમાં, અડધા મહિનામાં સ્વપ્ન પોતાનું ફળ આપે છે; અને ઉષા સમયે જોવામાં આવેલ સ્વપ્ન દસ દિવસમાં ફળ આપે છે.
પ્રાતઃસ્વપ્નશ્ચ ફલદસ્તત્ક્ષણં યદિ બોધિતઃ । દિને મનસિ યદ્દૃષ્ટં તત્સર્વ ચ લભેદ્ધ્રુવમ્
સવારના સ્વપ્ન તરત જ ફળ આપે છે જો એ સમયે જ જાગી જાવ; દિવસમાં મનમાં જે દેખાય છે, એ બધું ચોક્કસ મળે છે.
ચિન્તાવ્યાધિસમાયુક્તો નરઃ સ્વપ્નં ચ પશ્યતિ । તત્સર્વ નિષ્ફલં તાત પ્રયાત્યેવ ન સંશયઃ
ચિંતા કે રોગથી પીડિત માણસ સ્વપ્ન જોવે છે; એ બધું, પ્રિય, નિષ્ફળ રહે છે, એ વિતી જાય છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.
જચડો મૂત્રપુરીષેણ પીડિતશ્ચ ભયાકુલઃ । દિગમ્બરો મુક્તકેશો ન લભેત્સ્વપ્નજં ફલમ્
મંદ, મૂત્ર કે વિસર્જનથી પીડિત, ભયથી ગભરાયેલ, નંગધારી, વિખૂટા વાળવાળા માણસને સ્વપ્નનું ફળ મળતું નથી.
દૃષ્ટ્વા સ્વપ્નં ચ નિદ્રાલુર્યદિ નિદ્રાં પ્રયતિ ચ । વિમૂઢો વક્તિ ચેદ્રાત્રૌ ન લભેત્સ્વપ્નજં ફલમ્
સ્વપ્ન જોઈને અને ઊંઘમાં હોય, ફરી ઊંઘી જાય, અથવા ગભરાયેલ અને રાત્રે બોલે, એ સ્વપ્નનું ફળ મળતું નથી.
ઉક્તવા કાશ્યપગોત્રે ચ વિપર્ત્તિ લભતે ધ્રુવમ્ । દુર્ગતે દુર્ગતિં યાતિ નીચે વ્યાધિંપ્રયાતિ ચ
કશ્યપ ગોત્રના માણસને કહીએ તો નિશ્ચિતપણે વિપત્તિ આવે છે; દુર્ભાગી પાસે દુર્ગતિ, નીચ પાસે રોગ આવે છે.
શત્રૌ ભયં ચ લભતે મૂર્ખે ચ કલહં લભેત્ । કામિન્યાં ધનહાનિઃ સ્યાદ્રાત્રૌ જોરભયં ભવેત્
શત્રુ પાસે ભય મળે છે, મૂર્ખ પાસે ઝઘડો થાય છે; સ્ત્રી પાસે ધનહાની થાય છે, રાત્રે જ્વર અને ભય થાય છે.
નિદ્રાયાં લભતે શોકં પણ़્ડિતે વાઞ્છિતં ફલમ્ । ન પ્રકાશ્યશ્ચ સુસ્વપ્નઃ પણ્ડિતૈઃ કાશ્યપે વ્રજ
ઊંઘમાં દુઃખ મળે છે, અને વિદ્વાન મનુષ્યને ઈચ્છેલું ફળ પ્રાપ્ત થાય છે; પણ સારા સ્વપ્નને વિદ્વાનોએ ક્યારેય જાહેર કરવું નથી, કાશ્યપ, વ્રજમાં.
ગવાં ચ કુઞ્જરાણાં ચ હયાનાં ચ વ્રજેશ્વર । પ્રાસાદાનાં ચ શૈલાનાં વૃક્ષાણાં ચ તથૈવ ચ
ગાયો, હાથીઓ, ઘોડા, વ્રજના સ્વામી, અને એ જ રીતે મહેલ, પર્વતો અને વૃક્ષો—
આરોહણં ચ ધનદં ભોજનં રોદનં તથા । પ્રતિગૃહ્યતથા વીણાં સસ્યાઢ્યાં ભૂમિમાલભેત્
એમાં ચઢવું ધન આપે છે; ખાવું, રડવું, વીણા મેળવવી, અથવા પાકથી ભરેલી જમીન મેળવવી—all શુભ છે.
શસ્ત્રાસ્ત્રેણ યદા વિદ્ધો વ્રણેન કૃમિણા તથા । વિષ્ઠયા રુધિરેણૈવ સંયુક્તોઽપ્યર્થવાન્ભવેત્
શસ્ત્રથી ઘાયલ થવું, કે કીડા દ્વારા ઘાવ થવો, કે ગંદગી અથવા લોહીથી લિપ્ત થવું—even તો પણ એમાં અર્થ હોય છે.
સ્વપ્નેઽપ્યગમ્યાગમતો ભાર્યાલાભં કરોતિ યઃ । મૂત્રસિક્તઃ પિબેચ્છુકં નરકં ચ વિશત્યપિ
જે મનુષ્ય—even સ્વપ્નમાં—અયોગ્ય સ્ત્રી પાસે જાય છે, પત્ની ગુમાવે છે, મૂત્ર પીવે છે, કે ઉંદર ખાય છે, એ નિશ્ચયે નરકમાં જાય છે.
નગરં પ્રવિશેદ્રક્તં સમુદ્રં વા સુધાં પિબેત્ । શુભવાર્તામવાપ્નોતિ વિપુલં ચાર્થમાલભેત્
લોહીથી રંગાયેલા શહેરમાં પ્રવેશવું, કે સમુદ્રમાંથી અમૃત પીવું—એથી શુભ સમાચાર મળે છે અને ઘણું ધન પ્રાપ્ત થાય છે.
ગજં નૃપં સુવર્ણ ચ વૃષભં ઘેનુમેવ ચ । દીપમન્નં ફલં પુષ્પં કન્યાં છત્રં રથં ધ્વજમ્
હાથી, રાજા, સોનુ, વાછરડો, ગાય, દીવો, ખોરાક, ફળ, ફૂલ, કન્યા, છત્રી, રથ, ધ્વજ—
કુટુમ્બં લભતે દૃષ્ટ્વા કીર્તિં ચ વિપુલાં શ્રિયમ્ । પૂર્ણકુમ્ભંદ્વિજં વહ્નિં પુષ્પતામ્બૂલમન્દિરમ્
આ બધું જોવાથી કુટુંબ, મોટી કીર્તિ અને ધન મળે છે; ભરેલો કુંડો, બ્રાહ્મણ, અગ્નિ, ફૂલ, પાન, કે મંદિર પણ.
શુક્લધાન્યં નદં વેશ્યાં દૃષ્ટ્વા શ્રિયમવાપ્નુયાત્ । ગોક્ષીરં ચ ઘૃતં દૃષ્ટ્વા ચાર્થ પુણ્યધનં લભેત્
શ્વેત અનાજ, નદી, કે વેશ્યા જોવાથી ધન મળે છે; ગાયનું દૂધ કે ઘી જોવાથી પુણ્ય અને ધન મળે છે.
પાયસં પદ્મપત્રે ચ દધિ દુગ્ધં ઘૃતં મધુ । મિષ્ટાન્નં સ્વસ્તિકં ભુક્ત્વા ધ્રુવં રાજા ભવિષ્યતિ
પદ્મપત્ર પર પાયસ, દહીં, દૂધ, ઘી, મધ, મીઠું ખાવું, કે સ્વસ્તિક—આ બધું ભોજન કરીને નિશ્ચયે રાજા બને છે.
પક્ષિણાં માનુષાણાં ચ ભુઙ્ક્તે માંસં નરો યદિ । બહ્વર્થં શુભવાર્તાં ચ લભતે વાઞ્છિતં ફલમ્
પક્ષીઓ કે મનુષ્યોનું માંસ ખાવું—એથી ઘણું ધન, શુભ સમાચાર અને ઈચ્છેલું ફળ મળે છે.
છત્રં વા પાદુકાં વાઽપિ લબ્ધ્વા ધાન્યં ચ ગચ્છતિ । અસિં ચ નિર્મરં તીક્ષ્ણં તત્તથૈવ ભવિષ્યતિ
છત્રી કે પાદુકા મેળવવી, અનાજ મેળવવું, કે તીક્ષ્ણ અને નિર્મલ તલવાર મેળવવી—એ બધું એમ જ થાય છે.
હેલયા સંતરેદ્યો હિ સ પ્રધાનો ભવિષ્યતિ । દૃષ્ટ્વા ચ ફલિતં વૃક્ષં ધનમાપ્નોતિ નિશ્ચિતમ્
મજા કરીને પાર કરે છે, એ મુખ્ય બનશે; અને ફળવાળું વૃક્ષ જોવું, એથી નિશ્ચયે ધન મળે છે.
સર્પેણ ભક્ષિતો યો હિ ણર્થલાત્રશ્ચ તદ્ભવેત્ । સ્વપ્ને સૂર્ય વિધું દૃષ્ટ્વા મુચ્યતે વ્યાધિબન્ધનાત્
સાપ દ્વારા ખાવામાં આવે તો અહીં ધન મળે છે; સ્વપ્નમાં સૂર્ય કે ચંદ્ર જોવો, એથી રોગ અને બંધનમાંથી મુક્તિ મળે છે.
વડવાં કુક્કુટીં દૃષ્ટ્વા કૌઞ્ચીં ભાર્યં લભેદ્ધ્રુવમ્ । સ્વપ્નેયો નિગડૈર્બદ્ધઃ પ્રતિષ્ઠાં પુત્રમાલભેત્
માદા ઘોડો, કુકડી, કે માદા કાંજ જોવી, એથી નિશ્ચયે પત્ની મળે છે; અને સ્વપ્નમાં બાંધેલા હોય, તો પ્રતિષ્ઠા કે પુત્ર મળે છે.
દધ્યન્નં પાયસં ભુઙ્કતે પદ્મપત્રે નદીતટે । વિશીર્ણપદ્મપત્રે ચ સોઽપિ રાજા મવિષ્યતિ
નદી કિનારે પદ્મપત્ર પર દહીંભાત કે પાયસ ખાવું, કે ફાટેલા પદ્મપત્ર પર—even તો પણ એ રાજા બને છે.