તુષ્ટિઃ પુષ્ટિસ્તથા શાન્તિર્લજ્જાધિદેવતા હિ સા । વૈસુણ્ઠે સા મહાલક્ષ્મીર્ગોલોકે રાધિકા સતી
તે તૃપ્તિ, પોષણ, શાંતિ અને લાજાની અધિદેવી છે; વૈકુંઠમાં તે મહાલક્ષ્મી છે, ગોલોકમાં તે રાધિકા છે, સતી સ્વરૂપે.
મર્ત્યે લક્ષ્મીશ્ચ ક્ષીરોદે દક્ષકન્યા સતી ય સા । સા દુર્ગા મેનકાકન્યા દૈત્યદુર્ગતિનાશિની
પૃથ્વી પર તે લક્ષ્મી છે, ક્ષીરસાગરમાં તે દક્ષની કન્યા સતી છે; તે દુર્ગા છે, મેનકાની દિકરી, દૈત્યોની દુર્ગતિનો નાશ કરતી.
સ્વર્ગલક્ષ્મીશ્ચ દુર્ગા સા શક્રાદીનાં ગૃહે ગૃહે । સા વાણી સા ચ સાવિત્રી વિદ્યાધિષ્ઠાતૃદેવતા
સ્વર્ગમાં તે લક્ષ્મી છે, દુર્ગા રૂપે ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવોના ઘરમાં છે; તે વાણી છે, તે સાવિત્રી છે, જ્ઞાનની અધિદેવી છે.
વહ્નૌ સ દાહિકાશક્તિઃ પ્રભાશક્તિશ્ચ ભાસ્કરે । શોભાશક્તિઃ પૂર્ણચન્દ્રે જલે શક્તિશ્ચ શીતતા
અગ્નિમાં તે દાહની શક્તિ છે; સૂર્યમાં તેજની શક્તિ છે; પૂર્ણચંદ્રમાં સુંદરતાની શક્તિ છે; પાણીમાં તે ઠંડકની શક્તિ છે.
સસ્યપ્રસૂતા શક્તિશ્ચ ધારણા ચ ધરાસુ સા । બ્રાહ્મણ્યશક્તિર્વિપ્રેષુ દેવશક્તિઃસુરેષુ સા
તે પાક ઉત્પન્ન કરવાની શક્તિ છે અને ધરા પર ધારણ કરવાની શક્તિ છે; બ્રાહ્મણોમાં તે બ્રાહ્મણ્ય શક્તિ છે, દેવોમાં તે દૈવી શક્તિ છે.
તપસ્વિનાં તપસ્યા કા ગૃહિણાં ગૃહદેવતા । મુક્તિશક્તિશ્ચ મુક્તાનામાશા સાંસારિકસ્ય સા
તપસ્વીઓમાં તે તપ છે, ગૃહસ્થોમાં તે ગૃહદેવી છે; મુક્ત લોકોમાં તે મુક્તિ શક્તિ છે, અને સંસારમાં બંધાયેલા માટે તે આશા છે.
મદ્ભક્તાનાં ભક્તિશક્તિર્મયિ ભક્તિપ્રદા સદા । નૃપાણાં રાજ્યલક્ષ્મીશ્ચ વણિજાં લભ્યરૂપિણી
મારા ભક્તોમાં તે ભક્તિ શક્તિ છે, હંમેશા મને ભક્તિ આપે છે; રાજાઓમાં તે રાજલક્ષ્મી છે, વેપારીઓમાં તે લાભરૂપ છે.
પરિ સંસારસિન્ધૂનાં ત્રયીતત્ત્વા તુ તારિણી । સત્સુ સદ્બુદ્ધિરૂપા સા મેધાશક્તિસ્વરૂપિણી
સંસારના સમુદ્રમાંથી ત્રણ વેદોના તત્વથી પાર ઉતારનાર છે; સજ્જનોમાં તે સદબુદ્ધિ છે, અને તે જ બુદ્ધિ શક્તિ સ્વરૂપે છે.
વ્યાખ્યાશક્તિઃ શ્રુતૌ શાસ્ત્રે દાતૃશક્તિશ્ચ દાતૃષુ । ક્ષત્ત્રાદીનાં વિપ્રભક્તિઃ પતિભક્તિઃ સતીસુ ચ
વેદ અને શાસ્ત્રોમાં તે વ્યાખ્યા શક્તિ છે, દાતાઓમાં તે દાનની શક્તિ છે; ક્ષત્રિય અને અન્ય લોકોમાં તે બ્રાહ્મણ ભક્તિ છે, સતી સ્ત્રીઓમાં પતિભક્તિ છે.
એવં રૂપા ચ યા શક્તિર્મયા દત્તા શિવાય સા । એવં તે કથિતં સર્વં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ
આ રીતે જે શક્તિનું સ્વરૂપ છે, તે મેં શિવને આપી છે; એ રીતે મેં બધું કહ્યુ છે—હવે તને વધુ શું સાંભળવું છે?
અથ ષટ્સપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ નન્દ ઉવાચ યેષાં ચ દર્શને પુણ્યં પાપં યસ્ય ચ દર્શને । તત્સર્વ વદ સર્વેશ શ્રોતું કૌતૂહરં મમ
પછી છપ્પન સત્તરમો અધ્યાય શરૂ થાય છે નંદ કહે છે: જેના દર્શનથી પુણ્ય થાય છે અને જેના દર્શનથી પાપ થાય છે, એ બધું કહો, સર્વેશ્વર, મને એ સાંભળવાની ઉત્સુકતા છે.
શ્રીભગવાનુવાચ સુબ્રાહ્મણાનાં તીર્થાનાં વૈષ્ણવાનાં ચ દર્શને । દેવતાપ્રતિમાદર્શી તીર્થસ્નાયી ભવેન્નરઃ
શ્રીભગવાન કહે છે: ઉત્તમ બ્રાહ્મણો, તીર્થો, વૈષ્ણવો અને દેવતાની પ્રતિમાના દર્શનથી, તીર્થમાં સ્નાન કર્યાનું ફળ મળે છે.
સૂર્યસ્ય દર્શને ભક્ત્યા મતીનાં દર્શને તથાઃ । સંન્યાસિનાં યતીનાં ચ તથૈવ બ્રહ્મચારિણામ્
ભક્તિથી સૂર્યના દર્શનથી, અને જ્ઞાની લોકોના દર્શનથી; સંન્યાસી, યતિ અને બ્રહ્મચારીના દર્શનથી પણ.
ભક્ત્યા ગવાં ચ વહ્નીનાં ગુરૂણાં ચ વિશેષતઃ । ગજેન્દ્રાણાં ચ સિંહાનાં શ્વેતાશ્વાનાં તથૈવ ચ
ભક્તિથી ગાય, અગ્નિ અને ખાસ કરીને ગુરુના દર્શનથી; ગજ, સિંહ અને શ્વેત ઘોડાના દર્શનથી પણ.
શુકાનાં ચ પિકાનાં ચ ખઞ્જનાનાં તથૈવ ચ । હંસાનાં ચ મયૂરાણાં ચાષાણાં શઙ્ખપક્ષિણામ્
તોતાં, કોયલ, ખંજણ, હંસ, મયૂર, કાગડો અને શંખપક્ષી — આ બધાનું દર્શન પણ શુભ છે.
વત્સપ્રયુક્તધેનૂનાસશ્વત્થાનાં તથૈવ ચ । પતિપુત્રવતીનાં ચ નરાણાં તીન્થયાયિનામ્
વાછરાં ચલાવતી ગાય, ઘોડા, પતિ અને પુત્ર ધરાવતી સ્ત્રીઓ, તથા તીર્થયાત્રા કરતા પુરુષો — આ બધાનું દર્શન પણ શુભ છે.
પ્રદીપાનાં સુવર્ણાનાં મણીનાં ચ વિશેષતઃ । ણુક્તાનાં હીરકાણાં ચ માણિક્યાનાં મહાશય
દીવો, સોનું, રત્નો, મુક્તા, હીરા અને માનિક — ખાસ કરીને આ વસ્તુઓનું દર્શન પણ પુણ્ય આપે છે.
તુલસીશુક્લપુષ્પાણાં દર્શનં પાપનાશમ્ । ફલાનિ શુક્લધાન્યાનિ ઘૃતં દધિ મધૂનિ ચ
તુલસીના સફેદ ફૂલોનું દર્શન પાપ નાશે છે; ફળ, સફેદ અનાજ, ઘી, દહીં અને મધ — આ બધાનું દર્શન પણ શુભ છે.
પૂર્ણકુમ્ભં ચ લાજાંશ્ચ રાજેન્દ્રં દર્પણં જલમ્ । માલાં ચ શુક્લપુષ્પાણાં દૃષ્ટ્વા પુણ્યં લભેન્નરઃ
ભરેલું કુંભ, લાજ, દર્પણ, પાણી અને સફેદ ફૂલોની માળા — આ બધાનું દર્શન કરવાથી મનુષ્યને પુણ્ય મળે છે.
ગોરોચનં ચ કર્પૂરં રજતં ચ સરોવરમ્ । પુષ્પોદ્યાનં પુષ્પિતાં ચ દૃષ્ટ્વા પુણ્યં લભેન્નરઃ
ગોરોચન, કપૂર, ચાંદી, સરોવર, ફૂલોનું બગીચું — આ બધાનું દર્શન કરવાથી મનુષ્યને પુણ્ય મળે છે.
શુક્લપક્ષસ્ય ચન્દ્રં ચ પીયૂષં ચન્દનં તથા । કસ્તૂરીં કુઙ્કુમં દૃષ્ટ્વા નન્દ પુણ્યં
સફેદ પક્ષના ચંદ્ર, અમૃત, ચંદન, કસ્તૂરી અને કુંકુમ — આ બધાનું દર્શન, નંદ, પુણ્ય આપે છે.
પતાકામક્ષયવટં તરું દેવોત્થિતં શુભમ્ । દેવાલયં દેવખાતં દૃષ્ટ્વા પુણ્યં લભેન્નરઃ
ધ્વજ, અમર વટવૃક્ષ, દેવ માટે ઉગાડેલો વૃક્ષ, મંદિર અને પવિત્ર તળાવ — આ બધાનું દર્શન કરવાથી મનુષ્યને પુણ્ય મળે છે.
દેવાક્ષિતાં દેવદ્યટં સુગન્ધિપવનં તથા । શઙ્ખં ચ દુંદુભિં દૃષ્ટ્વા સદ્યઃ પુણ્યં લભેન્નરઃ
દેવો દ્વારા ચિહ્નિત સ્થાન, દેવનો યજ્ઞસ્થળ, સુગંધિત પવન, શંખ અને દુંદુભી — આ બધાનું દર્શન કરવાથી તરત જ પુણ્ય મળે છે.
શુકિંત પ્રવાલં રજતં સ્ફટિકં કુશમૂલકમ્ । ગઙ્ગામૃદં કુશં તામ્રં દૃષ્ટ્વા પુણ્યં લભેન્નરઃ
પ્રવાલ, ચાંદી, સ્ફટિક, કુશનું મૂળ, ગંગાની માટી, કુશ અને તાંબું — આ બધાનું દર્શન કરવાથી મનુષ્યને પુણ્ય મળે છે.
પુરાણપુસ્તકં શુદ્ધં સબીજં વિષ્ણુયન્ત્રકમ્ । સ્નિગ્ધદૂર્વાક્ષતે રત્નં દૃષ્ટ્વા પુણ્યં લભેન્નરઃ
શુદ્ધ પુરાણપુસ્તક, બીજમંત્રવાળી, વિષ્ણુયંત્ર, ભેજવાળી દુર્વા, અક્ષત અને રત્ન — આ બધાનું દર્શન કરવાથી મનુષ્યને પુણ્ય મળે છે.
તપસ્વિનાં સિદ્ધમન્ત્રં મસુદ્રં કૃષ્ણસારકમ્ । યજ્ઞં મહોત્સવં દૃષ્ટ્વા સ પુણ્યં લભતે નરઃ
તપસ્વી, સિદ્ધમંત્ર, કાળ સારો, યજ્ઞ અને મહોત્સવ — આ બધાનું દર્શન કરવાથી મનુષ્યને પુણ્ય મળે છે.
ગોમૂત્રં ગોમયં દુગ્ધં ગોધૂલિં ગોષ્ઠગોષ્પદમ્ । પક્વસસ્યાન્વિતં ક્ષેત્રં દૃષ્ટ્વા પુણ્યં લભેદ્ધ્રુવમ્
ગૌમૂત્ર, ગૌમય, દુધ, ગોધૂળી, ગાયના પગનું નિશાન અને પાકેલા પાકથી ભરેલું ખેતર — આ બધાનું દર્શન કરવાથી ચોક્કસ પુણ્ય મળે છે.
રુચિરાં પદ્મિનીં શ્યામાં ન્યગ્રોધપરિમણ્ડલામ્ । સુવેષકાં સુવસનાં દિવ્યભૂષણભૂષિતામ્
સુંદર પદ્મની, શ્યામ સ્ત્રી, ગોળ વટવૃક્ષ, સારી રીતે સજેલી, સુંદર વસ્ત્રો પહેરેલી અને દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન — આ બધાનું દર્શન પણ શુભ છે.
વેશ્યાં ક્ષેમકરીં ગન્ધં સુદૂર્વાક્ષતતણ્ડુલમ્ । સિદ્ધાન્નં પરમાન્નં ચ દૃષ્ટ્વા પુણ્યં લભેન્નરઃ
સુખ આપતી વેશ્યા, સુગંધ, ભેજવાળી દુર્વા, અક્ષત, પાકેલું અન્ન અને શ્રેષ્ઠ અન્ન — આ બધાનું દર્શન કરવાથી મનુષ્યને પુણ્ય મળે છે.
કાન્તિક્યાં પૂર્ણિમાયાં ચ રાધિકાપ્રતિમાં શુભામ્ । સંપૂજ્ય દૃષ્ટ્વા નત્વા ચ કરોતિ જન્મખણ્ડનમ્
સુંદરતા ભરેલી પૂર્ણિમા અને રાધિકાની શુભ પ્રતિમા — પૂજા, દર્શન અને નમન કરીને જન્મબંધન નાશે છે.