પાકે ચ પિતૃદેવાનામધિકારો ન તદ્ભવેત્ । યદ્ગ્રામયાજિનામન્નં શૂદ્રશ્રાદ્ધાન્નભોજનમ્
તેને પિતૃઓ કે દેવતાઓ માટે ભોજન બનાવવાનો અધિકાર નથી; ગામના યજમાનનું ભોજન કે શૂદ્રના શ્રાદ્ધનું ભોજન પણ ખાવું યોગ્ય નથી.
ભુક્ત્વા ચ નરકં યાતિ યાવચ્ચન્દ્રદિવાકરૌ । શૂદ્રાણાં શ્રાદ્ધદિવસે તદન્નં ભુઞ્જતે દ્ધિજાઃ
એવું ભોજન કર્યા પછી, વ્યક્તિ ચાંદ અને સૂર્ય રહે ત્યાં સુધી નરકમાં જાય છે; બ્રાહ્મણો જો શૂદ્રના શ્રાદ્ધના દિવસે એ ભોજન કરે છે.
કુમ્ભીપાકે ચ પચ્યન્તે યાવદ્વૈ બ્રહ્મણઃ શતમ્ । યઃ શૂદ્રેણાભ્યનુજ્ઞાતો ભુઙ્ક્તે શ્રાદ્ધદિનેઽન્યતઃ
એ લોકો બ્રહ્માના સો વર્ષ સુધી કુંભીપાક નરકમાં પકાય છે; જે શૂદ્રની મંજૂરીથી શ્રાદ્ધના દિવસે અન્યત્ર ભોજન કરે છે.
સુરાપીતિ સ વિજ્ઞેયઃ સર્વધર્મબહિષ્કૃતઃ । અસિજીવી મષીજીવી દેવલો વૃષવાહકઃ
તે વ્યક્તિ દારૂ પીનાર કહેવાય, બધા ધર્મમાંથી બહાર છે; તલવારથી જીવતો, કાળમથી જીવતો, દેવલના પુજારી કે વાઘા ચલાવનાર.
શૂદ્રાણાં શવદાહી ચ યો હિ શૂદ્રાપતિદ્ધિજઃ । સ શૂદ્રવદ્વહિષ્કાર્યસ્તદન્નં વિટ્સમં સતામ્
જે બ્રાહ્મણ શૂદ્રોના શવ દાહ કરે છે અથવા શૂદ્રોનો નેતા બને છે, તેને શૂદ્રની જેમ બહાર કાઢવો જોઈએ; એ ભોજન સજ્જન માટે અશુદ્ધ ગણાય છે.
નોપતિષ્ઠતિ યઃ પૂર્વાં નોપાસ્તે યસ્તુ પશ્ચિમામ્ । સ શૂદ્રવદ્બહિષ્કાર્યઃ સવંસ્માદ્દ્વિજકર્મણઃ ।। ૭૦ સંધ્યાહીનોઽશુચિર્નિત્યમનર્હઃ સર્વકર્મસુ । યદહ્નાકુરુતે કર્મ ન તસ્ય ફલભાગ્ભવેત્
જે વ્યક્તિ સવારે કે સાંજે સંધ્યા વિધિ કરે નથી, તેને શૂદ્રની જેમ બધા બ્રાહ્મણ કર્મોમાંથી બહાર કાઢવો જોઈએ; સંધ્યા વિધિ વગરનો હંમેશા અશુદ્ધ અને બધા કર્મો માટે અયોગ્ય છે; એ દિવસે કરેલા કર્મનું ફળ તેને મળતું નથી.
વામમન્ત્રોપાસકશ્ચ બ્રાહ્માણો નરકં વ્રજેત્ । નદીગર્ભે ચ ગર્તે ચ દૃક્ષમૂલે જલાન્તિકે
જે બ્રાહ્મણ વામમંત્રથી પૂજા કરે છે, તે નરકમાં જાય છે; અને જે નદીમાં, ખાડામાં, વૃક્ષની જડ પાસે કે પાણીની નજીક શૌચ કરે છે.
દેવાન્તિકે સસ્યભૂમૌ પુરીષં નોત્સૃજેદ્બુધઃ । વલ્મીકમૂષકોત્ખાતાં મૃદમન્તર્જલાં તથા
વિદ્વાન વ્યક્તિએ દેવતાઓની નજીક, પાકના ખેતરમાં, વાંદળી, ઉંદરનાં બોરમાં કે કાદવવાળું પાણીમાં શૌચ કરવું નહીં.
શૌચાવશિષ્ટાં ગેહાચ્ચ નાઽઽદદ્યાલ્લેપસંભવામ્ । અન્તઃપ્રાણિપિપીલ્યાં ચ હલોત્ખાતાં વ્રજેશ્વર
વ્રજના સ્વામી, ઘરની સફાઈ પછી બચેલી માટી, ઘરમાંથી મળેલી અશુદ્ધ માટી, જીવ-જંતુઓ રહેલી માટી, કે હલથી ખોદેલી માટી – એમાંથી કોઈ પણ માટી લેવી નહીં.
આલવાલોત્થિતાં ચૈવ સસ્યક્ષેત્રોત્થિતાં તથા । વૃક્ષમૂલોત્થિતાં નન્દ નદીગર્ભોત્થિતાં તથા
નંદજી, ઘાસ ઉગેલી માટી, ખેતીવાડીના ખેતરની માટી, વૃક્ષની મૂળ પાસેની માટી, કે નદીના પાટમાંથી માટી – એમાંથી પણ માટી લેવી નહીં.
પરિત્યજેન્મૃદસ્ત્વેતાઃ સકલાઃ શૌચસાધને । કૂષ્માણ્ડઘાતિકા યા સ્ત્રી દીવનિર્વાણકઃ પુમાન્
શુદ્ધિ માટે ઉપર જણાવેલી બધી માટી છોડી દેવી જોઈએ. જેમ કૂષ્માંડા ફોડતી સ્ત્રી, દીવો બુઝાવતો પુરુષ –
સપ્તજન્મ ભવેદ્રોગી દરિદ્રો જન્મજન્મનિ । પ્રદીપં શિવલિઙ્ગંચ શાલગ્રામં મણિંતથા
એવા લોકો સાત જન્મ સુધી રોગી અને દરેક જન્મમાં ગરીબ બને છે. દીવો, શિવલિંગ, શાલગ્રામ શિલા, કે રત્ન –
પ્રતિમાં યજ્ઞસૂત્રં ચ સુવર્ણ શઙ્ખમેવ ચ । હીરકં ચ તથા મુક્તાં ગોમૂત્રં ગોમયં ઘૃતમ્
મૂર્તિ, યજ્ઞસૂત્ર, સોનું, શંખ, હીરા, મુક્તા, ગૌમૂત્ર, ગૌમય, ઘી – એમાંથી પણ કોઈthing છોડવું નહીં.
શાલગ્રામશિલાતોયં ભૂમૌ ત્યક્ત્વા વ્રજેદધઃ । દરિદ્રઃ કૃપણઃ કુષ્ઠી વંશહીનોઽપ્યભાર્યકઃ
જોયું કે કોઈ શાલગ્રામ શિલાનું પાણી જમીન પર ફેંકે, તો એ નરકમાં જાય છે: એ ગરીબ, દુઃખી, કુષ્ઠરોગી, વંશ વિનાનો અને પત્ની વિનાનો બને છે.
ભૂમિહીનઃ પ્રજાહીનો બન્ધુહીનશ્ચ કુત્સિતઃ । અન્ધઃ પઙ્ગુર્વા ખર્વશ્ચ ખઞ્જશ્ચૈવાઙ્ગહીનકઃ
એ જમીન વિનાનો, સંતાન વિનાનો, સગા-સંબંધ વિનાનો અને નિંદનીય બને છે; અંધ, લંગડો, નાનકડો, ખંજ, કે અંગ વિનાનો પણ બની શકે છે.
ભવેત્કમેણ પાપી સ હ્યેતાન્ભૂમૌ ત્યજેતુ યઃ । દિવસે સંધ્યયોર્નિદ્રાં સ્ત્રીસંભોગં કરોતિ યઃ
જે વ્યક્તિ ઉપર જણાવેલી વસ્તુઓ જમીન પર ફેંકે છે, એ ધીરે-ધીરે પાપી બને છે. જે સંધ્યાકાળમાં ઊંઘે છે કે સ્ત્રી સાથે સંબંધ કરે છે –
સપ્તજન્મ ભવેદ્રોગી દરિદ્રઃ સપ્તજન્મસુ । ઉદિતે જગતીનાથે યઃ કુર્યાદ્દન્તધાવનમ્
એ સાત જન્મ સુધી રોગી અને સાત જન્મ સુધી ગરીબ બને છે. જે જગતના સ્વામીના ઉદય સમયે દાંત સાફ કરે છે –
સ પાપિષ્ઠઃ કથં બ્રૂતે પૂજયામિ જનાર્દનમ્ । મૃદ્ભસ્મગોસકૃત્વિણ્ડૈસ્તથા બાલુકયાઽપિ વા
એવો મહાપાપી, કેવી રીતે કહી શકે કે 'હું જનાર્દનને પૂજું છું'? માટી, ભસ્મ, ગૌમય કે રેતીથી –
કૃત્વા લિઙ્કં સકૃત્પૂજય વસેત્કલ્પશતં દિવિ । સહસ્રપૂજનાત્સોઽપિ લભતે વાઞ્છિતં ફલમ્
શિવલિંગ બનાવીને એકવાર પણ પૂજા કરે, તો એ સ્વર્ગમાં સો કલ્પ સુધી રહે છે; હજાર પૂજાથી ઇચ્છિત ફળ મેળવે છે.
લક્ષં ચ પૂજયેદ્યસ્તુ શિવત્વં લભતે ધ્રુવમ્ । જીવન્મુક્તો ભવેદ્વિપ્રો લિઙ્ગમભ્યર્ચયેતુ યઃ
જે લાખ વાર પૂજા કરે, એ નિશ્ચયે શિવત્વ પામે છે. બ્રાહ્મણ જો શિવલિંગની પૂજા કરે, તો જીવતો-જ મુક્ત થાય છે.
શિવપૂજાવિહીનશ્ચ બ્રાહ્મણો નરકં વ્રજેત્ । મત્પૂજિતં પ્રિયતમં શિવં નિન્દન્તિ યે નરાઃ
શિવપૂજા વગર બ્રાહ્મણ નરકમાં જાય છે. જે લોકો મારા માટે સૌથી પ્રિય અને મારી પૂજામાં રહેલા શિવની નિંદા કરે છે –
પચ્યન્તે નિરયે તાવદ્યાવદ્વૈ બ્રહ્મણઃ શતમ્ । પૂજિતે શિવલિઙ્ગે ચ યદિ સ્યાત્કેશવાલુકા
એ લોકો બ્રહ્માના સો વર્ષ જેટલા સમય સુધી નરકમાં પીડાય છે. જો શિવલિંગની પૂજામાં વાળ કે રેતી હોય –
સ મહાન્ધો વાલુકયા કેશેન યવનો ભવેત્ । ક્ષુદ્રો દરિદ્રઃ કૃપણો વ્યાધિઃ સ્યાત્કુત્સિતે યથા
તો એ મહાન અંધ બને છે, અને રેતી કે વાળથી યવન બને છે; એ નિકૃષ્ટ, ગરીબ, દુઃખી, રોગી અને નિંદનીય બને છે.
સર્વેભ્યો માનહાનિઃ સ્યાજ્જાયતે નીચયોનિષુ । સર્વેષુ પ્રિયપાત્રેષુ બ્રહ્મણશ્ચ મમ પ્રિયઃ
એ બધા પાસેથી માન ગુમાવે છે અને નીચ જાતિમાં જન્મે છે. બધા પ્રિય પાત્રોમાં, બ્રહ્મા અને મારા માટે પ્રિય –
બ્રહ્મણાચ્ચ પ્રિયા લક્ષ્મીઃ સતતં વક્ષસિ સ્થિતા । તતોઽધિકા પ્રિયા રાધા પ્રિયા ભક્તાસ્તતોઽધિકાઃ
બ્રહ્માના હૃદય પર સદા રહેનારી લક્ષ્મી સૌથી પ્રિય છે; પણ રાધા એથી વધુ પ્રિય છે, અને મારા ભક્તો એથી પણ વધુ પ્રિય છે.
તતોઽધિકઃ શંકરો મે નાસ્તિ મે શંકરાત્પ્રિયઃ । મહાદેવ મહાદેવ મહાદેવેતિ વાદિરઃ
શંકરથી વધુ મને કોઈ પ્રિય નથી; શંકર કરતાં વધુ મને કોઈ પ્રિય નથી. જે 'મહાદેવ, મહાદેવ, મહાદેવ' કહે છે –
પશ્ચાદ્યામિ ચ સંતૃપ્તો નામશ્રવણલોભતઃ । મનો મે ભક્તમૂલે ચ પ્રાણા રાધાત્મકા ધ્રુવમ્
પછી હું સંતોષ પામું છું, પણ મારા નામ સાંભળવાની લાલચથી, મારું મન ભક્તિમાં જડી રહે છે અને મારા પ્રાણ તો રાધાની જ સત્તા છે.
આત્મા મે શંકરસ્થાનં શિવઃ પ્રાણાધિકશ્ચ યઃ । આદ્યા નારાયણી શક્તિઃ સૃષ્ટિસ્થિત્યન્તકાનિણી
મારો આત્મા શંકરનું સ્થાન છે, જે મારા માટે પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય છે; આદિ શક્તિ નારાયણી છે, જે સૃષ્ટિ, પાલન અને અંત લાવે છે.
કનોમિ ચ યથા સૃષ્ટિં યયા બ્રહ્માદિદેવતાઃ । યયા જયતિ વિશ્વં ચ યયા સૃષ્ટિઃપ્રજાયતે
જેની દ્વારા હું સૃષ્ટિ રચું છું, જેની દ્વારા બ્રહ્માદિ દેવતાઓ ટક્યા છે, જેની દ્વારા વિશ્વ વિજયી થાય છે અને જેની દ્વારા સૃષ્ટિ જન્મે છે.
યયા વિના જગન્નાશ્તિ મયા દત્તા શિવાય સા । દયા નિદ્રા ચ ક્ષુત્તૃપ્તિસ્તૃષ્ણ શ્રદ્ધા ક્ષમા ધૃતિઃ
જેના વગર જગત રહેતું નથી—જેને મેં શિવને આપી છે—તે દયા, ઊંઘ, ભૂખની તૃપ્તિ, તરસ, શ્રદ્ધા, ક્ષમા અને ધૈર્ય છે.