જલસ્થં ચ રવિં ચન્દ્રં દૃષ્ટ્વા શોકં લભેન્નરઃ । બન્ધુવિચ્છેદહેતું ચ ન પશ્યેત્પરમૈથુનમ્
પાણીમાં પડેલો સૂર્ય કે ચંદ્ર જોવાથી માણસને દુઃખ મળે છે; પરમૈથુન જોવું નહીં, એ સંબંધીઓથી વિયોગનું કારણ બને છે.
એકત્ર શયનં સ્થાનં ભોજનં ચ ગતિં તથા । ન કુર્યાત્પાપિના સાર્ધં સર્વં નાશસ્ય લક્ષણમ્
પાપી સાથે એક જ જગ્યાએ સૂવું, રહેવું, ખાવું કે મુસાફરી કરવું નહીં; આ બધું વિનાશના લક્ષણ છે.
આલાપાદ્ગાત્રસંસ્પર્શાચ્છયનાશ્રયભોજનાત્ । સંચરન્તિ ધ્રુવં પાપાસ્તૈલવિન્દુરિવામ્ભસા
વાતચીત, શરીરસંપર્ક, એક જ શયન-આસન અને સાથે ખાવાથી, પાપો ચોક્કસ ફેલાય છે, જેમ પાણીમાં તેલની બુંદ ફેલાય છે.
હિંસ્રજન્તુસમીપં ચ ન ગચ્છેદ્દુઃખકારણમ્ । ખલેન સાર્ધ મિલનં ન કુર્યાચ્છોકકારણમ્
હિંસક પ્રાણીઓની નજીક જવું નહીં, એ દુઃખનું કારણ છે; દુષ્ટ માણસ સાથે મળવું નહીં, એ શોકનું કારણ છે.
બ્રાહ્મણાનાં ગવાં ચૈવ વૈષ્ણવાનાં વિશેષતઃ । ન કુર્યાદ્ધિંસનં હાનિં સર્વનાશસ્ય કારણમ્
બ્રાહ્મણો, ગાયો અને ખાસ કરીને વૈષ્ણવોને હાનિ કે હિંસા કરવી નહીં, એ સર્વ વિનાશનું કારણ છે.
દેવદેવલવિપ્રાણાં વૈષ્ણવાનાં તથૈવ ચ । વિત્તં ધનં ચ નહરેત્સર્વનાશસ્ય કારણમ્
દેવ, દેવાલય, બ્રાહ્મણ અને વૈષ્ણવોનું ધન કે સંપત્તિ ચોરવી નહીં, એ સર્વ વિનાશનું કારણ છે.
સ્વદત્તં પરદત્તં વા બ્રહ્મવિત્તં હરેત્તુ યઃ । ષષ્ટિવર્ષસહસ્રાણિ વિષ્ઠાયાં જાયતે કૃમિઃ
પોતે આપેલું, બીજાએ આપેલું કે બ્રહ્મને અર્પણ કરેલું ચોરનાર, સાઠ હજાર વર્ષ સુધી વિષ્ઠામાં જીવ તરીકે જન્મે છે.
ગૃધ્રઃ કોટિસહસ્રાણિ શતજન્માનિ સૂકરઃ । શ્વાપદઃ શતજન્માનિ ગણ્ડકઃ સપ્તજન્મનિ
તે વ્યક્તિ કરોડો જન્મ સુધી ગૃધ્ર, શત જન્મ સુધી સૂર, શત જન્મ સુધી જંગલી પ્રાણી અને સાત જન્મ સુધી ગોઢી બને છે.
ઘોટકઃ સપ્તજન્માનિ કુમ્ભીરઃ પઞ્ચજન્મસુ । પુંશ્ચલીનાં યોનિકીટં શતજન્મસુ નિશ્ચિતમ્
સાત જન્મ સુધી ઘોડો, પાંચ જન્મ સુધી કુંભીર, અને નિશ્ચયપૂર્વક શત જન્મ સુધી પુંશ્ચલી સ્ત્રીઓની યોનિમાં જીવ બને છે.
વ્રણકીટં ચ તેષાં શતજન્મસુ નારદ । ગોધિકા સપ્તજન્માનિ ગર્દભઃ સપ્તજન્મસુ
નારદ, તે લોકો wound-worm તરીકે શત જન્મ, ગોઢી તરીકે સાત જન્મ અને ગધેડા તરીકે સાત જન્મ લે છે.
સપ્તજન્માનિ માર્જારો નકુલશ્ત્રેષુ જન્મસુ । ઉચ્ચૈઃશ્રવા જન્મશતં ખરશ્ચાપિ તથૈવ ચ
સાત જન્મ સુધી બિલાડી, અનેક જન્મ સુધી નકુલ, શત જન્મ સુધી ઉચ્છૈઃશ્રવ અને એ જ રીતે ગધેડા તરીકે જન્મે છે.
ક્રૂરસર્પશ્ચ શાર્દૂલો મહિષઃ સપ્તજન્મસુ । ભેકશ્ચ શતજન્માનિ ચ્છાગલઃ સપ્તજન્મસુ
ક્રૂર સાપ, વાઘ, સાત જન્મ સુધી મહિષ, શત જન્મ સુધી બેડું અને સાત જન્મ સુધી છાગળા તરીકે જન્મે છે.
ભલ્લૂકઃ શતજન્માનિ શૃગાલો લક્ષજન્મસુ । તતો જલૌકા ભવતિ બ્રહ્મસ્વહરણાદ્ધ્રુવમ્
બાળુ એક સો જન્મ સુધી, શિયાળ એક લાખ જન્મ સુધી, પછી ચુસીયા બને છે—બ્રહ્માનો ધન ચોરી કરવાથી આ નિશ્ચિત છે.
કુમ્ભીપાકે ચ પચ્યન્તે પાપિનો બ્રહ્મણઃ શતમ્ । દક્ષિણાં વિપ્રમુદ્દિશ્ય તત્કાલં ચૈન્ન દીયતે
જે પાપી બ્રહ્માનો ધન ચોરી કરે છે, તેઓને કુંભીપાક નરકમાં એક સો વર્ષ સુધી ઉકાળવામાં આવે છે; જો એ સમયે બ્રાહ્મણને દક્ષિણારૂપે અન્ન ન આપે.
એકરાત્રે વ્યતીતે તુ તદ્દાનં દ્વિગુણં ભવેત્ । માસે શતગુણં પ્રોક્તં દ્વિમાસે તુ સહસ્રકમ્
એક રાત પસાર થાય તો એ દાનનું ફળ બે ગણું થાય છે; એક મહિના પછી એનું ફળ સો ગણું કહેવાય છે, અને બે મહિના પછી હજાર ગણું થાય છે.
સંવત્સરે વ્યતીતે તુ સ દાતા નરકં વ્રજેત્ । દાત્રા ન દીયતે મૂર્ખો ગ્રહીતા ચ ન યાચતે
એક વર્ષ પસાર થાય તો દાતા નરકમાં જાય છે; મૂર્ખ દાતા દાન નથી આપતો અને ગ્રહીતાર પણ માગતો નથી.
ઉભૌ તૌ નરકં યાતો દાતા વ્યાધિયુતો ભવેત્ । વિપ્રાણાં હિસનં કૃત્વા વંશહાનિં લભેદ્ધ્રુવમ્
બન્ને નરકમાં જાય છે; દાતા રોગગ્રસ્ત થાય છે. બ્રાહ્મણને હાનિ કરવાથી વંશનો નાશ નિશ્ચિત છે.
ધનં લક્ષ્મીં પરિત્યજ્ય ભિક્ષુકશ્ચ ભવેદ્વ્રજન્ । દેવં ચ બ્રહ્મણં દૃષ્ટ્વા ન નમેદ્યો લભેચ્છુચમ્
ધન અને લક્ષ્મી છોડીને, માણસ ભીખારી બનીને ફરતો રહે છે; દેવ અથવા બ્રહ્મણને જોઈને નમન ન કરે તો અશુદ્ધિ મળે છે.
ન કુર્યાદ્ગુરુભક્તિં યો લભતે રૌરવં શુચમ્ । ય સ્ત્રી મૂઢા દુરાચારા સ્વપતિં હરિરૂપિણમ્
જે ગુરુભક્તિ નથી કરે, એ રૌરવ નરકમાં જાય છે; મૂર્ખ અને દુશ્ચારી સ્ત્રી, પોતાના પતિને હરિરૂપે જોતી હોય.
ન પશ્યેત્તર્જનં કૃત્વા કુમ્ભીપાકે વ્રજેદ્ધ્રુવમ્ । વાક્તર્જનાદ્ભવેત્કાકો હિંસનાત્સૂકરો ભવેત્
પતિને ધમકી આપ્યા પછી જો ન જુએ, તો એ નિશ્ચિત કુંભીપાક નરકમાં જાય છે; બોલી ધમકીથી કાગડો બને છે, હિંસાથી દુકર બને છે.
સર્પો ભવતિ કોપૈન દર્પેણ ગર્દભો ભવેત્ । કુક્કુરી ચ કુવાક્યેનાપ્યન્ધશ્ચ વિષદર્શનાત્
કોપથી સાપ બને છે, અહંકારથી ગધેડો બને છે; દુર્વાણીથી કૂતરી બને છે, અને ઝેર જોવાથી અંધ બને છે.
પતિવ્રતા ચ વૈકુણ્ઠં પત્યા સહ વ્રજેદ્ધ્રુવમ્ । શિવં દુર્ગાં ગણપતિં સૂર્ય વિપ્રં ચ વૈષ્ણવમ્
પતિવ્રતા સ્ત્રી પતિ સાથે વૈકુંઠમાં જાય છે; શિવ, દુર્ગા, ગણપતિ, સૂર્ય, બ્રાહ્મણ અને વૈષ્ણવ.
વિષ્ણું નિન્દતિ યો મૂઢઃ સ મહારૌરવં વ્રજેત્ । પિતરં માતરં પુત્રં સતીં ભાર્યાં ગુરું તથા
જે મૂર્ખ વિષ્ણુની નિંદા કરે છે, એ મહારૌરવ નરકમાં જાય છે; પિતા, માતા, પુત્ર, સતી પત્ની અને ગુરુ પણ.
અનાથાં ભગિનીં કન્યાં વિનિન્દ્ય નરકં વ્રજેત્ । વિપ્રભક્તિવિહીનાશ્ચ ક્ષત્રવિટ્શૂદ્રયોનિજા
અનાથ, બહેન કે કન્યાની નિંદા કરનાર નરકમાં જાય છે; બ્રાહ્મણભક્તિ વગરના, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય કે શૂદ્ર યોનિમાં જન્મેલા.
હરિભક્તિવિહીનાશ્ચ પચ્યન્તે નરમે ધ્રુવમ્ । પતિભક્તિવિહીનાશ્ચ યુવત્યશ્ચ નરાધમાઃ
હરિભક્તિ વગરના નિશ્ચિત નરકમાં ઉકાળાય છે; પતિભક્તિ વગરની યુવતીઓ મનુષ્યોમાં સૌથી નીચ છે.
શાલગ્રામજલં વિષ્ણુપ્રસાદં યે ચ ભુઞ્જતે । તીર્ય પુનન્તિ તે વિપ્રાઃ શતં પુંસાં વસુંધરામ્
શાલગ્રામનું પાણી અને વિષ્ણુપ્રસાદ જે ખાય છે, એ બ્રાહ્મણો—even જો પશુ હોય—સો પુરુષો અને ધરતીને પવિત્ર કરે છે.
પિતૃન્દેવાન્સમમ્યર્ચ્ય ખાદન્માસં દ્વિજઃ શુચિઃ । યો ભક્ષતિ વૃથા માંસં સ મહારૌરવં વ્રજેત્
પૂર્વજ અને દેવોને પૂજીને, શુદ્ધ દ્વિજ એક મહિનો માંસ ખાય; જે વ્યર્થ માંસ ખાય છે, એ મહારૌરવ નરકમાં જાય છે.
મત્સ્યાંશ્ચ કામતો જગ્ધ્વા ચોપવાસં વસેદ્દ્વિજઃ । પ્રાયશ્ચિત્તં તતઃ કુર્યાદ્વ્રતં ચાન્દ્રાયણં ચરેત્
ઇચ્છાથી માછલી ખાધા પછી, દ્વિજ ઉપવાસ કરે; પછી પ્રાયશ્ચિત કરે અને ચાંદ્રાયણ વ્રત કરે.
કામતો બ્રાહ્મણો મત્સ્યં ભુઙ્ક્તે યો જ્ઞાનદુર્બલઃ । સોઽશુચિઃ સતતં નન્દ હન્તિ પુણ્યં પુરાકૃતમ્
ઇચ્છાથી બ્રાહ્મણ માછલી ખાય છે અને જ્ઞાનમાં નબળો હોય, એ હંમેશા અશુદ્ધ રહે છે, નંદ, અને પહેલાં મેળવેલું પુણ્ય નાશ કરે છે.
વિષ્ણોરુચ્ચિષ્ટભોજી યો મત્સ્યં માંસં ન ખાદતિ । પદે પદેઽશ્વમેધસ્ય લભતે નિશ્ચિતં ફલમ્
વિષ્ણુના ઉચ્છિષ્ટ ભોજન કરનાર, પણ માછલી કે માંસ ન ખાય, એ દરેક પગલાં પર અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ નિશ્ચિત મેળવે છે.