યમોઽહં દણ્ડકર્ત ણાં કાલઃ કલયતામહમ્ । અક્ષરાણામકારોઽસ્મિ સામ્નાં ચ સામ એવ ચ
દંડધારીઓમાં હું યમ છું, ગણનારા માં સમય છું. અક્ષરોમાં 'અ' છું અને સામવેદમાં સામ છું.
ઇન્દ્રશ્ચતુર્દશેન્દ્રેષુ કુબેરો ધનિનામહમ્ । ઈશાનોઽહં દિમીશાનાં વ્યાપકાનાં નભસ્તથા
ચૌદ ઇન્દ્રોમાં હું ઇન્દ્ર છું, ધનવાનોમાં કુબેર છું. ઇશ્વરોમાં ઈશાન છું અને વ્યાપકમાં આકાશ છું.
સર્વાન્તરાત્મા જીવેષુ બ્રાહ્મણશ્ચાઽઽશ્રમેષુ ચ । ધનાનાં ચ રત્નમહમમૂલ્યં સર્વદુર્લભમ્
હું સર્વ જીવોમાં આંતર્યામી છું, આશ્રમોમાં બ્રાહ્મણ છું. ધનમાં અમૂલ્ય અને દુર્લભ રત્ન છું.
તૈજસાનાં સુવર્ણોઽહં મણીનાં કૌસ્તુભઃ સ્વયમ્ । વૈષ્ણવાનાં કુમારોઽહં યોગીન્દ્રાણાં ગણેશ્વરઃ
તેજસ્વી વસ્તુઓમાં હું સોનું છું, રત્નોમાં કૌસ્તુભ છું. વૈષ્ણવોમાં કુમાર છું અને યોગીઓમાં ગણેશ્વર છું.
પુષ્પાણાં પારિજાતોઽહં તીર્થાનાં પુષ્કરઃ સ્વયમ્ । શાલગ્રામસ્તથાઽર્ચ્યાનાં પત્રાણાં તુલસીતિ ચ
ફૂલોમાં હું પારિજાત છું, તીર્થોમાં પુષ્કર છું, પૂજનીય વસ્તુઓમાં શાલગ્રામ છું અને પાંદડાઓમાં તુલસી છું.
સેનાપતીનાં સ્કન્દોઽહં લક્ષ્મણોઽહં ધનુષ્મતામ્ । રાજેન્દ્રાણાં ચ રામોઽહં નક્ષત્રાણામહં શશી
સેના પ્રમુખોમાં હું સ્કંદ છું, ધનુર્ધારીઓમાં લક્ષ્મણ છું, રાજાઓમાં રામ છું અને તારાઓમાં ચંદ્ર છું.
માસાનાં મર્ગશીર્ષોઽહમૃતૂનામસ્મિ માધવઃ । વારેષ્વાદિત્યવારોઽહં તિથિષ્વેકાદશીતિ ચ
માસોમાં મારગશીર્ષ છું, ઋતુઓમાં માધવ છું, દિવસોમાં રવિવાર છું અને તિથિઓમાં એકાદશી છું.
સહિષ્ણૂનાં ચ પૃથિવી માતાઽહં બાન્ધવેષુ ચ । અમૃતં ભક્ષ્યવસ્તૂનાં ગવ્યેષ્વાજ્યમહં તથા
ધીરજ ધરાવનારા લોકોમાં હું ધરતી છું, માતાઓમાં હું માતા છું, સગાંમાં અમૃત છું અને ખાવાની વસ્તુઓમાં દૂધમાંથી બનતું ઘી છું.
કલ્પવૃક્ષશ્ચ વૃક્ષાણાં સુરભિઃ કામધેનુષુ । ગઙ્ગાઽહં સરિતાં મધ્યે કૃતપાપવિનાશિની
વૃક્ષોમાં કલ્પવૃક્ષ છું, ગાયોમાં સુરભી છું અને નદીઓમાં પાપોનો નાશ કરતી ગંગા છું.
વાણીતિ પણ્ડિતાનાં ચ મન્ત્રાણાં પ્રણવસ્તથા । વિદ્યાસુ બીજરૂપોઽહં સસ્યાનાં ધાન્યમેવ ચ
પંડિતોમાં હું વાણી છું, મંત્રોમાં પ્રણવ છું, વિદ્યાોમાં બીજરૂપ છું અને પાકમાં ધાન્ય છું.
અશ્વત્થઃ ફલિનામેવ ગુરૂણાં મન્ત્રદઃ સ્વયમ્ । કશ્યપશ્ચ પ્રજેશાનાં ગરુડઃ પક્ષિણાં તથા
ફળ આપતા વૃક્ષોમાં અશ્વત્થ છું, ગુરૂઓમાં મંત્ર આપનાર છું, પ્રજાપતિઓમાં કશ્યપ છું અને પક્ષીઓમાં ગરુડ છું.
અનન્તોઽહં ચ નાગાનાં નરાણાં ચ નરાધિપઃ । બ્રહ્મર્ષીણાં ભૃગુરહં દેવર્ષીણાં ચ નારદઃ
સર્પોમાં અનંત છું, મનુષ્યોમાં રાજા છું, બ્રહ્મર્ષિઓમાં ભૃગુ છું અને દેવર્ષિઓમાં નારદ છું.
રાજર્ષીણાં ચ જનકો મહર્ષીણાં શુકસ્તથા । ગન્ધર્વાણાં ચિત્રરથઃ સિદ્ધાનાં કપિલો મુનીઃ
રાજર્ષિઓમાં જનક છું, મહર્ષિઓમાં શુક છું, ગંધર્વોમાં ચિત્રરથ છું અને સિદ્ધોમાં કપિલ મુનિ છું.
બૃહસ્પતિર્બુદ્ધિમતાં કવીનાં શુક્ર એવ ચ । ગ્રહાણાં ચ શનિરહં વિશ્વકર્મા ચ શિલ્પિનામ્
બુદ્ધિશાળીઓમાં બૃહસ્પતિ છું, કવિઓમાં શુક્ર છું, ગ્રહોમાં શનિ છું અને શિલ્પીઓમાં વિશ્વકર્મા છું.
મૃગાણાં ચ મૃગેન્દોઽહં વૃષાણાં શિવવાહનમ્ । ઐરાવતો ગજેન્દ્રાણાં ગાયત્રી છન્દસામહમ્
પ્રાણીઓમાં હું પ્રાણીઓનો રાજા છું, વાછરડાઓમાં શિવજીનું વાહન છું, હાથીઓમાં એરાવત છું અને છંદોમાં ગાયત્રી છું.
વેદાશ્ચ સર્વશાસ્ત્રાણાં વરુણો યાદસામહમ્ । ઉર્વશ્યપ્સરસામેવ સમુદ્રાણાં જલાર્ણવઃ
બધા શાસ્ત્રોમાં હું વેદ છું, જળચરોમાં વરુણ છું, અપ્સરાઓમાં ઉર્વશી છું અને સમુદ્રોમાં મહાસાગર છું.
સુમેરુઃ પર્વતાનાં ચ રત્નવત્સુ હિમાલયઃ । દુર્ગા ચ પ્રકૃતીનાં ચ દેવીનાં કમલાલયા
પર્વતોમાં સુમેરુ છું, રત્નોમાં હિમાલય છું, પ્રકૃતિઓમાં દુર્ગા છું અને દેવીઓમાં કમલાવાસિ છું.
શતરૂપા ચ નારીણાં મત્પ્રિયાણાં ચ રાધિકા । સાધ્વીનામપિ સાવિત્રી વેદમાતા ચ નિશ્ચિતમ્
સ્ત્રીઓમાં શતરૂપા છું, મારી પ્રિયાઓમાં રાધિકા છું અને સતી સ્ત્રીઓમાં સાવિત્રી, જે વેદોની માતા છે, છું.
પ્રહ્લાદશ્ચાપિ દૈત્યાનાં બલિષ્ઠાનાં બલિઃ સ્વયામ્ । નારાયણર્ષિર્ભગવાઞ્જ્ઞાનિનાં મધ્ય એવ ચ
દૈત્યોમાં પ્રહલાદ છું, શક્તિશાળીઓમાં બલી છું અને જ્ઞાની લોકોમાં ભગવાન નારાયણ ઋષિ છું.
હનૂમાન્વાનરાણાં ચ પાણ્ડવાનાં ધનંજયઃ । મનસા નાગકન્યાનાં વસૂનાં દ્રોણ એવ ચ
વાંદરોમાં હનુમાન છું, પાંડવોમાં ધનંજય છું, નાગકન્યાઓમાં મન છું અને વસુઓમાં દ્રોણ છું.
દ્રોણો જલધરાણાં ચ વર્ષાણાં ભારતં તથા । કામિનાં કામદેવોઽહં રમ્ભા ચ કામુકીષુ ચ
મેઘોમાં દ્રોણ છું, વરસાદોમાં ભારત છું, પ્રેમીઓમાં કામદેવ છું અને કામુક સ્ત્રીઓમાં રંભા છું.
ગોલોકશ્ચાસ્મિ લોકાનાસુત્તમઃ સર્વતઃ પરઃ । માતૃકાસુ શાન્તિરહં રતિશ્ચ સુન્દરીષુ ચ
લોકોમાં ગોલોક છું, જે સર્વોત્તમ છે; માતાઓમાં શાંતિ છું અને સુંદર સ્ત્રીઓમાં આનંદ છું.
ધર્મોઽહં સાક્ષિણાં મધ્યે સંધ્યા ચ વાસરેષુ ચ । દેવેષ્વહં ચ માહેન્દો રાક્ષસેષુ વિભીષણઃ
સાક્ષીઓમાં હું ધર્મ છું, દિવસના સમયોમાં સંધ્યા છું; દેવોમાં હું ઇન્દ્ર છું અને રાક્ષસોમાં વિભીષણ છું.
કાલાગ્નિરુદ્રો રુદ્રાણાં સંહારો ભૈરવેષુ ચ । શઙ્ખેષુ પાઞ્ચજન્યોઽહમઙ્ગેષ્વપિ ચ મસ્તકઃ
રુદ્રોમાં હું કાળાગ્નિ રુદ્ર છું, ભૈરવોમાં સંહાર ભૈરવ છું; શંખોમાં હું પાંજજ્યન્ય છું અને અંગોમાં માથું છું.
પરં પુરાણસૂત્રેષુ ચાહં ભાગવતં વરમ્ । ભારતં ચેતિહાસેષુ પઞ્ચરાત્રેષુ કાપિલમ્
પૌરાણિક ગ્રંથોમાં શ્રેષ્ઠ ભાગવત છું; ઇતિહાસોમાં મહાભારત છું; પંચરાત્ર શાસ્ત્રોમાં કપિલ છું.
સ્વાયંભુવો મનૂનાં ચ મુનીનાં વ્યાસદેવકઃ । સ્વધાઽહં પિતૃપત્નીષુ સ્વાહા વઙ્નિપ્રિયાસુ ચ
મનુઓમાં હું સ્વાયંભુવ છું, મુનિઓમાં વ્યાસદેવ છું; પિતૃપત્નીઓમાં સ્વધા છું અને અગ્નિપ્રિય સ્ત્રીઓમાં સ્વાહા છું.
યજ્ઞાનાં નાજસૂયોઽહં યજ્ઞપત્નીષુ દક્ષિણા । શસ્ત્રાસ્ત્રજ્ઞેષુ રામોઽહં જમદગ્નિસુતો મહાન્
યજ્ઞોમાં રાજસૂય છું, યજ્ઞપત્નીઓમાં દક્ષિણા છું; શસ્ત્ર અને અસ્ત્ર જાણનારમાં હું જમદગ્નિનો મહાન પુત્ર રામ છું.
પૌરાણિકેષુ સૂતોઽહં નીતિમત્સ્વઙ્ગિરા મુનિઃ । વિષ્ણુવ્રતં વ્રતાનાં ચ બલાનાં દૈવમેવ ચ
પૌરાણિક કથાકારોમાં હું સૂત છું, નીતિમાં અંગિરા મુનિ છું; વ્રતોમાં વિષ્ણુવ્રત છું અને બળોમાં દૈવી શક્તિ છું.
ઓષધીનામહં દૂર્વા તૃણાનાં કુશમેવ ચ । ધર્મકર્મસુ સત્યં ચ સ્નેહપાત્રેષુ પુત્રકઃ
ઔષધિઓમાં હું દુર્વા ઘાસ છું, તૃણોમાં કુશ છું; ધર્મકર્મમાં સત્ય છું અને પ્રેમના પાત્રોમાં પુત્ર છું.
અહં વ્યાધિશ્ચ શત્રૂણાં જ્વરો વ્યાધિષ્વહં તથા । મદ્ભક્તિષ્વપિ મદ્દાસ્યં વરેષુ ચ વરઃ સ્મૃતઃ
શત્રુઓના રોગોમાં હું રોગ છું, રોગોમાં જ્વર છું; મારા ભક્તોમાં મારા દાસ્યરૂપે છું અને વરદાનોમાં શ્રેષ્ઠ વર છું.