ન કોઽપિ વેદ વિદ્વાન્વા વેદવિદ્વાન્વ્રજેશ્વરઃ । અમૂલ્યરત્નનિર્માણભવનાનાં ત્રિકોટિભિઃ
ત્રણ કરોડ અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલા મહેલો વિશે કોઈ જ જાણતું નથી—even વેદપારંગત વિદ્વાન કે વ્રજના સ્વામી પણ નહીં.
શોભિતં સુન્દરં રમ્યં રાધાશિવિરમુત્તમમ્ । અમૂલ્યરત્નકલશૈરુજ્જ્વલં રત્નદર્પણૈઃ
રાધાનું શ્રેષ્ઠ નિવાસ સ્થાન તેજસ્વી, સુંદર અને આનંદદાયક છે, જ્યાં અમૂલ્ય રત્નના કલશો અને રત્નદર્પણોથી પ્રકાશ ફેલાય છે.
અસૂલ્યરત્નસ્તમભાનાં રાજિભિશ્ચ વિરાજિતમ્ । નાનાચિત્રવિચિત્રૈશ્ચ ચિત્રિતં શ્વેતચામરૈઃ
અમૂલ્ય રત્નના સ્તંભોની પંક્તિઓથી શોભાયમાન, વિવિધ સુંદર ચિત્રો અને સફેદ ચામરથી સુશોભિત છે.
માણિક્યમુક્તાસંસક્તં હીરાવારસમન્વિતમ્ । રત્નપ્રદીપસંસક્તં રત્નસોપાનસુન્દરમ્
માણિક્ય અને મુક્તાથી ઝગમગતું, પન્નાના શણગારથી ભવ્ય, રત્નના દીપકોથી ઉજળેલું અને રત્નના સોપાનોથી શોભાયમાન છે.
અમૂલ્યરત્નપત્રૈશ્ચ તલ્પરાજિવિરાજિતમ્ । અમૂલ્યરત્નચિત્રૈશ્ચ ત્રિભિશ્ચિત્રવિચિત્રિતૈઃ
અમૂલ્ય રત્નના પાંદડાની ચાદરો અને ત્રણ પ્રકારના અનોખા રત્નચિત્રોથી શણગારેલું છે.
તિસૃભિઃ પરિખાભિશ્ચ ત્રિભિર્દ્વારૈશ્ચ દુર્ગમૈઃ । યુક્તં ષોડશકક્ષાભિઃ પ્રતિદ્વારેષુ વાઽન્તરમ્
ત્રણ ખાઈઓ અને ત્રણ દુર્ગમ દ્વારો, અને દરેક દ્વારે એક આંતરિક જગ્યા સાથે, કુલ સોળ ઓરડાઓથી સજ્જ છે.
ગોપીષોડશલક્ષૈશ્ચ સંનિયુક્તૈરિતસ્તતઃ । વહ્નિશુદ્ધાંશુકાધાનૈ રત્નભૂષણભૂષિતૈઃ
સોળ લાખ ગોપીઓ四 તરફથી સેવા કરે છે, જેઓ અગ્નિથી શુદ્ધ કરેલા વસ્ત્રો અને રત્નભૂષણોથી શોભાયમાન છે.
તપ્તકાઞ્ચનવર્ણાભૈઃ શતચન્દ્રસમન્વિતૈઃ । રાધિકારિંકરીવર્ગૈર્યુક્તમભ્યન્તરં વરમ્
તપ્ત સોનાની જેમ તેજસ્વી અને શતચંદ્ર જેવી કાંતિ ધરાવતી, રાધિકાની દાસીઓથી આંતરિક ભાગ શોભાયમાન છે.
અમૂલ્યરત્નનિર્માણપ્રઙ્ગણં સુમનોહરમ્ । અમૂલ્યરત્નસ્તમ્ભાનાં સમૂરૈશ્ચ સુશોભિતમ્
અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલું મનમોહક પ્રાંગણ, અમૂલ્ય રત્નના સ્તંભોના સમૂહોથી વિશેષ શોભાયમાન છે.
રત્નમઙ્ગલકુમ્ભૈશ્ચ ફલપલ્લવસંયુતૈઃ । સંયુતં રત્નવેદીભિર્મુક્તા યુક્તાભિરીપ્સિતમ્
ફળ અને કળીઓથી યુક્ત શુભ રત્નકુંભો અને મુક્તાથી શોભાયમાન રત્નવેદિકાઓથી સજ્જ, ઇચ્છિત અને મનગમતું છે.
અમૂલ્યરત્નમુકુરૈઃ શોભિતં સુન્દરૈરહો । અમૂલ્યરત્નનિર્માણં ભવનાનાં વરં ગૃહમ્
સુંદર અમૂલ્ય રત્નના દર્પણોથી શોભાયમાન, અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલા મહેલો વચ્ચે શ્રેષ્ઠ ઘર છે.
રત્નસિંહાસનસ્થા ચ ગોપીલક્ષૈશ્ચ સેવિતા । કોટિપૂર્ણેન્દુશોભાઢ્યા શ્વેતચમ્પકસંનિભા
રત્નના સિંહાસન પર બિરાજમાન, લાખો ગોપીઓની સેવા, કરોડો પૂર્ણચંદ્ર જેવી કાંતિ અને સફેદ ચંપક જેવા રૂપથી શોભાયમાન છે.
અમૂલ્યરત્નનિર્માણભૂષણૈશ્ચ વિભૂષિતા । અમૂલ્યરત્નવસના બિભ્રતી રત્નદર્પણમ્
અમૂલ્ય રત્નના આભૂષણોથી શોભાયમાન, રત્નના વસ્ત્રો પહેરેલી અને રત્નદર્પણ ધારણ કરેલી છે.
રત્નપદ્મં ચ રુચિરં સવ્યદક્ષિણહસ્તતઃ । દાડિમ્બકુસુમાકારં સિન્દૂરં સુમનોહરમ્
ડાબા અને જમણા હાથમાં સુંદર રત્નકમળ અને દાડમના ફૂલ જેવું આકર્ષક સિંદૂર ધારણ કરેલું છે.
સુશોભિતં સૃગમદૈરિષ્ટૈશ્ચન્દનબિન્દુભિઃ । દધતી કબરીભારં માલતીમલ્યમણ્ડિતમ્
ઇચ્છિત કસ્તૂરી અને ચંદનના ટપકાથી શોભાયમાન, માથા પર મોગરાના હારથી શણગારેલી વાળની ગૂંચ ધરાવે છે.
રચિતં વામભગેન મુનીન્દ્રાણાં મનોહરમ્ । એવંભૂતં (તા) તત્ર રાધા ગોપીભિઃ પરિસેવિતા
ડાબી બાજુએ મનોહર રીતે સજાવેલું, જે મહર્ષિઓને પણ આકર્ષે છે; એવી રાધા ત્યાં ગોપીઓથી સેવા પામે છે.
શ્વેતચામરહસ્તાભિસ્તત્તુલ્યાભિશ્ચ સર્વતઃ । અમૂલ્યરત્નનિર્માણૈર્ભૂષિતાભિશ્ચ ભૂષણૈઃ
ચારે બાજુથી સફેદ ચામરું પકડીને ઊભેલી દાસીઓથી ઘેરાયેલ, અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલા આભૂષણોથી શોભાયમાન.
મત્પ્રાણાધિષ્ઠાતૃદેવી દેવીનાં પ્રવરા વરા । સુદામ્નઃ સા ચ શાપેન વૃષભાનસુતાઽધુના
મારા પ્રાણની અધિષ્ઠાત્રી દેવી, દેવીમાંથી શ્રેષ્ઠ, હવે શાપના કારણે વૃષભાનુની પુત્રી સુદામા બની છે.
શતાબ્દિકો હિ વિચ્છેદો ભવિષ્યતિ મયા સહ । તેન ભારાવતરણં કરિષ્યસિ ભુવઃ પિતઃ
અમારા વચ્ચે સો વર્ષનું વિયોગ થશે; એથી પિતા, તું પૃથ્વીનો ભાર ઉતારવાનો કાર્ય પૂર્ણ કરશો.
તદા યાસ્યામિ ગોલોકં તયા સાર્ધં સુનિશ્ચતમ્ । ત્વયા યશોદયા ચાઽપિ ગોબૈર્ગોપીભિરેવ ચ
પછી હું એના સાથે, તારી સાથે, યશોદા, ગાયો અને ગોપીઓ સાથે ચોક્કસ ગોલોક જઇશ.
વૃષભાનેન તત્પત્ન્યા કલાવત્યા ચ બાન્ધવૈઃ । એવં ચ નન્દં સાનન્દં યશોદાં કથયિષ્યસિ
વૃષભાનુ, તેની પત્ની કલાવતી અને તેમના સગાંઓ સાથે, તું આ રીતે નંદ અને યશોદાને આનંદથી કહેજે.
ત્યજ શોક્રં મહાભાગ વ્રજૈઃ સાર્ધં વ્રજં વ્રજ । અહમાત્મા ચ સાક્ષી ચ નિર્લિપ્તઃ સર્વજીવિષુ
હે મહાભાગ્યશાળી, દુઃખ છોડ અને વ્રજવાસીઓ સાથે વ્રજમાં જા. હું સર્વ જીવોમાં રહેલો આત્મા છું, સાક્ષી છું, અને અસ્પૃશ્ય છું.
જીવો મત્પ્રતિબિમ્બશ્ચ ઇત્યેવં સર્વસંમતમ્ । પ્રકૃતિર્મદ્વિકારા ચ સાઽપ્યહં પ્રકૃતિઃ સ્વયમ્
જીવ તો મારું પ્રતિબિંબ છે—આ બધાનો સ્વીકાર છે. પ્રકૃતિ મારી જ વિકારરૂપ છે; એ પણ હું જ છું, સ્વભાવથી પ્રકૃતિ.
યથા દુગ્ધે ચ ધાવલ્યં ન તર્યોર્ભૈદ એવ ચ । યથા જલે તથા શૈત્યં યથા વહ્નૌ ચ દાહિકા
જેમ દુધમાં ધોળાશ છે અને એમાં કોઈ ભેદ નથી, જેમ પાણીમાં ઠંડક છે અને અગ્નિમાં તાપ છે.
યથાઽઽકાશે તથા શબ્દો ભૂમૌ ગન્ધો યથા નૃપ । યથા શોભા ચ ચન્દ્રે ચ યથા દિનકરે પ્રભા
જેમ આકાશમાં ધ્વનિ છે, પૃથ્વીમાં સુગંધ છે, ચંદ્રમાં શોભા છે અને સૂર્યમાં તેજ છે.
યથા દીવસ્તથાઽઽત્માહં તથૈવ રાધયા સહ । ત્યજ ત્વં ગોપિકાબુદ્ધિં રાધાયાં મયિ પુત્રતામ્
જેમ દીવો પ્રકાશ છે, તેમ હું આત્મા છું અને રાધા સાથે છું. તું રાધામાં ગોપીભાવ છોડ અને મને પુત્રરૂપે જ જો.
અહં સર્વસ્ય પ્રભાવઃ સા ચ પ્રકૃતિનીશ્વરી । શ્રૂયતાં નન્દ સાનન્દં મદ્વિભૂતિં સુખાવહામ્
હું સર્વનો આધાર છું; એ પ્રકૃતિની સ્વામિની છે. હે નંદ, આનંદથી મારી દિવ્ય અને સુખદાઈ મહિમા સાંભળ.
પુરા યા કથિતા તાત બ્રહ્મણે વ્યક્તજન્મને । કૃષ્ણોઽહં દેવતાનાં ચ ગોલોકે દ્વિભુજઃ સ્વયમ્
પહેલાં જે વાત તું બ્રહ્માના જન્મ સમયે સાંભળી હતી—હું ગોલોકમાં દેવતાઓમાં સ્વયં દ્વિભુજ શ્રીકૃષ્ણ છું.
ચતુર્ભુજોઽહં વૈકુણ્ઠે શિવલોકે શિવઃ સ્વયમ્ । બ્રહ્મલોકે ચ બ્રહ્માઽહં સૂયસ્તેજસ્વિનામહમ્
વૈકુંઠમાં હું ચતુર્ભુજ છું, શિવલોકમાં શિવ છું, બ્રહ્મલોકમાં બ્રહ્મા છું અને તેજસ્વીઓમાં સૂર્ય છું.
પવિત્રાણામહં વહ્નિર્જલમેવ દ્રવેષુ ચ । ઇન્દ્રિયાણાં મનશ્ચાસ્મિ સમીરઃ શીઘ્રગામિનામ્
પવિત્રોમાં હું અગ્નિ છું, દ્રવોમાં પાણી છું. ઇન્દ્રિયોમાં મન છું અને ઝડપી ચાલનારા માં પવન છું.