ઇત્યુકત્વા શ્રીનિવાસશ્ચ કૃત્વાતામેવ વક્ષસિ । નગ્નાં ચકાર શૃઙ્ગારં ચુમ્બનં ચાપિ કામુકીમ્
આ રીતે કહીને શ્રીકૃષ્ણે તેને પોતાના વક્ષ પર રાખી, તેને નિર્વસ્ત્ર કરી, પ્રેમમાં લીન થયા અને તેને ચાહથી ચુંબન આપ્યું.
સ સસ્મિતા ચ શ્રીકૃષ્ણં નવસંગમલજ્જિતા । ચુચુમ્બ ગણ્ડે ક્રોડે તં ચકાર કમલા યથા
તે સ્મિત કરતી, નવા મિલનથી લજ્જિત, શ્રીકૃષ્ણના ગાલ અને ગળે ચુંબન કરતી, કમળા જેવી લાગતી હતી.
સુરતેર્વિરતિર્નાસ્તિ દંપતી રતિપણ્ડિતૌ । નાનાપ્રકારસુરતં બભૂવ તત્ર નારદ
દંપતી બંને પ્રેમકૌશલ્યમાં નિપુણ હોવાથી તેમનો પ્રેમરંગ કદી અટકતો નથી; ત્યાં અનેક પ્રકારના રમણ થયા, હે નારદ.
સ્તનશ્રોણિયુગં તસ્યા વિક્ષતં ચ ચકાર હ । ભગવાન્નખરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્દશનૈરધરં વરમ્
શ્રીકૃષ્ણે તેના સ્તન અને કટિ પર નિશાન કર્યા; તીક્ષ્ણ નખ અને દાંતથી તેના શ્રેષ્ઠ હોઠ પર ચોટ કરી.
નિશાવસાનસમયે વીર્યાધાનં ચકાર સઃ । સુખસંભોગભોગેન મૂર્ચ્છામાપ ચ સુન્દરી
રાત્રિ અંતે શ્રીકૃષ્ણે પોતાનું બીજ સંચાર્યું; સુખદ મિલનથી સુંદર સ્ત્રી બેહોશ થઈ ગઈ.
તત્રાઽઽજગામતાં તન્દ્રા કૃષ્ણવક્ષઃસ્થલસ્થિતામ્ । બુબુધે ન દિવારાત્રં સ્વર્ગ મર્ત્ય જલં સ્થલમ્
ત્યાં, શ્રીકૃષ્ણના વક્ષ પર આરામ કરતી કુબ્જાને ઊંઘ આવી ગઈ; તેને દિવસ-રાત, સ્વર્ગ-પૃથ્વી કે પાણી-સ્થળનું જ્ઞાન રહ્યું નહીં.
સુપ્રભાતા ચ રજની બભૂવ રજનીપતિઃ । પત્યુર્વ્યતિક્રમેણૈવ લજ્જયેવ મલીમસઃ
રાત ખૂબ જ સુંદર અને પ્રકાશમય બની ગઈ; રાત્રિના સ્વામી, પોતાના પતિના અયોગ્ય વર્તનથી શરમાઈને, જાણે પોતાનો કલંક ગુમાવી બેઠા.
અથાજગામ ગોલોકાદ્રથો રત્નવિનિર્મિતઃ । જગામ તેન તં લોકં ધૃત્વા દિવ્યકલેવરમ્
પછી ગોલોકથી રત્નોથી બનેલો રથ આવ્યો; એ રથમાં દૈવી શરીર ધારણ કરીને, તે એ લોકમાં પહોંચી.
વહ્નિશુદ્ધાં શુકાધાનં રત્નભૂષણભૂષિતમ્ । પ્રતપ્તકાઞ્ચનાભાસં નિત્યં જન્માદિવર્જિતમ્
આગથી શુદ્ધ થયેલું તેનું રૂપ, રત્નોથી શોભાયમાન, ચમકતા સોનાની જેમ તેજસ્વી અને જન્માદિ પરિવર્તનોથી સદાય મુક્ત હતું.
સા બભૂવ ચ તત્રૈવ ગોપી ચન્દ્રમુખી મુને । ગોપ્યઃ કતિવિધાસ્તસ્યા બભૂવુઃ પરિચારિકાઃ
ત્યાં, મુનિ, તે ચાંદની જેવું મુખ ધરાવતી ગોપી બની; ઘણી ગોપીઓ તેની સેવા માટે હાજર રહી.
ભગવાનપિ તત્રૈવ ક્ષણં સ્થિત્વા સ્વમન્દિરમ્ । જગામ યત્ર નન્દશ્ચ સાનન્દો નન્દનન્દનઃ
ભગવાન પણ ત્યાં થોડો સમય રહી, પછી પોતાના ગૃહે ગયા, જ્યાં નંદ અને આનંદથી ભરેલો નંદનંદન હતો.
અથ કંસો નિશાયાં ચ નિદ્રાયાં ભયવિહ્વલઃ । દદર્શ દુઃખદુઃસ્વપ્નમાત્મનો મૃત્યુસૂચકમ્
એ જ સમયે, કંસ રાત્રે અને ઊંઘમાં ભયથી વ્યાકુળ થઈ ગયો અને દુઃખદ, મૃત્યુનું સંકેત આપતો ભયાનક સ્વપ્ન જોયો.
દદર્શ સૂર્યં ભૂમિસ્થં ચતુઃખણ્ડં નભશ્ચ્યુતમ્ । દશખણ્ડે ચન્દ્રબિમ્બં ભૂમિસ્થં ખાચ્ચ્યુતં મુને
તેણે જોયું કે સૂર્ય જમીન પર પડી ગયો છે અને ચાર ભાગમાં વહેંચાઈ ગયો છે; ચંદ્ર પણ દસ ટુકડામાં વિભાજિત થઈ જમીન પર પડેલો છે, મુનિ.
પુરુષાન્વિકૃતાકારાન્રજ્જુહસ્તાન્દિગમ્બરાન્ । વિધવાં શૂદ્રપત્નીં ચ નગ્નાં ચ ચ્છિન્નનાસિકામ્
તેણે વિકૃત આકારવાળા, દોરી પકડીને ઊભેલા, નિર્વસ્ત્ર પુરુષો અને એક વિધવા, શૂદ્રપત્ની, નિર્વસ્ત્ર અને કપાયેલું નાક ધરાવતી સ્ત્રી જોયી.
હસન્તીં ચૂર્ણતિલકાં શ્વેતકૃષ્ણોચ્ચમૂર્ધજામ્ । ખડ્ગખર્પરહસ્તાં ચ લોલજિહ્વાં ચ બિભ્રતીમ્
તેણે એક હસતી સ્ત્રી જોઈ, જેના કપાળ પર ચૂર્ણથી તિલક હતું, સફેદ અને કાળી વાળવાળી, હાથમાં તલવાર અને ખોપરી ધરાવતી, અને લપસતી જીભ બતાવતી.
રુણ્ડમાલાસમાયુક્તાં ગર્દભં મહિષં વૃષમ્ । ભલ્લૂકં સૂકરં કાકં ગૃધ્રં કહ્કં ચ વાનરમ્
તેણે કપાયેલાં મથાળાની માળા પહેરેલી, ગધેડો, મહિષ, વાછરડો, રીંછ, વરાહ, કાગડો, ગિધ, ઘુવડ અને વાનર સાથે જોઈ.
વિરજં કુક્કુરં નક્રં શૃગાલં ભસ્મપુઞ્જકમ્ । અસ્થિરાશિં તાલફલં કેશં કાર્પાસમુલ્બણમ્
તેણે કૂતરો, મગર, શિયાળ, રાખનો ઢગલો, હાડકાંનો ઢગલો, તાડફળ, વાળ અને જાડું કપાસ જોયું.
નિર્વાણાઙ્ગારમિલ્કાં ચ શવં સર્ત્યં ચિતાશ્રિતમ્ । કુલાલતૈલકારાણાં ચક્રં વક્રં કપર્દકમ્
તેણે બુઝાયેલાં અંગારા, દૂધ, ચિતા પર મૂકેલું મૃતદેહ અને કુંભાર તથા તેલવાળાના વાંકાં ચક્ર અને શંખ જોયાં.
શ્મશાનં દગ્ધકાષ્ઠં ચ શુષ્કકાષ્ઠં કુણં તૃણામ્ । ગચ્છન્તં ચ કબન્ધં ચ નદન્તં મૃતમસ્તકમ્
તેણે શ્મશાન, સળગેલું લાકડું, સુકું લાકડું, ઘાસનો ઢગલો, ચાલતું કપાયેલું ધડ અને રડતું મૃત મથું જોયું.
દગ્ધસ્થાનં ભસ્મયુતં તડાગં જલવર્જિતમ્ । દગ્ધમત્સ્યં ચ લોહં ચ નિર્વાણદગ્ધકાનનમ્
તેણે બળી ગયેલું, રાખથી ઢંકાયેલું સ્થાન, પાણી વગરનું તળાવ, બળેલું માછલી, લોખંડ અને બળી ગયેલું સુકું જંગલ જોયું.
ગલત્કુષ્ઠં ચ વૃષલં નગ્નં ચ સુક્તસૂર્ધચમ્ । અતીવ રૂપટં વિપ્રં ચ શપન્તં ગુરુમીદૃશામ્
તેણે કોઢ, નીચ જાતિનો માણસ, નિર્વસ્ત્ર અને જટાવાળો, અત્યંત કુરુપ બ્રાહ્મણ અને ગુરુને શાપ આપતો માણસ જોયો.
અતીવરુષ્ટં ભિક્ષું ચ યોગિનં વૈષ્ણવં નરમ્ । એવં દૃષ્ટ્વા સમુત્થાય કથયામાસ માતરમ્
તેણે ખૂબ ગુસ્સે થયેલો ભિક્ષુક, યોગી, વૈષ્ણવ અને એક માણસ જોયો; આ બધું જોઈને, તે ઊઠી અને પોતાની માતાને કહ્યુ.
પિતરં ભ્રાતરં પત્નીં રુદતીં પ્રેમવિહ્વલમ્
તેણે પોતાના પિતા, ભાઈ અને પત્ની—all રડતા અને પ્રેમથી વ્યાકુળ—જોયા.
મલ્લસૈન્યં ચ યોદ્ધારં કારયામાસ મઙ્ગલમ્ । સભાં ચ કારયામાસ પુણ્યં સ્વસ્ત્યયનં શિવમ્
તેણે મલ્લ અને યોદ્ધાઓને એકઠા કર્યા, શુભ કાર્ય કરાવ્યું અને પવિત્ર, કલ્યાણકારી સભા યોજી.
યત્નેન યોજયામાસ યોગે યુક્તં પુરોહિતમ્ । ઉવાસ મઞ્ચકે રમ્યે ધૃત્વા ખડ્ગં વિલક્ષણમ્
તેને યોગમાં લીન થયેલા પુરોહિતને મહેનતપૂર્વક સુંદર પથારી પર બેસાડ્યો અને તેના હાથમાં અદભુત ખડગ આપ્યો.
રણે નિયોજયામાસ યોદ્ધારં યુદ્ધકોવિદમ્ । વાસયામાસ રાજેન્દ્રાન્બ્રાહ્મણાંશ્ચ મુનીશ્વરાન્
યુદ્ધકુશળ યોદ્ધાને લડાઈ માટે નિયુક્ત કર્યો અને રાજાઓ, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો તથા મહાન મુનિઓને યોગ્ય સ્થાન આપ્યું.
બ્રાહ્મણાશ્ચ સુહૃદ્વર્ગાન્ધર્મિષ્ઠાન્રણકોવિદાન્ । અથાઽઽજગમ ગોવિન્દો રામેણ સહ નારદ
બ્રાહ્મણો, મિત્રવર્ગો, ધર્મમાં સ્થિર અને યુદ્ધકુશળ લોકોને પણ સન્માન આપ્યો; ત્યારબાદ ગોવિંદ, રામ અને નારદ સાથે આવ્યા.
મહેશસ્ય ધનુર્મધ્યં બભઞ્જ તત્ર લીલયા । શબ્દેન તસ્ય મથુરા બધિરા ચ બભૂવ હ
ત્યાં તેણે મહાદેવના ધનુષ્યને રમતમાં જ વચ્ચેથી તોડી નાખ્યું; તેના ઘોષથી આખી મથુરા બહેરી બની ગઈ.
વિષાદં પ્રાપ કંસશ્ચ મુદં ચ દેવકીસુતઃ । ઉપસ્થિતઃ સભામદ્ધે ગજં મલ્લં નિહત્ય ચ
કંસ દુઃખમાં ડૂબી ગયો અને દેવકીપુત્ર આનંદિત થયો; સભામાં આવી, તેણે હાથી અને મલ્લને મારી નાખ્યા.
યથા હૃત્પદ્મમધ્યસ્થં તાદૃશં બહિરેવ ચ । રાજેન્દ્રરૂપં રાજાનઃ શાસ્તારં દણ્ડધારિણા મ્
જેમ તે હૃદયના કમળમાં વસે છે તેમ બહાર પણ દેખાયો; રાજાઓએ તેને દંડધારી શાસક રૂપે જોયો.