સ દદર્શ સ્વભવનં યયા પદ્યાલયાલયમ્ । રત્નશય્યાવિરચિતં સદ્રત્નસારનિર્મિતમ્
તેને પોતાનું મહેલ દેખાયું, જે કમળના ઘર જેવું સુંદર હતું, જ્યાં રત્નોથી બનેલી શૈયાઓ અને ઉત્તમ રત્નોથી બનેલી ભવ્ય રચના હતી.
રત્નપ્રદીપરાજીભી રાજિતાભિશ્ચ રાજિતમ્ । રત્નદર્પણરાજૈશ્ચ રાજિતં પરિતસ્તતઃ
મહેલ ચમકતા રત્નદિપોની પંક્તિઓથી પ્રકાશિત હતો અને ચારેય બાજુ ભવ્ય રત્નદર્પણોથી શોભતો હતો.
સિન્દૂરવસ્ત્રતામ્બૂલં શ્ચેતચામરમાલ્યકમ્ । બિભ્રતીભિશ્ચ દાસીભિર્વેષ્ટિતં દાસસંઘકૈઃ
ત્યાં દાસીઓ લાલ કપડાં, પાન, ચામર અને ફૂલોની વેણીઓ પહેરીને, દાસીઓ અને દાસોના ટોળા વચ્ચે ઊભી હતી.
તત્ર ગત્વા ચ ભુક્ત્વા ચ મિષ્ટાન્નં પરમં મુદા । સુષ્વાપ રત્નપર્યઙ્કે સા દાસીભિશ્ચ સેવિતા
ત્યાં પહોંચી, આનંદપૂર્વક મીઠા ભોજન લીધા પછી, તે રત્નોથી બનેલી પથારી પર દાસીઓની સેવા સાથે સુઈ ગઈ.
સકર્પૂરં ચ તામ્બૂલં કસ્તૂરીકુઙ્કુમાન્વિતમ્ । ચન્દનં સ્થાપયામાસ સ્વતલ્પે હરયે સતી
તે ભક્તિથી પોતાના પથારી પર હરિ માટે કપૂર, પાન, કસ્તૂરી, કુંકુમ અને ચંદન રાખી દીધું.
માલતીમાલ્યયુગલં કર્પૂરાદિસુવાસિતમ્ । શીતલં સલિલં સ્વાદુ મિષ્ટાન્નં સ્વસમીપતઃ
તેના પાસે કપૂર અને સુગંધથી મહેકતી માળતીની બે વેણી, ઠંડું અને મીઠું પાણી અને સ્વાદિષ્ટ ભોજન રાખેલું હતું.
કર્મણા મનસા વાચા ચિન્તયન્તી હરેઃ પદમ્ । હરેરાગમનં ચાપિ મુખચન્દ્રં મનોહરમ્
તે પોતાના કર્મ, મન અને વાણીથી હરિના ચરણોનું સ્મરણ કરતી, હરિના આવવાનો અને તેના ચંદ્ર જેવા મનમોહક મુખનો વિચાર કરતી રહી.
જગત્કૃષ્ણમયં શશ્વત્પશ્યન્તી કામુકી મુને । કોટિકન્દર્પલીલાભં કામસક્તં ચ કામુકમ્
મુનિ, તે કામનાથી ભરેલી સ્ત્રી સતત આખું જગત કૃષ્ણમય જોઈ રહી હતી, જે કરોડો કામદેવ જેવી લિલાઓ કરતો અને પ્રેમમાં લીન રહેતો હતો.
તતો તદર્શ શ્રીકૃષ્ણો માલાકારં મનોહરમ્ । માલાસમૂહં બિભ્રન્તં ગચ્છન્તં રાજમન્દિરમ્
પછી શ્રીકૃષ્ણે મનોહર માળા બનાવનારને જોયો, જે માળાઓનો ગુચ્છ લઈને રાજમહેલ તરફ જઈ રહ્યો હતો.
સોઽપિ દૃષ્ટ્વા ચ શ્રીકાન્તં પ્રણમ્ય શિરશા ભુવિ । દદૌ માલ્યસમૂહં ચ કૃષ્ણાય પરમાત્મને
શ્રીકૃષ્ણને જોઈને, માળાકારે માથું ઝુકાવી પ્રણામ કર્યો અને માળાઓનો ગુચ્છ પરમાત્મા કૃષ્ણને અર્પણ કર્યો.
કૃષ્ણસ્તસ્મૈ વરં દત્તવા સ્વદાસ્યમતિદુર્લભમ્ । માલ્યં ગૃહીત્વા પ્રયયૌ રાજમાર્ગે વરં વરઃ
કૃષ્ણે તેને પોતાનું દુર્લભ સેવકપદ આપ્યું. પછી માળા લઈને શ્રેષ્ઠ પુરુષ રાજમાર્ગે આગળ વધ્યો.
તતો દદર્શ રજકં બિભ્રતં વસ્ત્રપુઞ્જકમ્ । અહંકૃતિબલિષ્ઠં ચ સતતં યોવનોદ્વતમ્
પછી તેણે એક ધોબીને જોયો, જે કપડાંનો ગોઠ લઈ જઈ રહ્યો હતો, ગર્વીલો, બળવાન અને યુવાનીનો અહંકાર ધરાવતો હતો.
વસ્ત્રં યયાચે તં કૃષ્ણો વિનયેન મહામુને । સ તસ્મૈ ન દદૌ વસ્ત્રં તમુવાચ ચ નિષ્ઠુરમ્
કૃષ્ણે નમ્રતાથી તેના પાસેથી કપડાં માગ્યાં, પણ તેણે આપ્યાં નહીં અને કઠોર શબ્દોમાં જવાબ આપ્યો.
ગોરક્ષકાણાં ત્વદ્યોગ્યં વસ્ત્રમેતત્સુદુર્લભમ્ । રાજયોગ્યં ચ હે મૂઢ હે ગોપજનવલ્લભ
તે બોલ્યો: 'આ કપડાં ગૌવાળાઓ માટે અને રાજાઓ માટે યોગ્ય છે, મૂર્ખ, ગોપજનના પ્રિય તું.'
ગૃહીત્વા ગોપકન્યાશ્ચ કન્યાલોલુપ લમ્પટ । યદ્વિહારઃ કૃતસ્તત્ર વૃન્દારણ્યેઽપ્યરાજકે
'તુ ગોપકન્યાઓને લઈને, કન્યાઓમાં લાલચુ અને ઉશ્કેરાયેલા, વૃંદાવનના જંગલમાં પણ મોજમસ્તી કરી છે, જ્યાં રાજા નથી.'
ન ચાત્ર તાદૃશં કર્મ રાજ્ઞઃ કંસસ્ય વર્ત્મંનિ । વિદ્યમાનોઽત્ર રાજેન્દ્રઃ શાસ્તા દુષ્ટસ્ય તત્ક્ષણમ્
'પણ અહીં, કન્સ રાજાના રાજ્યમાં આવું વર્તન ચાલતું નથી; અહીં રાજા છે અને તુરંત દુષ્ટને દંડ આપે છે.'
રજકસ્ય વચઃ શ્રુત્વા જહાસ મધુસૂદનઃ । જહાસ બલદેવશ્ચ સાક્રૂરો ગોપવર્ગકઃ
ધોબીના શબ્દો સાંભળી મધુસૂદન હસી પડ્યા; બલદેવ, અક્રૂર અને ગોપો પણ સાથે હસ્યા.
તં નિહત્ય ચપેટેન જગ્રાહ વસ્ત્રપુઞ્જકમ્ । વસ્ત્રં સંધારયામાસ શ્રીકૃષ્ણઃ સગણસ્તથા
કૃષ્ણે તેને એક થપ્પડ મારીને ધોબીને માર્યો અને કપડાંનો ગોઠ લઈ લીધો; પછી શ્રીકૃષ્ણે પોતાના મિત્રો સાથે તે કપડાં વહેંચી દીધાં.
રત્નયાનેન ગોનોકં પાર્ષદેર્વેષ્ટિતેન ચ । યયૌ રજકરાજશ્ચ ધૃત્વા દિવ્યકલેવરમ્
આ રત્નોથી શોભિત ગાયની ગાડીમાં, આસપાસ સેવકોની ભીડ સાથે, રંગવાળાઓના રાજાએ દિવ્ય શરીર ધારણ કરીને પ્રસ્થાન કર્યું.
શશ્વદ્યૌવનયુક્તં ચ જરામૃત્યુહરં વરમ્ । પીતવસ્ત્રસમાયુક્તં સસ્મિતં શ્યામસુન્દરમ્
તેને કદી ન ખૂટતી યુવાની મળી હતી, વૃદ્ધતા અને મૃત્યુ દૂર કરતું વરદાન મળ્યું હતું, પીળાં વસ્ત્રો પહેરેલા, હમેશાં સ્મિત કરતી, શ્યામ અને સુંદર કાયામાં તે શોભતો હતો.
બભૂવ સોઽપિ ગોલોકે પાર્ષદેષુ ચ પાર્ષદઃ । કૃષ્ણસ્યાઽઽગમનં તત્ર સસ્માર સતતં વશી
તે પણ ગોલોકમાં સેવકોમાં જોડાયો અને હંમેશાં શ્રીકૃષ્ણના આવવાની સ્મૃતિમાં તલિન રહ્યો, પોતાને સંયમિત રાખતો.
અસ્તં ગતો દિનકરોઽપ્યક્રૂરઃ સ્વગૃહં યયૌ । કૃષ્ણસ્યાનુમતિં પ્રાપ્ય કૃષ્ણોઽપિ કસ્યચિદ્ગૃહમ્
જ્યારે સૂર્યાસ્ત થયો, ત્યારે અક્રૂર પોતાનાં ઘેર ગયો; શ્રીકૃષ્ણની પરવાનગી લઈને, શ્રીકૃષ્ણ પણ કોઈના ઘેર ગયો.
વૈષ્ણવસ્ય કુવિન્દસ્ય તસ્મિન્નસ્તધનસ્ય ચ । સાનન્દો નન્દસહિતો બલદેવાદિભિર્યુતઃ
તે વૈષ્ણવ કુવિંદના ઘેર, જે ગરીબ હતો; આનંદથી, નંદજી અને બલરામ વગેરે સાથે ત્યાં પહોંચ્યો.
સ ભક્તઃ પૂજયામાસ પ્રણમ્ય શ્રીનિકેતનમ્ । તસ્મૈ દદૌ સ્વદાસ્યં ચ વરં બ્રહ્માદિદુર્લભમ્
તે ભક્તે શ્રીનિવાસને વંદન કરીને પૂજન કર્યું; શ્રીકૃષ્ણે તેને પોતાનું દાસ્ય આપ્યું, જે બ્રહ્મા અને અન્ય દેવતાઓને પણ દુર્લભ છે.
પર્યઙ્કે સુષુપુઃ સર્વે ભુક્ત્વા મિષ્ટાન્નસુત્તમમ્ । નિદ્રાં ચ લેભે સા કુબ્જા નિદ્રેશોઽપિયયૌ મુદા
બધાએ મીઠાં ભોજન કરીને સુખથી પથારી પર ઊંઘ લીધી; કુબ્જાએ પણ ઊંઘ મેળવી અને નિદ્રાના દેવ ખુશીથી ચાલ્યા ગયા.
ગત્વા દદર્શ કુબ્જાં તાં રત્નતલ્પે ચ નિદ્રિતામ્ । દાસીગણૈઃ પરિવૃતાં સુન્દરીં કમલામિવ
શ્રીકૃષ્ણ ત્યાં ગયા અને જોયું કે કુબ્જા રત્નોથી શોભિત પથારી પર ઊંઘી રહી છે, દાસીઓથી ઘેરાયેલી, કમળ જેવી સુંદર લાગી રહી છે.
બોધયામાસ તાં કૃષ્ણો ન દાસીસ્વપિ નિદ્રિતાઃ । તામુવાચ જગન્નાથો જગન્નાથપ્રિયાં સતીમ્
શ્રીકૃષ્ણે તેને જાગૃત કરી, જ્યારે દાસીઓ હજુ ઊંઘેલી હતી; જગન્નાથે પોતાની પ્રિય અને પવિત્ર કુબ્જાને સંબોધી કહ્યું.
શ્રીભગવાનુવાચ ત્યજ નિદ્રાં મહાભાગે શૃઙ્ગારં દેહિ સુન્દરિ । પુરા શૂર્પણખા ત્વં ચ ભગિનીં રાવણસ્ય ચ
શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું: 'મહાભાગ્યવતી, ઊંઘ છોડી દે અને પ્રેમમાં જોડાઈ જા, સુન્દરી. પૂર્વે તું રાવણની બહેન શૂર્પણખા હતી.'
રામજન્મનિ મદ્ધેતોસ્ત્વયા કાન્તે તપઃ કૃતમ્ । તપઃપ્રભાવાન્માં કાન્તં ભજ શ્રીકૃષ્ણજન્મનિ
'રામ અવતારમાં, તું મારા માટે તપ કર્યો હતો, મને પતિ રૂપે મેળવવા ઈચ્છી હતી; એ તપના પ્રભાવથી, હવે કૃષ્ણ અવતારમાં મને પતિ રૂપે મેળ.'
અધુના સુખસંયોગં કૃત્વા ગચ્છ મમાઽઽલયમ્ । સુદુર્લભં ચ ગોલોકં જરાસૃત્યુહરં પરમ્
'હવે આનંદથી મિલન કરીને, મારા ગોલોક ધામે જા, જે અત્યંત દુર્લભ છે અને જ્યાં વૃદ્ધતા કે મૃત્યુ નથી.'