વિધૃત્ય નાસિકાવામભાગં મધ્યમયા વિભુઃ । વિસૃજ્ય વાયું સંપૂર્ણં નાસાદક્ષિણરન્ધ્રતઃ
મધ્યમ આંગળીથી નાકની ડાબી બાજુ પકડી, ભગવાને જમણી નાસિકા દ્વારા સંપૂર્ણ શ્વાસ બહાર છોડ્યો.
તતો યયૌ નન્દનન્દો નન્દસ્ય પ્રાઙ્ગણં વરમ્ । સાનન્દઃ પરમાનન્દો નિત્યાનન્દઃ સનાતનઃ
પછી નંદનંદન, આનંદથી ભરપૂર, શાશ્વત આનંદ અને સુખ સાથે, નંદજીના શ્રેષ્ઠ આંગણે ગયા.
નિત્યોઽનિત્યો નિત્યબીચસ્વરૂપો નિત્યવિગ્રહઃ । નિત્યાઙ્ગભૂતો નિત્યેશો નિત્યકૃત્યવિશારદઃ
તે શાશ્વત અને અશાશ્વત, શાશ્વત બીજરૂપ, શાશ્વત સ્વરૂપ ધરાવનાર, શાશ્વત અંગવાળો, શાશ્વત ઈશ્વર અને શાશ્વત કર્મોમાં નિપુણ છે.
નિત્યનૂતનરૂપશ્ચ નિત્યનૂતનયૌવનઃ । નિત્યનૂતનવેષશ્ચ વયસા નિત્યનૂતનઃ
તે હંમેશા નવાં સ્વરૂપવાળો, હંમેશા નવયુવાન, હંમેશા નવાં વસ્ત્રો અને હંમેશા નવયુવનાવસ્થાવાળા છે.
નિત્યનૂતનસંભાષો યત્પ્રેમ નિત્યનૂતનમ્ । નિત્યનૂતનસંપ્રાપ્તિઃ સૌભાગ્યં નિત્યનૂતનમ્
જે પ્રેમ સતત નવીન લાગે છે, વાતચીતમાં હંમેશાં તાજું રહે છે, અને મળવામાં પણ સતત નવાઈ અનુભવાય છે—એવું સદાય નવીન સૌભાગ્ય છે.
સુધારસપરં મિષ્ટં યત્વાક્યં નિત્યનૂતનમ્ । નિત્યનૂતનભક્તં ચ યત્પદં નિત્યનૂતનમ્
જે વાણી અમૃત જેવો મીઠો રસ ધરાવે છે અને હંમેશાં નવીન આનંદ આપે છે, જે ભક્તિ સતત તાજી રહે છે અને જે સ્થાન પણ હંમેશાં નવીન લાગે છે.
સ્થાયં સ્થાયં પ્રાઙ્ગણેઽસ્મિનમાયેશો માયયા યુતઃ । અતીવ રમ્યે સુસ્નિગ્ધો બભૂવ ગમનોન્મુખઃ
એ આંગણે વારંવાર, માયાના સ્વામી શ્રીકૃષ્ણ, માયા સાથે જોડાઈને, અત્યંત મનમોહક અને પ્રેમાળ બનીને, વિદાય લેવા તૈયાર થયા.
રમ્ભાસ્તમ્ભસમૂહૈશ્ચ રસાલપલ્લવાન્વિતૈઃ । પટ્ટસૂત્રનિબદ્ધૈશ્ચ સુન્દરૈશ્ચ સુસંસ્કૃતૈઃ
કેળાના થાંભલાના જૂથો પર રસાળના કૂમળા પાંદડા બંધાયેલા હતા, સુંદર રીતે રેશમી દોરાથી બાંધેલા અને ભવ્ય રીતે શણગારા હતા.
પદ્મરાગેણ ખચિતે રચિતે વિશ્વકર્મણા । કસ્તૂરીકુઙ્કુમાક્તૈશ્ચ ચન્દનૈશ્ચ સુસંસ્કૃતે
પદ્મરાગના રત્નોથી જડિત, વિશ્વકર્માએ બનાવેલા, અને કસ્તૂરી, કુંકુમ તથા સુગંધિત ચંદનથી સુંદર રીતે શોભાવેલા હતા.
તત્ર તસ્થૌ સ્વયં કૃષ્ણઃ સહાક્રૂરઃ સબાન્ધવઃ । યશોદયા સમાશ્લિષ્ટો વામપાર્શ્વેન માયયા
ત્યાં શ્રીકૃષ્ણ પોતે અક્રૂર અને પોતાના સગાં સાથે ઊભા રહ્યા, અને યશોદાએ એમને ડાબી બાજુએ પ્રેમથી ભેટી લીધા.
નન્દેનાઽઽનન્દયુક્તેનાઽઽશ્લિષ્ટો દક્ષિણપાર્શ્વતઃ । સંભાષિતો બાન્ધવૈશ્ચ પિત્રા માત્રા ચ ચુમ્બિતઃ
નંદજી આનંદથી ભરપૂર થઈને જમણી બાજુએ શ્રીકૃષ્ણને ભેટી લીધા, સગાંએ વાતો કરી, અને પિતા-માતાએ એમને ચુંબન આપ્યાં.
ઇતિ શીબ્રહ્મo મહાo શ્રીકૃષ્ણજન્મખo ઉત્તo નારદનાo યાત્રામઙ્ગલં નામૈકસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ
આ રીતે મહા બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણના શ્રીકૃષ્ણ જન્મખંડમાં 'નારદજીની શુભ યાત્રા' નામે એકોતેરમો અધ્યાય પૂર્ણ થયો.
અથ દ્વિસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ નારાયણ ઉવાચ અથ કૃષ્ણો ગુરું નત્વા નિર્ગમ્ય શિબિરાન્મુને । આરુહ્ય સ્વર્ગયાનં ચ શુભાં મધુપુરીં યયૌ
હવે બહોતેરમો અધ્યાય શરૂ થાય છે. નારાયણ કહે છે: પછી શ્રીકૃષ્ણે પોતાના ગુરુને વંદન કરીને, શિબિરમાંથી બહાર નીકળી, સ્વર્ગયાનમાં ચડીને શુભ મધુપુરી તરફ ગયા.
વિવેશ મથુરાં રમ્યાં સહાક્રૂરગણૈઃ સમમ્ । નિર્જિત્ય શક્રનગરી શોભાયુક્તાં મનોહરામ્
એમણે અક્રૂર અને પોતાના સાથીઓ સાથે સુંદર મધુરામાં પ્રવેશ કર્યો, અને ઇન્દ્રની મનોહર અને તેજસ્વી નગરીને જીત્યા પછી ત્યાં પહોંચ્યા.
રત્નશ્રેષ્ઠેન ખચિતાં રચિતાં વિશ્વકર્મણા । અમૂલ્યરત્નકલશો રાજિતૈશ્ચ વિરાજનામ્
વિશ્વકર્માએ બનાવેલી, શ્રેષ્ઠ રત્નોથી શોભાયમાન, અને અમૂલ્ય રત્નના કલશોથી ઝગમગતી એવી નગરી હતી.
રાજમર્ગશતૈરિષ્ટૈર્વૈષ્ટિતાં રુચિરૈર્વરૈઃ । ચન્દ્રાકારૈશ્ચન્દ્રસારૈર્મણિમિઃ પરિસંસ્કૃતૈઃ
સૌંદર્યથી ભરપૂર અને ઉત્તમ એવા સૈંકડો રાજમાર્ગો, ચાંદની જેવી કાંતિવાળા અને રત્નોથી રચાયેલા માર્ગોથી શોભાયમાન હતી.
વિચિત્રૈર્મણિસારૈશ્ચ વીથીશતવિનિર્મિતૈઃ । શોભિતૈર્વણિજૈઃ શ્રેષ્ઠૈઃ પુણ્યવસ્તુસમન્વિતૈઃ
વિભિન્ન પ્રકારના રત્નોથી સુશોભિત, સૈંકડો ગલીઓ, શ્રેષ્ઠ વેપારીઓથી શોભાયમાન અને શુભ વસ્તુઓથી ભરપૂર હતી.
સરોવરસહસ્રૈશ્ચ પરિતઃ પરિશોભિતમ્ । શુધ્ધસ્ફટિસંકાશૈઃ પદ્મરાગવિરાજિતૈઃ
ચારે બાજુએ હજારો સરોવરોથી ઘેરાયેલી, શુદ્ધ સ્ફટિક જેવી તેજસ્વી અને પદ્મરાગ રત્નોથી શોભાયમાન હતી.
રત્નાલંકારભૂષાઢ્યૈઃ શોભિતાં પદ્મિનીગણૈઃ । સ્યિરયૌવનસંયુક્તૈર્નિમેષરહિતૈઃ પરૈઃ
રત્નોના આભૂષણોથી શોભાયમાન કમળોના સમૂહોથી સજ્જ, સદાય યુવાન અને ક્ષણમાત્ર પણ ક્ષય ન થતી એવી સ્ત્રીઓથી શોભાયમાન હતી.
શાક્ષરૈરૂર્ધ્વવદનૈઃ કૃષ્ણદર્શનલાલસૈઃ । ભ્રૂભઙ્ગલીલાલોલૈશ્ચ શશ્વચ્ચઞ્ચલલોચનૈઃ
ઉપર તરફ જોતી, અક્ષર જેવી આકૃતિઓ, શ્રીકૃષ્ણના દર્શન માટે આતુર, ભ્રૂભંગની લિલામાં રમતી અને સતત ચંચળ નજરવાળી હતી.
શશ્વત્કામસમાયુક્તૈઃ પીનશ્રોણિપયોધરેઃ । કોમલાઙ્ગૈર્મધ્યકૂપૈ રતિરાસવિશારદૈઃ
સदैવ કામનાથી ભરેલી, ભરીભરાટ કટિ અને ઉરોથી, કોમળ અંગો, પાતળી કમર અને પ્રેમકલા જાણનારી સ્ત્રીઓથી શોભાયમાન હતી.
રત્નનિર્માણયાનાનાં કોટિભિઃ પરિશોભિતામ્ । ભૂષણૈર્ભૂષિતાભિશ્ચ ચિત્રેતાભિશ્ચ ચિત્રકૈઃ
રત્નોથી બનેલા લાખો રથોથી શોભાયમાન, અને વિવિધ આભૂષણો તથા રંગબેરંગી વસ્ત્રોથી સજ્જ સ્ત્રીઓથી પણ શોભાયમાન હતી.
નાનાપ્રકારશ્રીયુક્તાં પુષ્પોદ્યાનત્રિકોટિભિઃ । નાનાપુષ્પૈઃ પુષ્પિતાભિર્યુક્તાભિર્મધુસૂદનૈઃ
વિવિધ પ્રકારની શોભાથી શોભાયમાન, ત્રણ કરોડ ફૂલબાગોથી ભરેલી, અનેક રંગબેરંગી ફૂલો ખીલી ઉઠેલા અને મધ માટે ઉત્સુક મધમાખીઓથી ગુંજતી એવી હતી.
માધુર્યમધુસંયુક્તૈર્મધુલુબ્ધૈર્મુદાઽન્વિતૈઃ । માધ્વીકમધુમત્તૈશ્ચ યુક્તૈર્મંધુકરીચયૈઃ
મીઠાશ અને મધથી મસ્ત થયેલી મધમાખીઓ આનંદપૂર્વક ભમતી, મધપાનથી મસ્ત થયેલા અને મધપ્રેમી ભમરાઓના જૂથોથી ભરપૂર હતી.
નાનાપ્રકારદુર્ગેશ્ચ દુર્ગમ્યાં વૈરિણાં ગણૈઃ । રણિતાં રણકૈઃ શાશ્ચદ્રક્ષાશાસ્ત્રવિશારદૈઃ
વિવિધ પ્રકારના કિલ્લાઓથી સુરક્ષિત, દુશ્મનો માટે અપ્રાપ્ય, અને શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ વિરોના રણગૂંજથી ગુંજતી હતી.
ત્રિકોટ્ટ્યાટ્ટાલિકાભિશ્ચ સંયુક્તાં સુમનોહરામ્ । રચિતાં કિલ સદ્રત્નૈર્વિચિત્રૈર્વિશ્વકર્મણા
ત્રણ કરોડ ભવ્ય મહેલો સાથે જોડાયેલી, અત્યંત આકર્ષક, અને વિશ્વકર્માએ અદભુત અને કિંમતી રત્નોથી રચેલી હતી.
એવંભૂતાં ચ મથુરાં દૃષ્ટ્વા કમલલોચનઃ । દદર્શ પથિ કુબ્જાં તાં વૃદ્ધામતિયરાદુરામ્
એવી સુંદર અવસ્થામાં મથુરાને જોઈ, કમળનયન ભગવાને રસ્તા પર એક વૃદ્ધ, બહુ અશોભન અને કૂબડ વાળી સ્ત્રીને જોયા.
યાન્તોં દણ્ડસહાયેન ચાતિનમ્રાં નમદ્વલીમ્ । રૂક્ષિતાં વિકૃતાકારાં બિભ્રતીં ચન્દનદ્રવમ્
તે સ્ત્રી લાકડીના સહારે ચાલતી, ખૂબ વાંકી, નમેલી કાયાથી, ખડાપણું અને વિકૃત આકાર ધરાવતી, અને ચંદનનો લોટ લઈને જતી હતી.
કસ્તૂરીકુઙ્કુમાક્તં ચ સ્પર્શમાત્રેણ નારદ । સુગન્ધિમકરન્દેન ગન્ધાઢ્યં સુમનોહરમ્
નારદજી, તેમાં કસ્તૂરી અને કુંકુમ મિશ્રિત, પરાગની સુગંધથી સુગંધિત અને માત્ર સ્પર્શથી જ મનમોહક સુગંધથી ભરપૂર હતી.
સાદૃષ્ટ્વા સસ્મિતા વૃદ્ધા શ્રીકાન્તં શાન્તમીશ્વરમ્ । શ્રીયુક્તં શ્રીનિવાસં તં શ્રીબીજં શ્રીનિકેતનમ્
એ વૃદ્ધ સ્ત્રીએ શ્રીમંત અને શાંત એવા શ્રીનિવાસ, શ્રીનું બીજ અને નિવાસસ્થાન એવા ભગવાનને જોઈ સ્મિત કર્યું.