ગોપવેષ માયયા માયેશ સુવેષ સુશીલ શાન્ત સર્વકાન્ત દાન્ત નિતાન્તજ્ઞાનાનન્દ પરાત્પરતર પ્રકૃતેઃ પર સર્વાન્તરાત્મરૂપ નિર્લિપ્ત સાક્ષિસ્વરૂપ વ્યક્તાવ્યક્ત નિરઞ્જન ભારાવતારણ કરુણાર્ણવ શોકસેતાપગ્રસન જરામૃત્યુભયાદિહરણ શરણપઞ્જર ભક્તાનુગ્રહકારક ભક્તવત્સલ ભક્તસંચિતધન ઓં નમોઽસ્તુ તે
માયાના સ્વામી, ગોપનું રૂપ ધારણ કરનાર, સુંદર વસ્ત્રો અને આભૂષણોથી સજ્જ, સારા સ્વભાવવાળા, શાંત, સૌના પ્રિય, સંયમી, સર્વોચ્ચ જ્ઞાન અને આનંદથી ભરપૂર, સર્વથી ઊંચા, પ્રકૃતિથી પર, સર્વના અંતરાત્મા, અસ્પર્શ્ય, સાક્ષી, પ્રગટ અને અપ્રગટ, નિર્મળ, ધરતીનો ભાર ઉતારનાર, દયાનો સાગર, દુઃખનો નાશક, અવરોધોનો ભક્ષક, વૃદ્ધાવસ્થા અને મૃત્યુના ભયને દૂર કરનાર, શરણમાં આવેલા ભક્તોને આશ્રય આપનાર, ભક્તોને કૃપા આપનાર, ભક્તપ્રિય, ભક્તોના પુણ્યનો ખજાનાં—ઓમ, તને વંદન.
સર્પાધિષ્ઠાતૃદેવાયેત્યુક્ત્વા વૈ પ્રીણનાય ચ । પુનઃપુનઃરુવાચેદં મૂર્ચ્છિતશ્ચ બભૂવ હ
સર્પના અધિષ્ઠાતૃ દેવને આ રીતે કહ્યું અને તેમને પ્રસન્ન કરવા માટે વારંવાર એ જ શબ્દો પુનાવ્યા; પછી બ્રહ્મા બેહોશ થઈ ગયા.
ઇતિ બ્રહ્મકૃતં સ્તોત્રં યઃ શૃણોતિ સમાહિતઃ । તત્સર્પાભીષ્ટસિદ્ધિશ્ચ ભવત્યેવ ન સંશયઃ
જે વ્યક્તિ બ્રહ્મા દ્વારા રચાયેલી આ સ્તુતિ ધ્યાનપૂર્વક સાંભળે છે, તેને સર્પ સંબંધિત ઈચ્છિત સિદ્ધિ જરૂર મળે છે; તેમાં કોઈ શંકા નથી.
અપુત્રો લભતે પુત્રં પ્રિયાહીનો લભેત્પ્રિયામ્ । નિર્ધનો લભતે સત્યં પરિપૂર્ણતમં ધનમ્
જેને સંતાન નથી, તેને સંતાન મળે છે; જે પ્રિયથી વિયોગમાં છે, તેને પ્રિય મળે છે; ગરીબને સાચું અને સંપૂર્ણ ધન મળે છે.
ઇહ લોકે સુખં ભુક્ત્વા ચાન્તે દાસ્યં લભેદ્ધરેઃ । અચલાં ભક્તિમાપ્નોતિ મુક્તેરપિ સુદુર્લભામ્
આ જગતમાં સુખ ભોગવીને, અંતે હરિની દાસતા મળે છે; અડગ ભક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે, જે મુક્તિને પણ દુર્લભ છે.
સ્તુત્વા ચ જગતાં ધાતા પ્રણમ્ય ચ પુનઃ પુનઃ । શનૈઃ શનૈઃ સમુત્થાય ભક્ત્યા પુનરુવાચ હ
જગતના ધાતાને સ્તુતિ કરીને અને વારંવાર વંદન કરીને, બ્રહ્મા ધીમે ધીમે ઊભા થયા અને ભક્તિથી ફરી બોલ્યા.
બ્રહ્મોવાચ ઉત્તિષ્ઠ દેવદેવેશ પરમાનન્દકારણ । નન્દનન્દન સાનન્દ નિત્યાનન્દ નમોઽસ્તુ તે
બ્રહ્માએ કહ્યું: ઉઠો દેવદેવેશ, પરમ આનંદના કારણ, નંદનંદન, આનંદથી ભરપૂર, શાશ્વત આનંદ—તને વંદન.
વ્રજ નન્દાલયં નાથ ત્યજ વૃન્દાવનં વનમ્ । સ્મર સૃદામશાપં ચ શતવર્ષનિબન્ધનમ્
હે સ્વામી, નંદના ઘર જાઓ; વ્રિંદાવનનું વન છોડો. સૃદામાનો શાપ અને શત વર્ષનું બંધન યાદ કરો.
ભક્તશાપાનૃરોધેન શતવર્ષ પ્રિયાં ત્યજ । પુનરેનાં ચ સંપ્રાપ્ય ગોલોકં ચ ગમિષ્યસિ
ભક્તના શાપના કારણે, શત વર્ષ સુધી પ્રિયાને છોડો; પછી તેને ફરીથી મેળવી, ગોલોક જશો.
ગત્વા પિતૃગૃહં દેવ પશ્યાકૂરં સમાગતમ્ । પિતૃવ્યમતિથિં માન્યં ધન્યં વૈષ્ણવમીશ્વર
પિતાના ઘરે જાઓ, હે ભગવાન, અને અકુરા જે આવ્યા છે, તેમને જુઓ; પિતરાઈ, માન્ય અતિથિ, ધન્ય અને વૈષ્ણવ સ્વામી.
તેન સાર્ધં મધુપુરીં ભગવાન્ ગચ્છ સંપ્રતમ્ । કુરુ શંભોર્ધનુર્ભઙ્ગં ભગ્નં વૈરિગણં હરે
તેમની સાથે, હવે મધુપુર જાઓ, હે ભગવાન; શિવનો ધનુષ ભાંગો, દુશ્મન ટોળીને હરાવો, હે હરિ.
હન કંસં દુરાત્માનં તાતં બોધય માતરમ્ । નિર્માણં દ્વારકાયાશ્ચ ભારાવતરણં ભુવઃ
દુશ્ટ કંસને મારો, પિતાને જાગાડો, માતાને શાંત કરો, અને દ્વારકા સ્થાપિત કરો, ધરતીનો ભાર ઉતારો.
દહ વારાણસીં શંભોઃ શક્રસ્ય સદનં વિભો । શિવસ્ય જૃમ્ભણં યુદ્ધે બાણસ્ય ભુજકૃન્તનમ્
વારાણસી શહેર, જે શિવજીનું નિવાસ છે, અને ઇન્દ્રનું મહેલ, હે પ્રભુ, બળે; યુદ્ધમાં શિવજીનું જંભાઈ અને બાણના હાથો કાપવામાં આવે.
રુક્મિણીહરણં નાથ ઘાતનં નરકસ્ય ચ । ષોડશાનાં સહસ્રં ચ સ્ત્રીણાં પાણિગ્રહં કુરુ
હે સ્વામી, રુક્મિણીનું અપહરણ કરો, અને નરકાસુરનો વધ કરો; અને સોળ હજાર સ્ત્રીઓ સાથે લગ્ન કરો.
ત્યજ પ્રિયાં પ્રાણસમાં વ્રજેશ્વર વ્રજં વ્રજ । ઉત્તિષ્ઠોત્તિષ્ઠ ભદ્રં તે યાવદ્રાધા ન જાગ્રતિ
પ્રિય, જે જીવ જેટલી પ્રિય છે, તેને છોડો, હે વ્રજના સ્વામી, વ્રજમાં પાછા જાઓ; ઉઠો, ઉઠો, તમારું ભલું થાય, રાધા જાગે તે પહેલાં.
ત્યેવમુક્ત્વા બ્રહ્મા ચ સેન્દ્રૈર્દેવગણૈઃ સહ । જગામ બ્રહ્મલોકં ચ શેષશ્ચ શંકરસ્તથા
એવું કહીને, બ્રહ્મા ઇન્દ્ર અને દેવતાઓ સાથે બ્રહ્મલોકમાં ગયા; શેષ અને શંકર પણ ત્યાં ગયા.
પુષ્પચન્દનવૃષ્ટિં ચ કુષ્ણસ્યોપરિ દેવતાઃ । ચક્રુઃ પ્રીત્યા ચ ભક્ત્યા ચ વાગ્બભૂવાશરીરિણી
દેવતાઓએ કૃષ્ણ પર પ્રેમ અને ભક્તિથી ફૂલો અને ચંદન વરસાવ્યા; અને એક અવાજ, શરીર વિના, બોલ્યો.
બધ કંસં વથાર્હ ચ સ્વપિત્રોર્મોક્ષણં કુરુ । ક્ષયં કુરુભુવો ભારં નારદેત્યેવમેવ ચ
કંસ અને દુષ્ટોનો વધ કરો, તમારા માતા-પિતાને મુક્તિ આપો, અને કુરુભૂમિનો ભાર દૂર કરો — એમ નારદે કહ્યું.
ઇત્યેવં તદ્વચઃ શ્રુત્વા ભગવાન્ ભૂતભાવનઃ । રાધા ભગવતીં ત્યક્ત્વા સમુત્તસ્થૌ શનૈઃ શનૈઃ
આ શબ્દો સાંભળીને, પ્રભુ, સર્વ જીવોના સર્જનહાર, ધીમે ધીમે રાધા, દિવ્ય, ને છોડીને ઊભા થયા.
યયૌ હરિઃ કિયદ્દૂરં નિરીક્ષ્ય ચ પુનઃ પુનઃ । ક્ષણં તસ્થૌ ચન્દનાનાં વને વાસસમીપતઃ
હરી થોડું દૂર ગયા, વારંવાર પાછા વળી ને જોયા; એક ક્ષણ ચંદનના વનમાં, વસ્ત્ર પાસે, ઊભા રહ્યા.
વિહાય રાધા નિન્દ્રાં સા સમુત્તસ્થૌ સ્વતલ્પતઃ । ન નિરીક્ષ્ય હરીં શાન્તં કાન્તં ચ પ્રાણવલ્લભમ્
રાધાએ ઊંઘ છોડીને પોતાના પથારી પરથી ઊભી થઈ; પણ હરી, શાંત અને પ્રિય, જીવ જેટલા પ્રિય, તેમને જોઈ શકી નહીં.
હા નાથ રમણ પ્રેષ્ઠ પ્રાણેશ પ્રાણવલ્લભ । પ્રાણચોર પ્રિયતમ ક્વ ગતોઽસીત્યુવાચ હ
હાય સ્વામી, રમણ, પ્રિય, પ્રાણના સ્વામી, પ્રાણના પ્રિય, પ્રાણ ચોર, સૌથી વધુ પ્રિય — ક્યાં ગયા છો? એમ તેણે બોલી ઉઠી.
ક્ષણમન્વેષણં કૃત્વા બભ્રામ માલતીવનમ્ । ઉવાસ ક્ષણમુત્તસ્થૌ ક્ષણં સુષ્વાપ ભૂતલે
થોડું શોધી, તે માલતીના વનમાં ફરતી રહી; એક ક્ષણ રહી, પછી ઊભી થઈ, અને એક ક્ષણ ધરા પર સૂઈ ગઈ.
રુરોદ ક્ષણમત્યુચ્ચૈર્વિલલાપ મુહુર્મુહુઃ । આગચ્છાઽઽગચ્છ હે નાથેત્યેવસુક્ત્વા પુનઃ પુનઃ
એક ક્ષણ ઉંચી અવાજે રડી, વારંવાર વિલાપ કર્યો; અને વારંવાર બોલી, 'આવો, આવો, હે સ્વામી!'
મૂર્ચ્છાં સંપ્રાપ સંતાપાત્સંપ્તતા વિરહાનલૈઃ । ભૂતલે ચ તૃણાચ્છન્ને પપાત ચ યથા મૃતા
વિરહની આગથી દુઃખમાં મૂર્છિત થઈ, ઘાસથી ઢંકાયેલા ધરા પર, મરણ જેવી પડી ગઈ.
આયયુસ્તત્ર ગોપ્યશ્ચ બ્રહ્મઞ્છતસહસ્રશઃ । કાશ્ચિચ્ચામરહસ્તાશ્ચ ગૃહીત્વા ચન્દનદ્રવમ્
ત્યાં હજારો ગોપીઓ આવી, કેટલીક ચામર હાથમાં લઈને, ચંદન લાવ્યા.
તાસાં મધ્યે પ્રિયા લીલા કૃત્વા રાધાં સ્વવક્ષસિ । મૃતામિવ પ્રિયાં દૃષ્ટ્વા રુરોદ પ્રેમવિહ્વલા
તેમના વચ્ચે, પ્રિય સખીએ રમતાં રમતાં રાધાને પોતાના હૃદય પર રાખી; પ્રિયને મરણ જેવી જોઈ, પ્રેમથી રડી પડી.
સજલં પઙ્કજદલં પઙ્કોપરિ નિધાય ચ । સ્થાપયામાસ તાં રાધાં નિશ્ચેષ્ટાં ચ મૃતામિવ
ભીંજાયેલું કમળનું પાંદું કાદવ પર મૂકી, રાધાને ત્યાં, નિષ્ક્રિય, મરણ જેવી, લટાડવામાં આવી.
ગોપીભિઃ સેવિતાં તત્ર રુચિરૈઃ શ્વેતચામરૈઃ । ચન્દનદ્રવયુક્તાં ચ સ્નિગ્ધવસ્ત્રાન્વિતાં સતીમ્
ત્યાં, ગોપીઓએ સુંદર સફેદ ચામરથી સેવા કરી, ચંદન લગાડ્યું, અને નરમ વસ્ત્ર પહેરાવ્યા, પવિત્ર રાધા ત્યાં રહી.
દદર્શ કૃષ્ણસ્તત્રૈત્ય તામેવ પ્રાણવલ્લભામ્ । નિવારિતશ્ચ ગોપીભિર્બલિષ્ઠાભિશ્ચ નારદ
કૃષ્ણ ત્યાં આવ્યા, પોતાના પ્રાણ જેટલી પ્રિય રાધાને જોયા; પણ શક્તિશાળી ગોપીઓ અને નારદે તેમને રોકી લીધા.