રુતોદોચ્ચૈર્લક્ષ્મણશ્ચ સુગ્રીવશ્ચાપિ નારદ । વાનરા રુરુદુઃ સર્વે સહબલપરાક્રમાઃ
લક્ષ્મણ, સુગ્રીવ અને નારદે ઉંચા અવાજે રડ્યા અને બધા વાનરોએ પણ પોતાની શક્તિ સાથે રડવાનું શરૂ કર્યું.
નિબધ્ય સેતું લઙ્કાં ચ પ્રયયૌ રઘુનન્દનઃ । સસૈન્યઃ સાનુજઃ શીઘ્રં સંનદ્ધશ્ચાપિ નારદ
પછી રઘુનંદન રામે સેતુ બાંધ્યો અને પોતાના ભાઈ અને સેનાની સાથે ઝડપથી લંકા તરફ કૂચ કરી, હે નારદ.
નિહત્ય રાવણં રામો રણં કૃત્વા સબાન્ધવમ્ । ચકાર મોક્ષણં બ્રહ્મન્ સિતાયશ્ચ શુભેક્ષણે
રામે યુદ્ધમાં રાવણ અને તેના સગાંઓને માર્યા અને પછી, હે બ્રાહ્મણ, શુભ દૃષ્ટિવાળી સીતાજીને મુક્ત કરી.
કૃત્વા પુષ્પકયાનેન સીતાં સત્યપરાયણામ્ । અયોધ્યાં પ્રયયૌ શીઘ્રં ક્રીડાકૌતુકમઙ્ગલૈઃ
પછી સત્યપરાયણ સીતાને પુષ્પક વિમાને બેસાડી, રામ આનંદ અને શુભ પ્રસંગોમાં રમતાં રમતાં ઝડપથી અયોધ્યા પહોંચ્યા.
ક્રીડાં ચકાર ભગવાન્ સીતાં કૃત્વા ચ વક્ષસિ । વિજહૌ વિરહજ્વાલાં સીતા રામશ્ચ તત્ક્ષણમ્
ભગવાને સીતાને હૃદય પર રાખી રમ્યા; એ ક્ષણે જ સીતાજી અને રામે વિયોગની અગ્નિ છોડીને આનંદ અનુભવ્યો.
સપ્તદ્વીપેશ્વરો રામો બભૂવ પૃથિવીતલે । બભૂવ નિખિલા પૃથ્વી આધિવ્યાધિવિવર્જિતા
રામે પૃથ્વી પર સાતેય દ્વીપોના સ્વામી બની, આખી ધરતી દુઃખ અને રોગથી મુક્ત થઈ ગઈ.
બભૂવતૂ રામપુત્રૌ ધાર્મિકૌ ચ કુશીલવૌ । તયોશ્ચ પુત્રૈઃ પૌત્રેશ્ચ સૂર્યવંશોદ્ભવા નૃપાઃ
રામના બે ધર્મપ્રિય પુત્રો, કુશ અને લવ, જન્મ્યા; અને તેમના પુત્રો તથા પૌત્રો પાસેથી સૂર્યવંશના રાજાઓ ઉત્પન્ન થયા.
ઇતિ તે કથિતં વત્સ શ્રીરામચરિતં શુભમ્ । સુખદં મોક્ષદં સારં પારપોતં ભવાર્ણવે
પ્યારા, હું તને શ્રીરામની શુભ કથા કહી છે, જે સુખ આપે છે, મુક્તિ આપે છે, જીવનનો સાર છે અને સંસારના સમુદ્રને પાર કરાવનાર નાવ છે.
અથ ત્રિષષ્ટિતમોધ્યાયઃ નારાયણ ઉવાચ અથ કંસો વિચિન્ત્યૈવં દૃષ્ટ્વા દુઃસ્વપ્નમેવ ચ । સમુદ્વિગ્નો મહાભીતો નિરાહારો નિરુત્સુકઃ
નારાયણ બોલ્યા: પછી કંસે આમ વિચાર કરીને અને દુષ્કપનુ સ્વપ્ન જોઈને, ખૂબ ગભરાઈ ગયો, ભયથી ભરાયો, ખાવાનું મન ન થયું અને કોઈ ઉત્સાહ રહ્યો નહીં.
પુત્રં મિત્રં બન્ધુગણં બાન્ધવં ચ પુરોહિતમ્ । સમાનીય સભામધ્યે તાનુવાચ સુદુઃખિતઃ
કંસે પોતાના પુત્ર, મિત્રો, સગાં, બાંધવો અને પુરોહિતને બોલાવીને સભામાં બધાને ખૂબ દુઃખી મનથી સંબોધન કર્યું.
કંસ ઉવાચ મયા દૃષ્ટો નિશીથે યો દુઃસ્વપ્નો હિ ભયપ્રદઃ । નિબોધત બુધાઃ સર્વે બાન્ધવાશ્ચ પુરોહિતાઃ
કંસે બોલ્યા: મેં મધરાતે એક ભયજનક દુષ્કપનુ સ્વપ્ન જોયું છે; બધા બુદ્ધિમાન, સગાં અને પુરોહિતો, સાંભળો.
બિભ્રતી રક્તપુષ્પાણાં માલાં સા રક્તચન્દનમ્ । રક્તામ્બનં ખડ્ગતીક્ષ્ણં ખર્પરં ચ ભયંકરમ્
તે સ્ત્રી લાલ ફૂલોની માળા, લાલ ચંદન, લાલ કપડાં પહેરી હતી, હાથમાં તીક્ષ্ণ તલવાર અને ભયંકર ખોપરી રાખી હતી.
પ્રકૃત્યાટ્ટાટ્ટહાસં ચ લોલજિહ્વા ભયંકરી । અતીવ વૃદ્ધા કૃષ્ણાઙ્ગી નગરે મમ નૃત્યતિ
તે સ્ત્રી સ્વભાવથી જોરથી હસતી, જીભ બહાર કાઢેલી, ભયંકર, ખૂબ જ વૃદ્ધ અને કાળાં શરીરવાળી, મારા શહેરમાં નૃત્ય કરતી હતી.
મુક્તકેશી છિન્નનાસા કૃષ્ણા કૃષ્ણામ્બારપ્રિયા । વિધવા સા મહાશૂદ્રી મામાલિઙ્ગિતુમિચ્છતિ
તેની વાળ ખુલ્લી, નાક કટેલી, કાળી, કાળા કપડાં ગમતા, વિધવા અને નીચ જાતિની, મને અંકલાવવા ઈચ્છતી હતી.
મલિનં ચૈલખણ્ડં ચ બિભ્રતી રૂક્ષમૂર્ધજાન્ । દધતી ચૂર્ણતિલકં કપોલૈ મમ વક્ષસિ
તે ગંદા કપડાં પહેરી, વાળ ખરાબ અને રુક્ષ, ગાલ પર ચૂર્ણનો ટિલક લગાવેલો, અને એ ગાલો મારા છાતી પર દબાવી રહી હતી.
કૃષ્ણવર્ણાનિ પક્વાનિ ચ્છિન્નભિન્નાનિ સત્યક । પતન્તિ કૃત્વા શબ્દાંશ્ચ શશ્વત્તાલફલાનિ ચ
સત્યક, કાળા, પાકેલા, તૂટેલા અને ફાટેલા તાળના ફળો વારંવાર અવાજ કરતા મારી સામે પડતા હતા.
કુચૈલો વિકૃતાકારો મ્લેચ્છો હિ રૂક્ષમૂર્ધજઃ । દદાતિ મહ્યં ભૂષાયાં છિન્નભિન્નકપર્દકાન્
એક પુરુષ, ગંદા કપડાંમાં, વિકૃત રૂપમાં, વિદેશી અને રુક્ષ વાળવાળો, મને તૂટેલા અને ફાટેલા કાવડાં ભૂષણ તરીકે આપતો હતો.
મહારુષ્ટા ચ દિવ્યા સ્ત્રી પતિપુત્રવતી સતી । બભઞ્જ પૂર્ણકુમ્ભં ચ સાઽભિશપ્ય પુનઃ પુનઃ
એક દિવ્ય, ખૂબ ગુસ્સેમાં, પતિ અને પુત્રવાળી સતી સ્ત્રી, મને વારંવાર શાપ આપી અને ભરેલો કુંભ ફોડતી હતી.
અમ્લાનામોંડૂમાલાં ચ રક્તચન્દનચર્ચિતામ્ । દદાતિ મઙ્યં વિપ્રશ્ચ મહારુષ્ટોઽતિશપ્ય ચ
એક ગુસ્સે ભરેલા બ્રાહ્મણ, મને બહુ શાપ આપી, સુકાઈ ગયેલી દુર્વાની માળા, લાલ ચંદન લગાવેલી, મને આપતો હતો.
ક્ષણમઙ્ગારવૃષ્ટિશ્ચ ભસ્મવૃષ્ટિઃ ક્ષણં ક્ષણમ્ । ક્ષણં ક્ષણં રક્તવૃષ્ટિર્ભવેચ્ચ નગરે મમ
એક ક્ષણ માટે અંગારની વરસાદ, પછી એક ક્ષણ માટે ભસ્મની વરસાદ, અને ક્યારેક ક્યારેક લાલ રંગની વરસાદ મારા શહેરમાં થતી હતી.
વાનરં વાયસં શ્વાનં ભલ્લૂકં સૂકરં ખરમ્ । પશ્યામિ વિકટાકારં શબ્દં કુર્વન્તમુલ્બણમ્
હું વાનર, કાગડો, કૂતરો, ભલ્લૂક, દૂધિયું અને ગધેડા—વિચિત્ર રૂપવાળા—ભયંકર અવાજ કરતા જોઈ રહ્યો છું.
પશ્યામિ શુષ્કકાષ્ઠાનાં રાશિમમ્લાનકજ્જલમ્ । અરુણોદયવેલાયાં કપીંશ્ચિન્નનખાનિ ચ
હું સુકાઈ ગયેલા, કાળાં અને મરઘાં લાકડાંનો ઢગલો અને સવારે તૂટેલા નખવાળા વાનરો જોઈ રહ્યો છું.
પીતવસ્ત્રપરિધાના શુક્લચન્દનચર્ચિતા । બિભ્રતી માલતીમાલાં રત્નભૂષણભૂષિતા
એક સ્ત્રી પીળા કપડાં પહેરી, સફેદ ચંદન લગાવેલી, માલતીની માળા અને રત્નભૂષણોથી સજ્જ હતી.
ક્રીડાકમલહસ્તા સા સિન્દૂરબિન્દુશોભિતા । કૃત્વાઽભિશાપં માં રુષટા યાતિ મન્મન્દિરાત્સતી
તે રમવા માટે કમળ હાથમાં રાખી, સિંદૂરનો ટપકું લગાવેલું, ગુસ્સામાં મને શાપ આપી, સતી સ્ત્રી મારા મહેલમાંથી બહાર ગઈ.
પાશહસ્તાંશ્ચ પુરુષાન્મુક્તકેશાન્ભયંકરાન્ । અતિરૂક્ષાંશ્ચ પશ્યામિ વિશાતો નગરં મમ
હું મારા શહેરમાં ઘૂસતા, હાથમાં ફાંસો ધરાવતા, વાળ વિખેરેલા, ભયાનક અને અત્યંત કઠોર પુરુષોને જોઈ રહ્યો છું.
નગ્નનારી સુક્તકેશી નૃત્યન્તી ચ ગૃહે ગૃહે । અતીવ વિકૃતાકારાં પશ્યામિ સસ્મિતાં સદા
હું હંમેશા દરેક ઘરમાં, વાળ છૂટા અને શરીર નિર્વસ્ત્ર, વિકૃત આકારવાળી, હસતી મહિલાઓને નૃત્ય કરતી જોઈ રહ્યો છું.
છિન્નનાસા ચ વિધવા મહાશૂદ્રી દિગમ્બરા । સા તૈલાભ્યઙ્ગિતં માં ચ કરોત્યતિભયંકરી
હું એક વિધવા, મહાશૂદ્ર, નંગી અને નાક કટેલી, મને ભયાનક રીતે તેલ લગાવતી સ્ત્રીને જોઈ રહ્યો છું.
નિર્વાણાઙ્ગારયુક્તાશ્ચ ભસ્મબૂર્ણા દિગમ્બરા । અતિપ્રભાતસમયે ચિત્રાઃ પશ્યામિ સસ્મિતાઃ
હું વહેલી સવારે, ભસ્મથી ઢંકાયેલા, નિર્વસ્ત્ર અને નિર્વાણ અગ્નિના ચિહ્નવાળા, હસતા અને અજીબ રૂપવાળા લોકો જોઈ રહ્યો છું.
પશ્યામિ ચ વિવાહં ચ નૃત્યગીતમનોહરમ્ । રક્તવસ્ત્રપરીધાનાન્પુરિષાન્રક્તમીર્ધજાન્
હું લગ્ન જોઈ રહ્યો છું, જેમાં મનમોહક નૃત્ય અને ગીત છે, અને શહેરમાં લાલ કપડા પહેરેલા, વાળ લાલ રંગથી રંગાયેલા પુરુષો Everywhere.
રક્તં વમન્તં પુરુષં નૃત્યન્તં નગ્નમુલ્બણમ્ । ધાવન્તં ચ શયાનં ચ પશ્યામિ સસ્મિતં સદા
હું હંમેશા એક નિર્વસ્ત્ર, ભયાનક પુરુષને લોહી ઉલટતો, નૃત્ય કરતો, દોડતો અને પડેલો, હસતો જોઈ રહ્યો છું.