વિહાય હરિદાસ્યં ચ વિષયે યન્મનશ્ચલમ્
હરિની સેવા છોડીને મન દુનિયાના વિષયોમાં ભટકે છે.
કા વા કસ્ય પ્રિયા પુત્રો બન્ધુઃ કો વા ભવાર્ણવે
આ સંસારના મહાસાગરમાં કોણ કોનું સાચું પ્રિય છે? કોણ પુત્ર છે, કોણ સંબંધી છે?
સુકર્મ કારયેદ્યો હિ તન્મિત્રં સ પિતા ગુરુઃ
જે બીજાને સારા કામ કરાવે છે, એ જ સાચો મિત્ર, પિતા અને ગુરુ છે.
ઇત્યેવં કથિતં તાત વેદબીજં યથાગમમ્
પુત્ર, પરંપરાથી જેમ કહ્યું છે તેમ વેદનું બીજ અહીં સમજાવ્યું છે.
આદૌ યાસ્યામિ ભગવન્નરનારાયણાશ્રમમ્
પ્રથમ, હે ભગવાન, હું નર-નારાયણના આશ્રમમાં જઈશ.
ઇત્યેવમુક્ત્વા સ મુનિર્વિરરામ પિતુઃ પુરઃ
આ રીતે કહીને એ મુનિ પિતાના સામે શાંત થઈ ગયો.
ક્ષણં પિતુઃ પુરઃ સ્થિત્વા નારદો મુનિસત્તમઃ
મહાન મુનિ નારદ થોડો સમય પિતાના સામે ઊભા રહ્યા.
શ્રીનારદ ઉવાચ તત્સમ્બન્ધિ ચ યજ્જ્ઞાનં યત્ર તદ્ગુણવર્ણનમ્।। 1.24.
શ્રી નારદે કહ્યું: એ સંબંધિત જ્ઞાન અને તેના ગુણોની વાત—
તતઃ પશ્ચાત્કરિષ્યામિ ત્વત્પ્રીત્યા દારસંગ્રહમ્
પછી, તમારી પ્રસન્નતા માટે, હું પત્ની મેળવવાનો સંકલ્પ કરીશ.
નારદસ્ય વચઃ શ્રુત્વા પ્રહૃષ્ટઃ કમલોદ્ભવઃ
નારદના વચન સાંભળી કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્મા આનંદિત થયા.
બ્રહ્મોવાચ વિવિક્તાશ્રમિણાં ચૈવ ન મન્ત્રઃ સુખદાયકઃ
બ્રહ્માએ કહ્યું: એકાંત આશ્રમમાં રહેતા માટે કોઈ મંત્ર સુખ આપતો નથી.
નિષેકાલ્લભ્યતે મન્ત્રો ગુરુર્ભર્ત્તા ચ કામિની
ગર્ભથી જ મનુષ્યને મંત્ર, ગુરુ, પતિ અને પત્ની મળે છે.
મહેશ્વરસ્તવ ગુરુઃ પ્રાક્તનો નઃ પુરાતનઃ
મહેશ્વર તમારા ગુરુ છે, જેમ કે પ્રાચીન સમયમાં અમારા પણ હતા.
તત એવ ભવાન્મન્ત્રં જ્ઞાનં લબ્ધ્વા પુરાતનાત્
એથી, તમે પણ એ પુરાતન મહાન પાસેથી મંત્ર અને જ્ઞાન મેળવ્યું છે.
ઇત્યુક્ત્વા જગતાં ધાતા વિરરામ ચ શૌનક
આ રીતે કહીને જગતના સર્જનહાર બ્રહ્મા શાંત થઈ ગયા, હે શૌનક.
સૌતિરુવાચ ઊર્ધ્વં ધ્રુવાદ્યોજનલક્ષમીપ્સિતં મહાર્હરત્નૌઘવિનિર્મિતં મહત્
સૌતિએ કહ્યું: ધ્રુવથી ઉપર, લાખ યોજન જેટલું વિશાળ અને અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલું એક મહાન પ્રદેશ છે.
નિરાશ્રયે યોગબલેન શમ્ભુના ધૃતં વિચિત્રં વિવિધાલયાન્વિતમ્
એ પ્રદેશ કશી આધાર વિના, શંભુએ યોગશક્તિથી ધારણ કર્યું છે; એ અદભુત છે અને અનેક વસવાટસ્થાનો ધરાવે છે.
મયૂખશૂન્યં રવિચન્દ્રયોર્મુને હુતાશનૈર્વેષ્ટિતમેવ કેવલમ્
હે મુનિ, એ પ્રદેશમાં સૂર્ય-ચંદ્રની કિરણો નથી, માત્ર અગ્નિથી ઘેરાયેલો છે.
પુરં વરં યોજનલક્ષવિસ્તૃતં ત્રિકોટિરત્નેન્દ્રગૃહાન્વિતં સદા
એ સુંદર શહેર, જે લાખ યોજન જેટલું વિસ્તૃત હતું, તેમાં ત્રણ કરોડ ઇન્દ્રના રત્નોથી શોભિત મહેલો હતા.
માણિક્યમુક્તામણિદર્પણૈર્યુતં નસ્વપ્નદૃષ્ટં દ્વિજ વિશ્વકર્મણઃ
તે શહેરમાં માનિક, મુક્તા, મણિ અને અરીસાઓથી ભરપૂર હતું, જેવું સ્વપ્નમાં પણ ક્યારેય જોયું નહોતું, અને તે વિશ્વકર્માએ બનાવ્યું હતું.
સિદ્ધૈર્નિયુક્તં શતકોટિલક્ષૈકૈસ્ત્રિકોટિલક્ષૈશ્ચ યુતં સ્વપાર્ષદૈઃ
તેમાં અનેક સિદ્ધો અને શિવજીના પોતાના લાખો-કરોડો પરિચારો હાજર હતા.
સુરદ્રુમૈર્વેષ્ટિતમેવ સન્તતં મન્દારવૃક્ષપ્રવરૈઃ સુપુષ્પિતૈઃ
શહેર સતત દેવવૃક્ષો, ખાસ કરીને સુંદર અને ફૂલી રહેલા મન્દાર વૃક્ષોથી ઘેરાયેલું હતું.
દૃષ્ટ્વા મુનિર્વિસ્મયમાપ માનસે કિં નાત્ર ચિત્રં સુરયોગિનાં ગુરૌ
આ બધું જોઈને મુનિ મનમાં આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા; દેવયોગીઓના ગુરુ પાસે કયું અદ્ભુત નથી?
દૂરે સભામણ્ડલમધ્યગં શિવં દદર્શ શાન્તં શિવદં મનોહરમ્
દૂરથી તેમણે સભા મંડળના મધ્યમાં બેઠેલા શાંત, કલ્યાણકારી અને મનમોહક શિવજીને જોયા.
પ્રતપ્તહેમાભજટાધરં વિભું દિગમ્બરં શુભ્રમનન્તમક્ષરમ્ 1.25.
તેમણે તેજસ્વી સોનાની જેમ ઝટાજૂટ ધરાવનાર, દિશાઓને વસ્ત્ર રૂપે ધારણ કરનાર, શુદ્ધ, અનંત અને અક્ષય ભગવાનને જોયા.
સુનીલકણ્ઠં ભુજગેન્દ્રમણ્ડિતં યોગીન્દ્રસિદ્ધેન્દ્ર મુનીન્દ્રવન્દિતમ્
તેમનો કાંઠો ઘેરો વાદળી હતો, મહાન સાપથી શોભિત અને યોગીઓ, સિદ્ધો તથા મુનિઓએ પૂજિત હતા.
પ્રસન્નહાસ્યાસ્યમનોહરં વરં વિશ્વાશ્રયાણાં શિવદં વરપ્રદમ્
તેમના ચહેરા પર પ્રસન્ન હાસ્ય ઝળહળતું હતું, તે સર્વોત્તમ, જગતના આશ્રય, કલ્યાણ અને વરદાન આપનાર હતા.
ગત્વા સમીપં મુનિરેષ શૂલિનં નનામ મૂર્ધ્ના પુલકાઙ્કવિગ્રહઃ
મુનિ નજીક જઈને ત્રિશૂલધારી ભગવાનને મસ્તક ઝુકાવી વંદન કર્યા, તેમનું શરીર આનંદથી રોમાંચિત થઈ ગયું.
દૃષ્ટ્વા મુનીન્દ્રપ્રવરં ચ સસ્મિતં વિધેઃ સુતં વેદવિદાં વરિષ્ઠમ્
શિવજીએ હસતાં મુનિશ્રેષ્ઠ, બ્રહ્માના પુત્ર અને વેદજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ એવા મુનિને જોયા.
દદૌ ચ તસ્મૈ મુનયે સ સંભ્રમાદાલિઙ્ગનં ચાશિષમાસનાદિકમ્
તેમણે એ મુનિને આદરપૂર્વક આલિંગન, આશીર્વાદ અને બેઠકો સહિત અન્ય સન્માન આપ્યા.