કલઙ્કરૂપમિન્દ્રસ્ય તચ્ચક્ષુર્નિકરં પરમ્ । યથા ચનદ્રે કલઙ્કશ્ચ તાનકાહરણાદભૂત્
ઇન્દ્રના શરીરે જે કલંક હતો, એ અનેક આંખો બની ગયો, જેમ ચંદ્ર પર અમૃત ચોરીથી કલંક થયો છે.
નારદ ઉવાચ બ્રહ્મન્ કેન પ્રગારેણ જહાર ગૌતમપ્રિયામ્ । મહાસતીસમહલ્યાં ચ પૂજ્યાં ભુવનપાદનીમ્
નારદે પૂછ્યું: હે બ્રાહ્મણ, કઈ રીતે ઇન્દ્રે ગૌતમની પ્રિય, મહાસતી અને ભુવનોના પૂજ્ય અહલ્યાને છીનવી લીધી?
શુદ્ધાશાયાં મહાભાગાં નિર્મલાં કમલાકલામ્ । એતદ્વેદિતુમિચ્છામિ વદ વેદવિદાં વર
હે વેદ જાણનારામાં શ્રેષ્ઠ, હું એના વિશે જાણવું ઈચ્છું છું—જેની મનશુદ્ધિ છે, જે ખૂબ ભાગ્યશાળી છે, નિર્મળ છે, અને લક્ષ્મીનો અંશ છે. કૃપા કરીને મને કહો.
નારાયણ ઉવાચ પુષ્કરે તીર્થયાત્રાયાં સૂર્યપર્વણિ નારદ । તત્રાઽઽગતામહલ્યાં ચ દદર્શ પાકશાસનઃ
નારાયણએ કહ્યું: હે નારદ, પુષ્કર તીર્થની યાત્રા દરમિયાન અને સૂર્યના ઉત્સવ સમયે, દેવોના સ્વામી એ અહલ્યા ને ત્યાં આવ્યા અને જોયા.
સુસ્મિતાં સુદર્તી શાન્તાં પીનક્ષોણિપયોધરામ્ । મ્રર્ચ્છામવાપ ચેન્દ્રશ્ચ દૃષ્ટિમાત્રેણ તત્ત્ક્ષણાત્
તેને મીઠી સ્મિત કરતી, ખૂબ દુ:ખી, શાંત, ગાઢ અને મજબૂત સ્તનવાળી, પૃથ્વી જેવી કમરવાળી અહલ્યા જોઈ; અને ઇન્દ્ર માત્ર એક નજરમાં જ મૂર્છિત થઈ ગયો.
અથાપરદિને તાં ચ દૃષ્ટ્વા સન્દાકિની તટે । એકાકિનીં સુસ્મિસાં ચ સ્નાતીં નગ્નાં સલજ્જિતામ્
પછી બીજા દિવસે, સંદાકિની નદીના કિનારે, તેને એકલી, હળવાં સ્મિત કરતી, સ્નાન કરતી, નિર્વસ્ત્ર અને શરમાળ જોઈ.
દૃષ્ટ્વા શ્રોણિં સ્તનયુગમતીવ વિપુલં હરિઃ । મૂર્ચ્છમવાપ કામાર્તો જહાર ચેતનાં પુનઃ
તેની પહોળી કમર અને ભરપૂર સ્તન જોઈને, હરિ કામથી ઘેરાઈ ગયા અને ફરીથી ચેતના ગુમાવી.
ક્ષણેન ચેતનાં પ્રાપ્ય ગત્વા કામી તદન્તિકમ્ । ઉવાચ શ્લક્ષ્ણયા વાચા વિનયેન પતિવ્રતામ્
થોડી જ વારમાં ચેતના મેળવી, કામથી ભરાઈ, તે તેના નજીક ગયો અને વિનમ્રતા અને હળવી વાણીથી પતિવ્રતા સ્ત્રીને કહ્યું.
મહેન્દ્ર ઉવાચ અહો ગુણમહો રૂપમહો કિં વા નવં વયઃ । અહો કિં વા મુખશ્રીસ્તે શરચ્ચન્દ્રં વિનિન્દતી
મહેન્દ્રએ કહ્યું: અરે, શું ગુણ છે! અરે, શું રૂપ છે! અરે, શું યુવાન છે! અરે, શું તમારા મુખની તેજસ્વિતા છે, જે શરદચંદ્રને પણ લજાવતી હોય!
અહોકટાક્ષં કુટિલં પુંસાં ચિત્તવિકર્ષણમ્ । કિમહો લોચનં પદ્મપ્રભામોચનમીપ્સિતમ્
અરે, શું તિરછો નજર છે—વાંકું, પુરુષોના મનને આકર્ષતું! અરે, શું આંખો છે, જે કમળની પ્રકાશને છોડવા ઈચ્છે છે!
ગમનં રમણીયં ચ ગચખઞ્જનભઞ્જનમ્ । અહો વાક્યં સુમધુરં પીયૂષાદપિ દુર્લભમ્
તમારી ચાલ ખૂબ જ મનમોહક છે, હંસ અને હાથીની ગર્વને તોડે છે; અરે, તમારી વાણી એટલી મીઠી છે, કે અમૃતથી પણ દુર્લભ છે.
કિમહો વિપુલશ્રોણી કામાધારા મનોહરા । કામદા કામુકાયૈવ મુનિમાનસમોહિની
અરે, શું પહોળી કમર છે, જે કામની બેઠક છે, મનમોહક છે; કામુકોને આનંદ આપતી, અને ઋષિઓના મનને પણ ભુલાવતી.
અતીવ કઠિના પીના રમ્ભાસ્ચ મ્ભવિડમ્બિતા । અહો નિતમ્બયુગુલં વર્તુલં ચન્દ્રબિમ્બવત્
ખૂબ જ મજબૂત અને ભરપૂર, કેલા ના દંડને પણ લજાવે છે; અરે, તમારી ગોળ કમર ચાંદની પૂરી જેવી છે.
શ્રીયુક્તં શ્રીફલયુગતુલ્યં તે સ્તનયુગ્મકમ્ । અત્યુન્નતં સુકઠિનં ત્રૈલોક્યચિત્તમોહનમ્
તમારા સ્તનસંપુટ સૌંદર્યથી ભરપૂર છે, ભાગ્યના ફળ જેવી છે, ખૂબ ઊંચા અને મજબૂત છે, અને ત્રણેય લોકના મનને મોહી લે છે.
અહો કિં વા તપસ્તેપે ગૌતમશ્ચ તપોધનઃ । સંપ્રાપ યત્ફલેનૈવ સુદતીં સુન્દરીં વરામ્
અરે, ગૌતમાએ શું તપ કર્યું હશે, જે તપના ફળથી તેને એવી મીઠી સ્મિતવાળી સુંદર સ્ત્રી મળી?
નિષેવ્ય પ્રકૃતિં દુર્ગા વિષ્ણુમાયાં સનાતનીમ્ । લક્ષ્મીં ચ લક્ષ્મીસદૃશીમીદૃશીં પ્રાપ પદ્મિનીમ્
દુર્ગા, વિષ્ણુની શક્તિ અને લક્ષ્મી, જે લક્ષ્મી જેવી છે, તેમની સેવા કરીને, તેણે તમને, કમળ જેવી સ્ત્રી, પ્રાપ્ત કરી.
સુકોમલાં સુવદનાં લલનાં નલિનાનનામ્ । શુદ્ધાં ચ સુદતીં શ્યામાં ન્યગ્રોધદલમધ્યમામ્
ખૂબ નાજુક, સુંદર મુખવાળી, કમળ જેવા ચહેરાવાળી સ્ત્રી, શુદ્ધ, મીઠી સ્મિતવાળી, શ્યામવર્ણ, અને વટના પાન જેવી જાંઘવાળી.
ત્વત્પાલનં ચ જાનામિકામશાસ્ત્રવિચક્ષણઃ । કામો વા કામુકશ્ચન્દ્ર કિં ત્વા જાનાતિ ગૌતમઃ
હું જાણું છું કે તમને કેવી રીતે સાચવવું, કેમ કે હું કામશાસ્ત્રમાં કુશળ છું; પણ ગૌતમ, કામદેવ કે ચંદ્ર, શું તમને મારા જેટલા જાણે છે?
માં પ્રશંસન્તિ નિત્યં તે કામશાસ્ત્રવિચક્ષણાઃ । ઉર્વશ્યાદ્યશ્ચાપ્સરસો માં પ્રશંસન્તિ સંતતમ્
કામશાસ્ત્રમાં કુશળ લોકો હંમેશા મારી પ્રશંસા કરે છે; ઉર્વશી અને અપ્સરાઓ પણ સતત મારી પ્રશંસા કરે છે.
દાસિં કૃત્વા ચ દાસ્યામિ શચીં તુમ્યં વરાનને । ત્રૈલોક્યલક્ષ્મી વિપુલાં ગૃહણ ત્યજ ગૌતમમ્
શચીને દાસી બનાવી, હું તેને તમને આપી દઈશ, હે સુંદર મુખવાળી; ત્રણેય લોકની વિશાળ લક્ષ્મી સ્વીકારો—ગૌતમને છોડો.
અનભિજ્ઞં કામશાસ્ત્રે દુર્બલં ચ તપસ્વિનમ્ । અવ્યવાહાર્ય નિષ્કામં નારાયણપરાયણમ્
કામશાસ્ત્રમાં અજ્ઞાની, તપમાં નબળો, વ્યવહાર માટે અયોગ્ય, ઇચ્છાવિહીન અને નારાયણમાં તનમનથી લાગેલો—
અવિદગ્ધો વિધાતા ચ યોજયામામ યોઽક્ષમમ્ । ઈદૃશીં કામુકીં રમ્યાં દદાતિ ચ તપસ્વિને
અજ્ઞાની સર્જનહાર ક્યારેક આવા અસમર્થ પુરુષને કામથી ભરેલી સુંદર સ્ત્રી સાથે જોડે છે, અને તેને તપસ્વીને આપી દે છે.
ઇત્યુક્ત્વા કામુકઃ શક્રઃ પપાત ચરણે મૃદા । તમુવાચ મહાસધ્વી વેદોક્તં ચ યથૌચિતમ્
એવું કહીને ઇન્દ્ર, કામથી ભરેલો, તેના પગ પર પડી ગયો; અને મહાસતી સ્ત્રીએ વેદ પ્રમાણે યોગ્ય રીતે તેને જવાબ આપ્યો.
અહલ્યોવાચ અભાગ્યાદ્બ્રહ્મણશ્ચાપિ મરીચેશ્ચ તપસ્વિનઃ । અભાગ્યાત્કશ્યપસ્યાપિ ત્વં પુત્રઃ પાપમાનસઃ
અહલ્યા બોલી: 'અભાગ્યથી, તું બ્રહ્મા, તપસ્વી મરીચી અને કશ્યપનો પુત્ર છે—પણ તારો મન પાપી છે.'
કિં તજ્જપેન તપસા મૌનેન ચ વ્રતેન ચ । સુરાર્ચનેન તીર્થેન સ્ત્રીભિર્યસ્ય મનોહૃતમ્
જેનું મન સ્ત્રીઓથી મોહિત છે, તેમના માટે જપ, તપ, મૌન, વ્રત, દેવપૂજા કે તીર્થયાત્રાનો શું ફાયદો?
સ્ત્રીરૂપં નિર્મિતં સૃષ્ટૌ મોહાય કામિનાં મનઃ । અન્યથા ન ભવેત્સૃષ્ટિઃ સ્રષ્ટા તેને પુરાઽઽજ્ઞયા
સ્ત્રીનું રૂપ જગતમાં કામી લોકોના મનને ભટકાવવા માટે સર્જાયું છે; નહીં તો સર્જન ચાલુ જ ન રહે—એ રીતે સર્જનહારે પહેલેથી આજ્ઞા આપી હતી.
સર્વ માયાકરણ્ડશ્ચ ધર્મમાર્ગાર્ગલં નૃણામ્ । વ્યવધાનં ચ તપસાં દોષાણામાશ્રયં પરમ્
સ્ત્રી સર્વ માયાનો મધ છે, ધર્મના માર્ગમાં પુરુષો માટે અવરોધ છે, તપ માટે અડચણ છે અને દોષોની શ્રેષ્ઠ આશ્રય છે.
કર્મબન્ધનિબદ્ધાનાં નિગડં કઠિનં સ્મૃતમ્ । પ્રદીપરૂપં કીટાનાં મીનાનાં બડિશં યથા
કર્મના બંધમાં બંધાયેલા માટે, સ્ત્રી કઠોર બાંધ છે—જેમ કીટ માટે દીવો, માછલી માટે કાંટો હોય છે.
વિષકૃમ્ભં દુગ્ધમુખમારમ્ભે મધુનોપમમ્ । પરિણામે દુઃખબીજં સોપાનં નરકસ્ય ચ
સ્ત્રી દૂધમાં છુપાયેલ ઝેર જેવી છે, શરૂઆતમાં મધ જેવી મીઠી, પણ અંતે દુઃખનું બીજ અને નરક તરફ લઈ જનાર છે.
ઋષયઃ સનકાદ્યાશ્ચ નોદ્વાહં ચક્રુરીપ્સિત્મ્ । પરસ્ત્રીષુ મનો યેષાં તેષાં સર્વ ચ નિષ્ફલમ્
સનકથી શરૂ થયેલા ઋષિઓએ ઇચ્છા હોવા છતાં લગ્ન કર્યા નહીં; જેમના મન પરસ્ત્રીમાં લાગેલું હોય, તેમના બધા પ્રયત્નો નિષ્ફળ જાય છે.