ન મેસ્પૃહા પરસ્ત્રીષુ ત્વાં દૃષ્ટ્વા લોલુપં મનઃ । ત્યક્તા મયા સ્વભાયશ્ચિ રત્નભૂષણભૂષિતાઃ
મને બીજી સ્ત્રીઓમાં કોઈ લાલસા નથી; તને જોઈને મારું મન ચંચળ થતું નથી. મેં મારા ઘરનાં રત્નભૂષિત સ્ત્રીઓને પણ ત્યજી દીધી છે.
અથાવા રક્ષિતાઃસર્વા દાસીઃ કૃત્વા વહાનને । રત્નેન્દ્રસારાં માલાં તે દાસ્યામિ વરુણસ્ય ચ
અથવા, મેં બધીને સુરક્ષિત રાખી, તારી દાસી બનાવીશ, હે તેજસ્વી મુખવાળી, અને તને ઉત્તમ રત્નોની માળા તથા વરુણની પણ માળા આપિશ.
નિર્જિત્ય વરુણં યુદ્ધે બ્રહ્મસ્ત્રેણાતિતેજસા । વહ્નિશુદ્ધંવસ્ત્રયુગં જિત્વા વહ્નિં સુદુર્બલમ્
બ્રહ્માસ્ત્રના પરાક્રમથી યુદ્ધમાં વરુણને જીતીને, અગ્નિને પણ વિજય કરીને, અગ્નિથી શુદ્ધ થયેલા ઉત્તમ વસ્ત્રોનું જોડી તને આપિશ.
દાસ્યામ્યદ્યૈવ તે દેવિ નિયોજ્યં માં નિયોજ્ય । મણીન્દ્રસારનિર્માણમકાનાકાનકુણ્ડલે
આજે જ, હે દેવી, તારા આદેશથી, શ્રેષ્ઠ રત્નોથી બનેલા સુંદર કાનના કુંડળો તને આપિશ.
દાસ્યામિ દેવાન્નિર્જિત્ય દેવમાતુશ્ચ સુન્દરિ । કરભૂષણયુગ્મં ચાત્યમૂલ્યરત્નનિર્મિતમ્
હે સુંદરિ, દેવો અને દેવમાતાને જીત્યા પછી, અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલા હાથના ભૂષણોનું જોડી તને આપિશ.
દાસ્યામ્યદ્યૈવ રોહિણ્યાશ્ચન્દ્રં જિત્વાઽતિદુર્લમમ્ । યક્ષ્મગ્રસ્તમતિકૃશં મમૈવ પૂર્વપૂરુષમ્
આજે જ, તને રોહિણીનો ચાંદો, જે મેળવવો અત્યંત મુશ્કેલ છે, અને મારો પૂર્વ જન્મનો, રોગગ્રસ્ત અને દુર્બળ સ્વરૂપ પણ આપિશ.
વિના યુદ્ધેન ભીતો માં કૃપયા વા પ્રદાસ્યતિ । અમૂલ્યરત્નનિર્માણં ક્તણન્મઞ્જીરયુગ્મકમ્
યુદ્ધ વિના, ભયથી કે દયા કરીને, તે મને આપશે; અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલા પાયલના જોડી પણ આપિશ.
દાસ્યામ્યદ્યૈવ પાર્વત્યા ભિક્ષાં કૃત્વા મહેશ્વરમ્ । આશુતોષં સ્તુતિવશં ભક્તેશં ચે કૃબામયમ્
આજે જ, પાર્વતી પાસે ભિક્ષા માંગી, મહેશ્વરને પ્રસન્ન કરી, જે સહેલાઈથી પ્રસન્ન થાય છે, ભક્તો પર કૃપાળુ છે, તેવા ભગવાનને તારી માટે મનાવીશ.
સર્વસંપત્તિદાતારં પરં કલ્પતરું શુભે । અમૂલ્યરત્નનિર્માણકેયૂરયુગુલં પ્રિયે
જે સર્વ સમૃદ્ધિ આપનાર છે, પરમ કલ્પવૃક્ષ છે, હે શુભે, તેવો પ્રિય, અમૂલ્ય રત્નોથી બનેલા કાંડા ના જોડી તને આપિશ.
દાસ્યામિ તેઽદ્ય ગઙ્ગાયા યુદ્ધં કૃત્વા સુદુર્લભમ્ । બહુલીયુગુલં ચારુ સૂર્યપત્ન્યા મનોહરમ્
આજે જ, ગંગા સાથે કઠિન યુદ્ધ કરીને, સૂર્યપત્ની પાસેથી મનોહર અને સુંદર હાથના ભૂષણોનું જોડી તને આપિશ.
સદ્રત્નસારનિર્માણં દાસ્યામ્યદ્ય સુશોભને । અમૂલ્યરત્નનિર્માણં દર્પણાં ચાતિનિર્મલમ્
આજે, હે સુંદરે, ઉત્તમ રત્નોના સારથી બનેલો, અત્યંત નિર્મળ અને અમૂલ્ય રત્નોથી ઘડાયેલો દરપણ તને આપિશ.
દાસ્યામિ તે કામપત્ન્યાઃ કામં જિત્વા ચ લીલયા । ક્રીડાકમલમમ્લાનં કમલાયાશ્ચ સુન્દરિ
કામદેવની પત્નીને રમતમાં જીતીને, રમવા માટે કદી ન મલિન થતું કમળ અને કમલાથી પણ, હે સુંદરિ, તને આપિશ.
ભિક્ષાં કૃત્વા ચ દાસ્યામિ સ્તુત્વા ચ કમલાપતિમ્ । અઙ્ગુલીયકરત્નાનિ વિશ્વેષુ દુર્લભાનિ ચ
કમલાના પતિને સ્તુતિ કરીને અને ભિક્ષા માંગી, તને એવા રત્નજડિત અંગૂઠી આપિશ, જે સમગ્ર જગતમાં દુર્લભ છે.
સાવિત્ર્યાશ્ચ પ્રદાસ્યામિ કૃત્વા ચ બ્રહ્મણસ્તપઃ । સ્વયં ગીતં પ્રગાયન્તીં મૂર્ચ્છનાશ્રુતિસંયુતામ્
સાવિત્રી પાસેથી, બ્રહ્માજીનું તપ કરીને, તને તે ગીત આપિશ, જે તેણે પોતે ગાયું છે અને સંગીતના સ્વરો સાથે સંયુક્ત છે.
વાણીવીણાં પ્રદાસ્યામિ કૃત્વા નારાયણવ્રતમ્ । રત્નપાશકસંધં ચ વિશ્વકર્મવિનિર્મિતમ્
હું તને વિશ્વકર્માએ બનાવેલી, રત્નોથી શોભાયમાન વાંસી, નારાયણવ્રત કરીને આપીશ.
કુબેરપત્ન્યા દાસ્યામિ પાદાઙ્ગુલિવિભૂષણમ । ઇત્યેવમુક્ત્વા નહુષઃ પપાત તત્પદામ્બુજે
હું તને કુબેરની પત્ની પાસેથી પગરખાંની વીભૂષા પણ આપીશ; આમ કહીને નહુષે તેના કમળ જેવા પગે પડી ગયો.
ઉવાચ તં શચી ત્રસ્તા રાજમાર્ગગતં નૃપમ્ । ઉત્થાપ્ય તં કરે ધૂત્વા શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકા
શચીએ રાજમાર્ગમાં કાંપતો ઊભેલો નહુષ રાજાને જોયો અને તેને હાથ પકડી ઊભો કર્યો, પણ તેના ગળું, હોઠ અને જીભ સુકાઈ ગયેલા હતા.
શચ્યુવાચ શૃણુ વત્સ મહારાજ હે તાત ભયભઞ્જન
શચીએ કહ્યું: સાંભળ બેટા, મહારાજ, હે પિતા, ભય દૂર કરનાર,
ભયત્રાતા ચ રાજા ચ સર્વેષાં પાલકઃ પિતા । ભ્રષ્ટશ્રીશ્ચ મહેન્દ્રોઽદ્ય ત્વં ચ સ્વર્ગે નૃપોઽધુના
રાજા સૌના ભયથી રક્ષક, શાસક, પાલક અને પિતા છે; આજે મહેન્દ્રે પોતાની તેજ ખોઈ છે અને હવે તું સ્વર્ગનો રાજા છે.
યો રાજા સ પિતા પાતા પ્રજાનામેવ નિશ્ચિતમ્ । ગુરુપત્ની રાજપત્ની દેવપત્ની તથા વધૂઃ
જે રાજા છે તે નિશ્ચિતપણે પ્રજાનો પિતા અને રક્ષક છે; ગુરુપત્ની, રાજપત્ની, દેવપત્ની અને વહુ—
પિત્રોઃ સ્વસા શિષ્યપત્ની ભૃત્યપલી ચ માતુલી । પિતૃપત્ની ભ્રાતૃપત્ની શ્વશ્રૂશ્ચ ભગિની સુતા
પિતાની બહેન, શિષ્યની પત્ની, દાસીની પત્ની, મામીની, પિતાની પત્ની, ભાઈની પત્ની, સાસુ, બહેન અને દીકરી—
ગર્ભધાત્રીષ્ટદેવી ચ પુંસઃ ષોડશ માતરઃ । ત્વં નરો દેવભાર્યાઽહં માતા તે દેવસંમતા
ગર્ભધારણ કરનાર અને ઇષ્ટદેવી—આ બધું પુરુષ માટે સોળ માતા છે; તું પુરુષ છે, હું દેવની પત્ની છું અને દેવો દ્વારા માન્ય, તારી માતા છું.
ગચ્છ વત્સાદિતિં રન્તું યદિ ચેચ્છસિ માતરમ્ । સર્વેષાં નિષ્કૃતિશ્ચાસ્તિન વત્સ માતૃગામિનામ્
જા બેટા, જો તારે તારી માતા પાસે જવું હોય તો જા; બેટા, માતા પાસે જનાર માટે કોઈ પ્રાયશ્ચિત્ત નથી.
કુમ્ભીપાકે ને પચન્તિ યાવદ્વૈ બ્રહ્મણો વયઃ । તતો ભવન્તિ કૃમયઃ કલ્પાઃ સ્પત ભવન્તિ તે
કુંભીપાક નરકમાં તેઓ બ્રહ્માજીના આયુષ્ય પૂરું ન થાય ત્યાં સુધી ઉકળાય છે; પછી અનેક યુગો સુધી કીડા બને છે, એ જ તેમની દશા થાય છે.
તતશ્ચ કુષ્ઠિનો મ્લેચ્છા ભવન્તિ સપ્તજન્મસુ । નાસ્તયેવ નિષ્કૃતિસ્તેષામિત્યાહ કમલોદ્ભવઃ
પછી તેઓ સાત જન્મ સુધી કૂષ્ટરોગી અને અછૂત બને છે; એમ માટે ખરેખર કોઈ પ્રાયશ્ચિત્ત નથી, એવું કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માએ કહ્યું છે.
એવં વિટ્ક્ષત્ત્રશૂદ્રાણાં બ્રહ્મણીગમને નૃપ । વૈદેષુ નિષ્કૃતિર્નાસ્તિ ચેત્યાઙ્ગિરસભાષિતમ્
એ રીતે, બ્રાહ્મણ સ્ત્રી પાસે જનાર શૂદ્ર અને વિટકષત્ર માટે પણ વેદોમાં કોઈ પ્રાયશ્ચિત્ત નથી, એવું અંગિરાએ કહ્યું છે.
સ્વર્ગસંપત્તિભોગશ્ચ સુખં સંસારિણાં ધ્રુવમ્ । મુમુક્ષૂણાં ચ મોક્ષણ્ચ તપશ્ચૈવ તવસ્વિનામ્
સંસારમાં ફસાયેલા લોકો માટે સ્વર્ગના સુખ ભોગવી શકાય છે; મુક્તિ ઇચ્છનારને મુક્તિ મળે છે અને તપસ્વીઓ માટે તપ છે.
બ્રાહ્મણાનાં ચ બ્રહ્મણ્યં મુનીનાં મૌનમેવ ચ । વેદાભ્યાસો વૈદિકાનાં કવીનાં કાવ્યવર્ણનમ્
બ્રાહ્મણો માટે બ્રહ્મમાં ભક્તિ, મુનિઓ માટે મૌન, વૈદિકો માટે વેદપાઠ અને કવિઓ માટે કાવ્યરચના છે.
વિષ્ણુદાસ્યં વૈષ્ણવાનાં વિષ્ણુભક્તિરસં પરમ્ । વિષ્ણુભક્તિં વિના નૈવ મુક્તિં વાઞ્છન્તિ વૈષ્ણવાઃ
વૈષ્ણવો માટે વિષ્ણુની સેવા અને શ્રેષ્ઠ ભક્તિ છે; વિષ્ણુભક્તિ વિના વૈષ્ણવોને મુક્તિ પણ ઇચ્છનીય નથી.
મલાઢચેષુ ચ ક્લેદેષુ દુર્ગન્ધિનિલયેષુ ચ । સાધૂનાં કિં સુકં સાધો સ્ત્રીણાં યોનિષુ માં વદ
મને કહો, સદ્ગુણીઓ માટે ગંદા, ભીના અને દુર્ગંધવાળા સ્થળે શું સુખ છે? અને સ્ત્રીઓ માટે ગર્ભમાં શું આનંદ છે?