કથિતા યોષિતઃ સર્વા ઉત્તમાધમમધ્યમાઃ
બધી સ્ત્રીઓનું વર્ણન થયું છે — શ્રેષ્ઠ, નીચ અને મધ્યમ.
હૃદયં ક્ષુરધારાભં શરત્પદ્મોત્સવં મુખમ્
એનું હૃદય વાળની ધાર જેવું છે; એનું મુખ શરદના કમળ જેવું છે.
પ્રકોપે વિષતુલ્યં ચ વિશ્વાસે સર્વનાશનમ્ 1.23.
રાગમાં એ ઝેર જેવી છે; વિશ્વાસમાં એ સર્વનાશ લાવે છે.
સદા તાસામવિનયઃ પ્રબલં સાહસં પરમ્
એ હંમેશા અણશાસિત હોય છે, અને ખૂબ જ દૃઢ અને સાહસિક હોય છે.
પુંસશ્ચાષ્ટગુણઃ કામઃ શશ્વત્કામો જગદ્ગુરો
પુરુષનો કામ આઠ પ્રકારનો છે, જગતના ગુરુ, અને એ હંમેશા રહે છે.
કોપઃ પુંસઃ ષડ્ગુણશ્ચ વ્યવસાયશ્ચ નિશ્ચિતમ્
પુરુષનો રાગ છ પ્રકારનો છે, અને એનો નિશ્ચય પક્કો હોય છે.
કા ક્રીડા કિં સુખં પુંસો વિણ્મૂત્રમલવેશ્મનિ
મલ, મૂત્ર અને ગંદકીથી ભરેલા ઘરમાં પુરુષ માટે શું રમણ, શું આનંદ?
ધનક્ષયોઽતિપ્રીતૌ ચાત્યાસક્તૌ ચ વપુઃક્ષયઃ સર્વનાશશ્ચ વિશ્વાસે બ્રહ્મન્નારીષુ કિં સુખમ્
અતિ પ્રેમથી ધનનો નાશ થાય છે; અતિ આસક્તિથી રૂપ જાય છે; વિશ્વાસથી સર્વનાશ થાય છે — બ્રાહ્મણ, સ્ત્રીઓમાં શું સુખ છે?
યાવદ્ધની ચ તેજસ્વી સશ્રીકો યોગ્યતાપરઃ
જ્યાં સુધી એ ધનવાન, તેજસ્વી, ભાગ્યશાળી અને યોગ્યતા ધરાવે છે,
રોગિણં નિર્દ્ધનં વૃદ્ધં યોષિદ્વૈ પ્રેક્ષતેઽપ્રિયમ્
સ્ત્રી રોગી, ગરીબ કે વૃદ્ધ પુરુષને અપ્રિય માને છે.
ઇત્યેવં કથિતં સર્વં બ્રહ્મન્નાત્માગમો યથા
બ્રાહ્મણ, આત્માના આગમ વિશે બધું કહી દીધું છે.
અનુગ્રહં કુરુ વિભો વિદાયં દેહિ સામ્પ્રતમ્
પ્રભુ, કૃપા કરો અને હવે ઉપદેશ આપો.
ઇત્યુક્ત્વા નારદસ્તત્ર ધૃત્વા તાતપદામ્બુજમ્ 1.23.
એ રીતે બોલી નારદે ત્યાં પિતાના કમળ જેવા પગ પકડી લીધા.
કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા ભક્તિનમ્રાત્મકન્ધરઃ
એ હાથ જોડીને, ભક્તિથી ગળું ઝુકાવી, ઊભો રહ્યો.
ગચ્છન્તં તનયં દૃષ્ટ્વા વિધાતા જગતાં મુને
મુનિ, જગતના સર્જનહારએ પોતાના પુત્રને જતા જોઈને,
કરે ધૃત્વા સમાલિઙ્ગ્ય ચુચુમ્બ ચ પુનઃ પુનઃ
હાથ પકડીને, ગળે લગાવીને, વારંવાર ચુંબન કર્યું.
સ્વાત્મારામેશ્વરો બ્રહ્મા યોગીન્દ્રાણાં ગુરોર્ગુરુઃ
બ્રહ્મા, જે પોતાનામાં આનંદ પામે છે, યોગીઓના ગુરુઓના પણ ગુરુ છે,
કાતરઃ પુત્રભેદેન મોહિતો વિષ્ચુમાયયા
પુત્રથી વિભાજન થવાથી દુ:ખી થયો, અને વિષ્ણુની માયાથી મોહિત થયો.
શ્રીબ્રહ્મોવાચ અહં યાસ્યામિ ગોલોકં વિજ્ઞાતું કૃષ્ણમીશ્વરમ્
શ્રીબ્રહ્માએ કહ્યું: હું ગોલોકમાં જઈને કૃષ્ણ ભગવાનને સમજવા ઈચ્છું છું.
સનકશ્ચ સનન્દશ્ચ તૃતીયશ્ચ સનાતનઃ
સનક, સનંદ, અને ત્રીજો સનાતન,
યતી હંસી ચારુણિશ્ચ વોઢુઃ પઞ્ચશિખસ્તથા
યતિ, હંસી, ચારુણી, વોધુ અને પંચશિખ પણ,
વચસ્કરો મરીચિર્મે અઙ્ગિરાશ્ચ ભૃગુસ્તથા
વચસ્કર, મરીચિ, અંગિરા અને ભૃગુ,
વસિષ્ઠો વશગઃ શશ્વત્સર્વેષુ ચ સુતેષુ ચ
વશિષ્ઠ, વશગ, શશ્વત અને બધા પુત્રો પણ,
નિબોધ વત્સ વક્ષ્યામિ વેદોક્તં વચનં શુભમ્
વત્સ, સાંભળ, હું તને વેદોમાં જણાવેલા શુભ વચન કહું છું.
ધર્માર્થકામમોક્ષાંશ્ચ સર્વે વાઞ્છન્તિ પણ્ડિતાઃ
બધા પંડિતો ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષની ઈચ્છા કરે છે.
વેદપ્રણિહિતો ધર્મો હ્યધર્મસ્તદ્વિપર્ય્યયઃ
ધર્મ વેદથી સ્થાપિત છે; અધર્મ એના વિપરીત છે.
સમધીત્ય તતો વેદાન્દદાતિ ગુરુદક્ષિણામ્
વેદો ભણ્યા પછી, શિષ્ય ગુરુને દક્ષિણ આપે છે.
સા સાધ્વી કુલજા યા ચ પતિસેવાસુ તત્પરા આકરે પદ્મરાગાણાં જન્મ કાચમણેઃ કુતઃ ।। 1.24.
સેવા માટે પતિને સમર્પિત હોય, એવી સ્ત્રી સારા કુળમાં જન્મેલી અને સદ્ગુણી છે; રુબીના ખાણમાં કાચમણો કેમ જન્મે?
અસદ્વંશપ્રસૂતા યા પિત્રોર્દોષેણ નારદ
નારદ, જે સ્ત્રી ખરાબ કુળમાં જન્મે છે, એ પિતાના દોષથી થાય છે.
ન વત્સ દુષ્ટાઃ સર્વાશ્ચ યોષિતઃ કમલાકલાઃ
નહી, વત્સ, બધી સ્ત્રીઓ દુષ્ટ નથી, કેમ કે તેઓ કમલાની કળા છે.