અથ શક્રસ્ય વૃત્તાંતં પરમં શૃણુ સુન્દરિ
હવે, સુંદરિ, તું ઇન્દ્રની શ્રેષ્ઠ કથા સાંભળ.
એકદા ચ ગુરોઃ કોપાત્પ્રકૃતેરવહેલનાત્
એક વખત ગુરુના ક્રોધ અને સ્વભાવની અવગણનાથી—
શક્રસ્ત્યક્તગુરુર્દૈવગ્રસ્તો દૈત્યનિપીડિતઃ
ઇન્દ્રે ગુરુનો ત્યાગ કર્યો, દૈવના પ્રભાવથી અને દૈત્યોના દુઃખથી પીડાયો.
તદાજ્ઞયા વિશ્વરૂપં ચકાર ચ પુરોહિતમ્
તે આજ્ઞાથી, ઇન્દ્રે વિશ્વરૂપને પોતાનો પુરોહિત બનાવ્યો.
દૈત્યદૌહિત્રસ્ય ભાવં વિજ્ઞાય ચ વિચક્ષણઃ
દૈત્યકન્યાની મનશા સમજીને વિદ્વાન એ બધું જાણી ગયો.
વિશ્વરૂપપિતા ત્વષ્ટા શ્રુત્વા સદ્યશ્ચુકોપ હ 4.47.
વિશ્વરૂપના પિતા ત્વષ્ટાએ આ સાંભળતાં જ ભારે ગુસ્સો કર્યો.
યજ્ઞકુંડાત્સમુત્તસ્થૌ વૃત્રો નામ મહાસુરઃ
યજ્ઞકુંડમાંથી મહાન અસુર વૃત્ર ઊભો થયો.
શક્રો મહામુનેરસ્થ્નાં વજ્રં કૃત્વા સુદારુણમ્
ઇન્દ્રે મહામુનિની હડ્ડીઓમાંથી ભયાનક વજ્ર બનાવ્યો.
બ્રહ્મહત્યા શુનાસીરં દુદ્રાવ હતચેતનમ્
બ્રહ્મહત્યારૂપ શાપ એના પછી, એના હોશ ગુમાવીને તેનો પીછો કરવા લાગી.
સપ્તતાલપ્રમાણા સા શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકા
એ સ્ત્રી સાત તાળ વૃક્ષ જેટલી ઊંચી હતી અને એના ગળું, હોઠ અને તાળુ સુકાઈ ગયેલા હતા.
ધાવંતં પરિધાવંતી બલિષ્ઠા હતચેતનમ્
જેમ એ ભાગતો હતો, તેમ એ શક્તિશાળી અને ઉગ્ર સ્ત્રી પણ, હોશ વિના, એની પાછળ દોડતી હતી.
ઇંદ્રો દૃષ્ટ્વા ચ તાં ઘોરાં સ્મારંસ્મારં ગુરોઃ પદમ્
ઇન્દ્રે એ ભયાનક સ્ત્રીને જોઈને વારંવાર પોતાના ગુરુના ચરણો યાદ કર્યા.
તત્ર ગંતું ન શક્તા સા બ્રહ્મણઃ શાપકારણાત્
બ્રહ્માના શાપને કારણે એ ત્યાં જઈ શકી નહીં.
અથાત્ર નહુષો ભૂપસ્ત્રિલોકેશો બભૂવ હ
પછી નહુષ રાજાએ ત્રણેય લોકનો સ્વામીપદ મેળવ્યું.
શચી શ્રુત્વા મહાભીતા તારકાં શરણં યયૌ
આ સાંભળીને શચી બહુ ડરી ગઈ અને તારાના આશ્રયે ગઈ.
શચીમાશ્વાસ્ય સ્વગુરુર્જગામ તત્સરો મુદા 4.47.
પોતાના ગુરુએ શચીને ધીરજ આપી અને આનંદપૂર્વક એ સરોવર તરફ ગયા.
બૃહસ્પતિરુવાચ ત્વદીશ્વરં સ્વરેણૈવ નિશામય ભયં ત્યજ
બૃહસ્પતિએ કહ્યું: 'તમારા સ્વામીનો સ્વર સાંભળો અને ડર છોડો.'
સૂક્ષ્મરૂપં પરિત્યજ્ય સ્વરૂપં ચ દધાર સઃ
એણે સુક્ષ્મ રૂપ છોડી પોતાનું સાચું રૂપ ધારણ કર્યું.
દૃષ્ટ્વા નનામ સંપ્રીત્યા સંપ્રીતં ત્યક્તકોપકમ્
એને જોઈને શચીએ આનંદથી નમન કર્યું અને pleased એણે પોતાનો ગુસ્સો છોડ્યો.
નિધાય વક્ષસિ પ્રેમ્ણા રુરોદ પ્રેમવિહ્વલઃ પુટાંજલિઃ પુલકિતો ભક્તિનમ્રાત્મકંધરઃ
પ્રેમથી એણે એને છાતી પર રાખી, પ્રેમથી વિહ્વળ થઈને રડી, હાથ જોડ્યા, શરીર રોમાંચિત થયું અને ભક્તિથી નમન કર્યું.
ભૃત્યાપરાધં સતતં ન ગૃહ્ણાતિ સદીશ્વરઃ
સાચો ઈશ્વર ક્યારેય પોતાના ભક્તના દોષને સ્વીકારતો નથી.
દુર્બલઃ સબલો વાઽપિ કો દંડં કર્તુમક્ષમઃ
દુર્બળ હોય કે શક્તિશાળી, દંડ આપવાનો અયોગ્ય કોણ છે?
ત્વત્પ્રસાદાત્સુરશ્રેષ્ઠ કૃપયા વર્દ્ધિતસ્ત્વયા
તમારી કૃપાથી, દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, તમે દયા કરીને મને ઉછેર્યો છે.
સ્વયં વિધાતુઃ પૌત્રશ્ચ પુનઃ સ્રષ્ટું સ્વયં ક્ષમઃ ઉવાચ વચનં પ્રીત્યા પ્રસન્નવદનેક્ષણઃ
સ્વયં સર્જનહારના પૌત્ર અને હવે ફરીથી સર્જન કરવા સક્ષમ, તેણે આનંદભેર, પ્રસન્ન ચહેરે, પ્રેમથી આ શબ્દો કહ્યા.
સંપ્રાપ્ય પરમૈશ્વર્યં પૂર્વસ્માચ્ચ ચતુર્ગુણમ્
તેને સર્વોચ્ચ સત્તા મળી, જે પહેલાં કરતાં ચારગણી વધારે હતી.
હતશત્રુર્મત્પ્રસાદાદ્ગત્વા પશ્ય શચીં સતીમ્
મારા આશીર્વાદથી તેના દુશ્મનો નાશ પામ્યા પછી, તે સતી શચીને મળવા ગયો.
દદર્શ પુરતો ઘોરાં બ્રહ્મહત્યાં સુદુઃસહામ્
તેના સામે ભયાનક અને અસહ્ય બ્રહ્મહત્યાને તેણે જોયી.
બૃહસ્પતિર્મહાભીતઃ સસ્માર મધુસૂદનમ્
બૃહસ્પતિ ખૂબ ડરાઈને મધુસૂદનને સ્મરણ કર્યા.
સ્વલ્પાક્ષરા ચ બહ્વર્થા તાં શુશ્રાવ બૃહસ્પતિઃ
બૃહસ્પતિએ તે ટૂંકા પણ અર્થસભર શબ્દો સાંભળ્યા.
રાધિકે વચનં શ્રુત્વા શિષ્યં રક્ષાધુનેતિ ચ
રાધિકાના શબ્દો, 'હવે તમારા શિષ્યને બચાવો', તેણે સાંભળ્યા.