તુલસ્યુવાચ કથં તદા વસિષ્ઠશ્ચ પ્રભો પ્રસ્થાપિતોઽધુના
તુલસીએ કહ્યું: 'હે પ્રભુ, ત્યારે વસિષ્ઠને કેમ દૂર મોકલવામાં આવ્યા?'
સ્વાહોવાચ વિવાહે વ્યવહારોઽસ્તિ પુરસ્ત્રીણાં પ્રગલ્ભતા
સ્વાહાએ કહ્યું: 'લગ્નમાં રીતરિવાજ હોય છે અને જૂની સ્ત્રીઓમાં નિર્ભયતા હતી.'
રોહિણ્યુવાચ કુરુ પારં સ્વયં કામી કામિનાં કામસાગરમ્
રોહિણી બોલી: હે કામાસક્તા, તું પોતે પ્રેમીઓ માટેના ઇચ્છાના મહાસાગરને પાર કરી લે.
વસુંધરોવાચ યેન તુષ્ટિર્ભવેચ્છંભો તત્કર્તુમુચિતં સ્ત્રિયા
વસુંધરા બોલી: જે શંભુને પ્રસન્ન કરે, એ જ સ્ત્રી માટે યોગ્ય છે.
સંજ્ઞોવાચ ન ચ સ્વસ્વામિનં શંભો સતી જાનાતિ સંગતમ્
સંજીયા બોલી: હે શંભુ, પતિવ્રતા સ્ત્રી પોતાના પતિ સિવાય બીજાના સંગનો વિચાર પણ કરતી નથી.
શતરૂપોવાચ રત્નપ્રદીપં તાંબૂલં તલ્પં નિર્માય નિર્જને ।। 4.45.
શતરૂપા બોલી: એકાંતમાં રત્નથી શોભતા દીવો, પાન અને શય્યા તૈયાર કરો.
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ નિર્વિકારી ચ ભગવાન્યોગીંદ્રાણાં ગુરોર્ગુરુઃ
શ્રીકૃષ્ણ બોલ્યા: ભગવાન અડગ છે, અને યોગીઓના ગુરુઓના પણ ગુરુ છે.
શંકર ઉવાચ જગતાં માતરઃ સાધ્વ્યઃ પુત્રે ચપલતા કથમ્
શંકર બોલ્યા: હે સદ્ગુણવંતી, જગતની માતાઓમાં કે પુત્રમાં ચંચળતા કેવી રીતે આવી શકે?
શંકરસ્ય વચઃ શ્રુત્વા લજ્જિતાઃ સુરયોષિતઃ
શંકરનાં વચન સાંભળી દેવીઓ શરમાઈ ગઈ.
ભુક્ત્વા મિષ્ટાનિ ભગવાનાચમ્ય ચ મુદાઽન્વિતઃ
ભગવાને સ્વાદિષ્ટ ભોજન લીધું, પછી પાણી પીધું અને આનંદથી ભરાઈ ગયા.
રત્નસિંહાસને શંભુર્મેનાદત્તે મનોહરે ૪૫ રત્નપ્રદીપશતકૈર્જ્વલદ્ભિ ર્જ્વલિતં શ્રિયા
રત્નમય સિંહાસન પર મનોહર શંભુ બેઠા, અનેક રત્નદિપોથી તેજસ્વી અને ભવ્યતા છલકાતી હતી.
રત્નદર્પણશોભાઢ્યં મંડિતં શ્વેતચામરૈઃ
શ્વેત ચામરથી શોભાયમાન, અને રત્નદર્પણોથી અલંકૃત હતું.
નાનાચિત્રવિચિત્રાઢયં નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા
વિશ્વકર્માએ અનેક રંગીન અને અદભુત આકારોથી તે બનાવ્યું હતું.
કુત્રચિત્સુરનિર્માણવૈકુંઠસુમનોહરમ્
કેટલાક સ્થળે તે દેવતાઓએ રચેલા વૈકુંઠ જેટલું મનોહર લાગતું હતું.
કૈલાસં ચ કુત્રચન કુત્રચિદિંદ્રમંદિરમ્ 4.45.
ક્યાંક તે કૈલાસ જેવું, તો ક્યાંક ઇન્દ્રના મહેલ જેવું દેખાતું હતું.
અથ પ્રભાતકાલશ્ચ બભૂવ પ્રાણવલ્લભે
પછી, હે પ્રાણપ્રિયે, પ્રભાતનો સમય આવ્યો.
સર્વે સુરાઃ સમુત્તસ્થુઃ સજ્જીભૂતાઃ સસંભ્રમાઃ
બધા દેવતાઓ ઉઠી ગયા, અને ઉત્સાહથી ભરાઈ ગયા.
વાસગેહં સમાગત્ય ધર્મો નારાયણાજ્ઞયા
બધા નિવાસસ્થાને ભેગા થયા, અને ધર્મે નારાયણની આજ્ઞાથી—
ધર્મ ઉવાચ પાર્વત્યા સહ માહેંદ્રે યાત્રાં કુરુ હરિં સ્મરન્
ધર્મ બોલ્યા: હે મહેન્દ્ર, પાર્વતી સાથે હરિનું સ્મરણ કરતાં યાત્રા પર નીકળો.
ઇત્થં ધર્મવચઃ શ્રુત્વા પાર્વત્યા સહ શંકરઃ
આ રીતે ધર્મના વચન સાંભળી, શંકર પાર્વતી સાથે—
યાત્રાં કુર્વતિ દેવેશે પાર્વત્યા સહ શંકરે
જ્યારે દેવોના દેવ મહાદેવ પાર્વતીજી સાથે યાત્રા પર નીકળ્યા,
મેનોવાચ સહસ્રદોષાન્ભગવાનાશુતોષઃ ક્ષમિષ્યસિ
મેનાએ કહ્યું: ભગવાન, તમે તો સહેજમાં પ્રસન્ન થાવ છો, તમે હજારો ભૂલો માફ કરી દો છો.
ત્વત્પદાંબુજભક્તૈષા મદ્વત્સા જન્મ જન્મનિ
મારી આ દીકરી, તમારા ચરણોમાં ભક્તિ રાખે છે, જન્મો જન્મ સુધી મારી જેમ જ રહેશે.
ત્વદ્ભક્તિશ્રુતિમાત્રેણ હર્ષાશ્રુપુલકાન્વિતા
તમારી ભક્તિ વિશે સાંભળતાં જ એ આનંદના આંસુ વહાવે છે અને રોમાંચિત થઈ જાય છે.
ઇત્યુક્તા મેનકા શીઘ્રં તત્રાગત્ય હિમાલયઃ 4.45.
આ રીતે મેનાએ કહ્યું અને તરત જ ત્યાં પહોંચી ગઈ, અને હિમાલય પણ આવી ગયા.
ક્વ યાસિ વત્સેત્યુચ્ચાર્ય શૂન્યં કૃત્વા હિમાલયમ્
તેણે 'બાળિકા, તું ક્યાં જાય છે?' એમ બોલીને, હિમાલય ખાલી છોડી દીધા.
ઇત્યેવમુક્ત્વા શૈલેન્દ્રઃ સમર્પ્ય ચ શિવાં શિવે
આ રીતે કહીને, પર્વતોના રાજાએ શિવાને શિવજીને સોંપી દીધી.
નારાયણશ્ચ ભગવાનધ્યાત્મવિદ્યયા સ્વયમ્
અને ભગવાન નારાયણ પોતે આત્મજ્ઞાનથી યુક્ત હતા.
નનામ પાર્વતી ભક્ત્યા માતરં પિતરં ગુરુમ્
પાર્વતીજી ભક્તિપૂર્વક માતા, પિતા અને ગુરુને વંદન કરી.
પાર્વતીરોદનેનૈવ રુરુદુઃ સર્વયોષિતઃ
પાર્વતીના રડવાથી બધી સ્ત્રીઓ પણ રડી પડી.