આવયોરંશભૂતા યે પ્રાકૃતા નષ્ટવિગ્રહાઃ
અમારા ભાગરૂપ જે છે, તેઓ પ્રાકૃતિક છે અને તેમનું રૂપ અંતે નાશ પામે છે.
મમાપ્યેવં દ્વિધા રૂપં દ્વિભુજં ચ ચતુર્ભુજમ્
મારે પણ બે રૂપ છે – એક બે હાથવાળું અને બીજું ચાર હાથવાળું.
ગોલોકે દ્વિભુજોઽહં ચ ગોપીભિઃ સહ રાધયા
ગોલોકમાં હું બે હાથવાળું રૂપ ધારણ કરું છું અને ગોપીઓ તથા રાધા સાથે રહું છું.
પુરુષશ્ચ સદા નિત્યો નિત્યા પ્રકૃતિરીશ્વરી
પુરુષ સદા શાશ્વત છે અને પ્રકૃતિ પણ શાશ્વત સ્વામિની છે.
સશરીરૌ નિઃશરીરૌ સ્વેચ્છયા સર્વરૂપિણૌ
શરીર સાથે કે વગર, પોતાની ઇચ્છાથી બંને સર્વરૂપ ધારણ કરે છે.
સતીમિચ્છસિ ચેચ્છમ્ભો પ્રકૃતેઃ સ્તવનં કુરુ 4.43.
હે શંભુ, જો તને સતીની ઇચ્છા હોય તો પ્રકૃતિની સ્તુતિ કર.
તદ્દિવ્યં કણ્વશાખોક્તં ભજ તેન જગત્પ્રસૂમ્
કણ્વ શાખામાં જે દિવ્ય સ્તોત્ર કહેવામાં આવ્યું છે, એથી જગતજનનીની ઉપાસના કર.
દૂરં વિપ્લવહેતુશ્ચ યાતુ સ્ત્રીવિરહજ્વરઃ
પત્નીથી વિયોગનો દુઃખ, જે કલહનું કારણ છે, તે દૂર થઈ જાય.
સ્તવનં કર્તુમારેભે પ્રકૃતેશ્ચ મહેશ્વરઃ પુટાઞ્જલિયુતો ભૂત્વા પુલકાઞ્ચિતવિગ્રહઃ
પછી મહેશ્વરે પ્રકૃતિની સ્તુતિ કરવા આરંભ કરી, હાથ જોડીને અને આનંદથી રોમાંચિત થઈને.
મહેશ્વર ઉવાચ બ્રાહ્મિ બ્રહ્મસ્વરૂપે ત્વં માં પ્રસીદ સનાતનિ
મહેશ્વરે કહ્યું: હે બ્રાહ્મી, બ્રહ્મસ્વરૂપા, સનાતની, મારા પર કૃપા કર.
ભદ્રે ભદ્રપ્રદે દુર્ગે દુર્ગઘ્ને દુર્ગનાશિનિ
હે ભદ્રે, શુભ આપનારી, હે દુર્ગા, દુઃખોનો નાશ કરનારી, મુશ્કેલીઓ દૂર કરનારી.
સર્વસ્વરૂપે સર્વેશિ સર્વબીજસ્વરૂપિણિ
હે સર્વરૂપાવાળી, સર્વની સ્વામિની, સર્વ બીજની સ્વરૂપાવાળી.
સર્વમઙ્ગલરૂપે ચ સર્વમઙ્ગલદાયિનિ
હે સર્વમંગલરૂપા, સર્વમંગલ આપનારી.
નિદ્રે તન્દ્રે ક્ષમે શ્રદ્ધે તુષ્ટિપુષ્ટિસ્વરૂપિણિ
હે નિંદ્રા, હે તંદ્રા, હે ક્ષમા, હે શ્રદ્ધા, તૃપ્તિ અને પોષણની સ્વરૂપાવાળી.
દયે જયે મહામાયે પ્રસીદ જગદમ્બિકે 4.43.
હે દયા, હે વિજય, હે મહામાયા, હે જગદંબા, કૃપા કર.
લક્ષ્મીર્નારાયણક્રોડે સ્રષ્ટુર્વક્ષસિ ભારતિ
લક્ષ્મી નારાયણના કોળે છે અને ભારતી સર્જનહારના હૃદય પર છે.
કલાકાષ્ઠાસ્વરૂપે ચ દિવારાત્રિસ્વરૂપિણિ
હે સમય અને તેની દરેક વિભાજનરૂપે, દિવસ-રાતના સ્વરૂપે રહેનારી,
કારણે સર્વશક્તીનાં કૃષ્ણસ્યોરસિ રાધિકે
હે રાધા, જે કૃષ્ણના હૃદયમાં સર્વ શક્તિઓના મૂળરૂપે વસો છો,
યશઃસ્વરૂપે યશસાં કારણે ચ યશઃપ્રદે
હે યશના સ્વરૂપ, સર્વ યશના કારણ અને યશ આપનારી,
સમસ્તકામિનીરૂપે કલાંશેન પ્રસીદ મે
હે સર્વ સ્ત્રીઓના ઇચ્છારૂપે, તમારી કલાની થોડી કૃપા મને આપો,
પ્રસીદ પરમાનન્દે કારણે સર્વસંપદામ્
હે પરમ આનંદ, સર્વ સમૃદ્ધિના કારણ, મને કૃપા કરો,
આધારે સર્વજગતાં રત્નાધારે વસુન્ધરે ।। ચરાચરસ્વરૂપે ચ પ્રસીદ મમ મા ચિરમ્
હે સર્વ જગતના આધાર, હે રત્નોથી ભરેલી ધરતી, હે જડ-ચેતનના સ્વરૂપે, મને વિલંબ કર્યા વિના કૃપા કરો,
યોગસ્વરૂપે યોગીશે યોગદે યોગકારણે
હે યોગના સ્વરૂપ, યોગીઓના સ્વામી, યોગ આપનારા અને યોગના કારણ,
સર્વસિદ્ધિસ્વરૂપે ચ સર્વસિદ્ધિપ્રદાયિનિ
હે સર્વ સિદ્ધિના સ્વરૂપ અને સર્વ સિદ્ધિ આપનારી,
વ્યાખ્યાનં સર્વશાસ્ત્રાણાં મતભેદે મહેશ્વરિ 4.43.
હે મહાદેવી, તમે સર્વ શાસ્ત્રોના અર્થ અને વિવિધ મતોમાં પણ સ્પષ્ટતા લાવનાર છો,
કેચિદ્વદન્તિ પ્રકૃતેઃ પ્રાધાન્યં પુરુષસ્ય ચ
કેટલાંક પ્રકૃતિને મુખ્ય માને છે, તો કેટલાંક પુરુષને,
મહાવિષ્ણોર્નાભિદેશે સ્થિતં તં કમલોદ્ભવમ્
જે મહાવિષ્ણુના નાભિમાં આવેલું કમળમાંથી જન્મેલો છે,
દૃષ્ટ્વા સ્તુતિં પ્રકુર્વન્તં બ્રહ્માણં રક્ષિતું પુરા
પહેલાં બ્રહ્માજીને, જે રક્ષણ માટે સ્તુતિ કરતા હતા, જોઈને,
નારાયણસ્ત્વદ્ભક્ત્યા ચ જઘાન તૌ મહાસુરૌ
નારાયણે, તમારી ભક્તિથી, તે બે મહાદૈત્યોને મારી નાખ્યા,
અધુના રક્ષ મામીશે પ્રદગ્ધં વિરહાગ્નિના
હવે, હે ઈશ, હું વિયોગની આગમાં દઝાઈ રહ્યો છું, મને રક્ષા કરો,