મહિષીં ચ નૃપસુતાન્કન્યકાનીતિમુત્તમામ્
મહારાણી, રાજાના પુત્રો અને રાજકન્યાઓ — બધા ઉત્તમ ચાલચાલન ધરાવતા હતા.
સુતાં દત્ત્વા ચ મુનયે રક્ષસ્વ સર્વસંપદમ્ 4.41.
પિતાએ પોતાની દીકરી મુનિને આપી અને કહ્યું, 'તમારી બધી સમૃદ્ધિનું રક્ષણ કરજો.'
રાજા સર્વાન્પરિત્યજ્ય જગામ તપસે શુચા
રાજાએ બધું છોડીને, દુઃખમાં તપ કરવા માટે પ્રસ્થાન કર્યું.
ગોલોકનાથં સંસેવ્ય ગોલોકં ચ જગામ હ પુત્રવત્પાલયામાસ પ્રજાઃ સર્વા મહીતલે
ગોલોકના સ્વામીની સેવા કરીને, તે ગોલોકમાં ગયો અને પૃથ્વી પરની પ્રજાને પોતાના પુત્ર સમાન સંભાળી.
વસિષ્ઠ ઉવાચ કર્મણા મનસા વાચા લક્ષ્મીર્નારાયણં યથા
વશિષ્ઠે કહ્યું: લક્ષ્મીએ કર્મ, મન અને વાણી દ્વારા નારાયણની સેવા કરી.
એકદા સ્વર્ણદીં સ્નાતું ગચ્છંતીં સસ્મિતાં સતીમ્
એક વખત, હસતી અને પવિત્ર લક્ષ્મી સુવર્ણ નદીમાં સ્નાન કરવા ગઈ.
ચારુરત્નરથસ્થશ્ચ રત્નાલંકારભૂષિતઃ
સુંદર રત્નોથી શોભિત અને અલંકૃત રથમાં તે બેઠો હતો.
દૃષ્ટ્વા તાં સુન્દરીં રમ્યામુવાચ માયયા વિભુઃ
તે સુંદર અને આકર્ષક સ્ત્રીને જોઈ, પ્રભુએ પોતાની માયાથી તેને સંબોધી.
ધર્મ ઉવાચ અતીવ યૌવનસ્થે ચ કામિનિ સ્થિરયૌવને
ધર્મે કહ્યું: તું યુવાનીના ઉન્નતિ પર છે, અને તારી યુવાની સ્થિર છે.
જરાતુરસ્ય વૃદ્ધસ્ય સમીપે ત્વં ન રાજસે
વૃદ્ધ અને જરાજીર્ણ પુરુષની પાસે તું તેજવી લાગતી નથી.
વિપ્રં તપઃસુ નિરતં સત્યજ્ઞં મરણોન્મુખમ્
જે બ્રાહ્મણ તપમાં તલિન, સત્યવંત અને મૃત્યુની નજીક છે.
પ્રાપ્નોતિ સુન્દરં પુણ્યાત્સૌન્દર્યં પૂર્વજન્મતઃ
પહેલા જન્મના પુણ્યથી માણસને સુંદરતા અને આકર્ષણ મળે છે.
સહસ્રસુન્દરીકાન્તં કામશાસ્ત્ર વિશારદમ્
જે પુરુષ હજારો સુંદર સ્ત્રીઓ જેટલો મનમોહક અને કામશાસ્ત્રમાં નિષ્ણાત હોય.
નિર્જલે નિર્જને રમ્યે શૈલેશૈલે નદેનદે 4.42.
પાણી વગરના, એકાંત અને રમણીય સ્થળોએ, દરેક પર્વત અને દરેક નદી પાસે.
મલયે ચન્દનારણ્યે ચારુચન્દનવાયુના
મલય પર્વતના ચંદનવનમાં, સુગંધિત ચંદનવાયુથી,
કામજ્વરેણ દગ્ધાયાઃ શાંતિં કર્તુમહં ક્ષમઃ
કામજ્વરથી દાઝાયેલી તેને હું શાંતિ આપી શકું છું.
ઇત્યેવમુક્તવંતં તં સ્વરથાદવરુહ્ય ચ
આ રીતે બોલ્યા પછી, તે પોતાના રથમાંથી નીચે ઉતર્યો.
પદ્મોવાચ માં ચેત્પશ્યસિ કામેન સદ્યો ભસ્મ ભવિષ્યસિ
પદ્માએ કહ્યું: જો તું મને કામભાવથી જોશે, તો તું તરત જ ભસ્મ થઈ જશે.
પિપ્પલાદં મુનિશ્રેષ્ઠં તપસા પૂતવિગ્રહમ્
મહાન ઋષિ પિપ્પલાદ, જેમનું શરીર તપથી પવિત્ર બન્યું હતું—
સ્ત્રીજિતસ્પર્શમાત્રેણ સર્વપુણ્યં પ્રણશ્યતિ
માત્ર સ્ત્રીના સ્પર્શથી જ, તેના બધા પુણ્ય નાશ પામે છે.
માં માતરં ચ સ્ત્રીભાવં કૃત્વા યેન બ્રવીષિ ચ
તમે, જેમણે સ્ત્રીરૂપ ધારણ કર્યું છે અને મને 'માતા' કહીને સંબોધો છો—
શ્રુત્વા ધર્મઃ સતીશાપં નૃપમૂર્તિં વિહાય ચ
સતીના શાપ સાંભળીને, ધર્મે પોતાનું રાજા સ્વરૂપ ત્યજી દીધું.
ધર્મ ઉવાચ પરસ્ત્રીમાતૃબુદ્ધિં ચ કુર્વન્તં સંતતં સતિ
ધર્મે કહ્યું: જે સદા પરસ્ત્રીને માતા સમજે છે—
અહં તવાંતર્વિજ્ઞાતુમાગતસ્તવ સન્નિધિમ્ 4.42.
હું તારી આંતરિક સમજ જાણી લેવા તારી પાસે આવ્યો છું.
કૃતં મે દમનં સાધ્વિ ન વિરુદ્ધં યથોચિતમ્
હે સતી, મેં સંયમ પાળ્યો છે; એ યોગ્ય અને યોગ્ય રીતે થયું છે.
ધર્મં સ્વધર્મં વિજ્ઞાતું કાલં કલયિતું ક્ષમઃ
તે ધર્મ, પોતાનું કર્તવ્ય અને યોગ્ય સમય ઓળખી શકે છે.
સંહર્તું યઃ ક્ષમઃ કાલે સંહર્તારં ભવં વિભુઃ
જે યોગ્ય સમયે સંહાર કરી શકે, એ જ સાચો સંહારક છે, હે પ્રભુ.
શત્રું વિધાતું મિત્રં ચ સુપ્રીતિં કલહં ક્ષમઃ
તે દુશ્મન, મિત્ર, ઊંડી પ્રીતિ કે ઝઘડો—all રચી શકે છે.
શાપં પ્રદાતું સર્વાશ્ચ સુખદુઃખવરાન્ક્ષમઃ
તે શાપ આપી શકે છે અને સુખ-દુઃખના બધા વરદાન આપી શકે છે.
પ્રકૃતિર્નિર્મિતા યેન મહાવિષ્ણુશ્ચ નિર્મિતઃ
જેના દ્વારા પ્રકૃતિ સર્જાઈ અને મહાવીષ્ણુ પણ રચાયા—