વટમૂલાદ્ગતે રુદ્રે પાર્વતી તપસે યયૌ
વટવૃક્ષની છાયામાંથી રુદ્ર જતાં, પાર્વતી તપ કરવા નીકળી.
ગત્વા સા સ્વર્ણદીતીરં સ્નાત્વા ત્રિષવણં મુદા
પાર્વતી સુવર્ણ નદીના કિનારે પહોંચી, આનંદથી દરરોજ ત્રણ વખત સ્નાન કરતી.
વર્ષમેકં ચ સંપૂર્ણમનાહારા સ્વભક્તિતઃ
એક વર્ષ સુધી, પાર્વતી ભોજન લીધા વિના, સંપૂર્ણ ભક્તિથી તપ કરતી રહી.
ગ્રીષ્મે ચ પરિતો વહ્નિં પ્રજ્વલન્તં દિવાનિશમ્ કૃત્વા પ્રતસ્થૌ તન્મધ્યે સંતતં જપતી મનુમ્
ઉનાળામાં, દિવસ-રાત આસપાસ અગ્નિ પ્રગટાવી, તે વચ્ચે ઊભી રહી સતત મંત્ર જપતી.
શશ્વત્સ્મશાને વર્ષાસુ કૃત્વા યોગાસનં શિવા
વરસાદમાં, શિવા હંમેશા સ્મશાનમાં યોગાસન સ્થાપી તપ કરતી.
શીતે જલાન્તરે શશ્વત્પ્રતસ્થૌ ભક્તિપૂર્વકમ્
શિયાળામાં, તે સતત પાણીમાં ઊભી રહી ભક્તિપૂર્વક તપ કરતી.
એવં કૃત્વા પરં વર્ષમપ્રાપ્ય શંકરં સતી
આ રીતે બીજું વર્ષ પણ તપ કરીને, સતીને શંકર મળ્યા નહીં.
તામગ્નિકુણ્ડં વિશતીં તપસાઽતિકૃશાં સતીમ્
તપથી અત્યંત દુર્બળ બનેલી સતી, અગ્નિકુંડમાં પ્રવેશી ગઈ.
અતીવ વામનો બાલો વિપ્રરૂપી સ્વતેજસા 4.40.
એ સમયે, ખૂબ નાનો અને કુમાર વયનો, બ્રાહ્મણ જેવો તેજસ્વી બાળક ત્યાં આવ્યો.
શુક્લયજ્ઞોપવીતી ચ શુક્લવાસાશ્ચ સસ્મિતઃ
સફેદ યજ્ઞોપવીત અને સફેદ વસ્ત્ર પહેરી, સ્મિત સાથે ઊભો હતો.
નિર્જને બાલકં દૃષ્ટ્વા સ્નિગ્ધા સાપિ જગાદ હ
એ એકાંત સ્થળે એ બાળકને જોઈ, સતી સ્નેહથી તેને બોલાવી.
કો ભવાનિતિ પપ્રચ્છ તં શિશું પુરતઃ સ્થિતમ્
એ બાળક સામે ઊભો હતો, ત્યારે સતીએ પૂછ્યું: 'તમે કોણ છો?'
શ્રુત્વા શૈલસુતા પ્રશ્નં પ્રહસ્ય પરમેશ્વરઃ
પર્વતપુત્રીનો પ્રશ્ન સાંભળી, પરમેશ્વરે હળવી સ્મિત કરી.
શંકર ઉવાચ કા ત્વં કાન્તાઽતિકાન્તારે તપશ્ચરસિ સુન્દરિ
શંકર બોલ્યા: 'હે સુંદર, આ ઘન અરણ્યમાં તું કોણ છે, તું તપશ્ચર્યા કેમ કરે છે?'
વદ કસ્ય કુલે જાતા કસ્ય કન્યા ચ કાઽભિધા
મને કહો, તું કયા કુળમાં જન્મી? કોની દીકરી છે? તુંનું નામ શું છે?
અહો વા તપસાં રાશિઃ સ્વયં મૂર્તિમતી સતી
અરે, કેટલું મોટું તપ! સતી સ્વયં સાકાર રૂપે મારી સામે ઉભી છે.
સ્વયં તેજઃસ્વરૂપા વા મૂલપ્રકૃતિરીશ્વરી
શું તમે પોતે તેજથી ભરપૂર સ્વરૂપ છો કે મૂળ પ્રકૃતિ સ્વરૂપે સર્વશક્તિમાન સ્ત્રી છો?
કિં વા ત્રિલોકે લક્ષ્મીસ્ત્વં સંપદ્રૂપા સનાતની
કે તમે ત્રણેય લોકમાં લક્ષ્મી છો, સદા સુખ-સમૃદ્ધિ આપનારી શાશ્વત સ્વરૂપા છો?
કિં વામ્બિકા ત્વં દેવાનાં સ્વયં મૂર્તિમતી સતી 4.40.
કે તમે અંબિકા છો, દેવતાઓની સ્વયં પ્રગટ થયેલી સતી સ્વરૂપા છો?
રાગાધિષ્ઠાતૃદેવી વા સ્વયં સાક્ષાત્સરસ્વતી
કે તમે રાગની અધિષ્ઠાત્રી દેવી છો, કે સ્વયં સાક્ષાત્ સરસ્વતી છો?
એતાસુ મધ્યે કા વા ત્વં નાહં તર્કિતુમીશ્વરઃ
આ બધામાંથી તમે કોણ છો? હું એ સમજવા અસમર્થ છું, હે મહારાણી.
સતિ ત્વયિ પ્રસન્નાયાં પ્રસન્નઃ પરમેશ્વરઃ
જ્યારે તમે પ્રસન્ન થાઓ છો ત્યારે પરમેશ્વર પણ પ્રસન્ન થાય છે.
તુષ્ટે નારાયણે દેવે શશ્વત્તુષ્ટં જગત્ત્રયમ્
જ્યારે નારાયણ દેવ ખુશ થાય છે, ત્યારે ત્રણેય લોક હંમેશાં સુખી રહે છે.
શિશોસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રહસ્ય પરમેશ્વરી
બાળકના એ વચન સાંભળી પરમેશ્વરી હસીને જોઈ.
પાર્વત્યુવાચ જન્મ મે ભારતે વર્ષે સામ્પ્રતં શૈલકન્યકા
પાર્વતી બોલી: મારું જન્મ હવે ભારત દેશમાં, પર્વતપુત્રી તરીકે થયું છે.
પૂર્વં જન્મ દક્ષગેહે સતી શંકરકામિની
પહેલા જન્મમાં હું દક્ષની પુત્રી સતી હતી, શંકરજીને પતિ રૂપે ઇચ્છતી.
અત્ર જન્મનિ પુણ્યેન સમ્પ્રાપ્તે શંકરે દ્વિજ
આ જન્મમાં પુણ્યના પ્રભાવથી મને શંકરજી મળ્યા છે, હે દ્વિજ.
પ્રયાતે શંકરે તાપાદ્વ્રીડયાઽહં પિતુર્ગૃહાત્
જ્યારે શંકરજી ગયા, ત્યારે દુઃખ અને શરમથી મેં પિતાનું ઘર છોડી દીધું.
તપઃ કૃત્વા કઠોરં ચ સુચિરં પ્રાણવલ્લભમ્ 4.40.
મારા પ્રિય માટે મેં લાંબા સમય સુધી કઠિન તપ કર્યું.
ગચ્છ ત્વં પ્રવિશામ્યગ્નૌ પ્રલયાગ્નિશિખોપમે
તેણે કહ્યું: 'તમે જાઓ, હું પ્રલયના અગ્નિ જેવી જ્વાળામાં પ્રવેશીશ.'