ધર્મદત્તેન સ્તોત્રેણ તુષ્ટાવ પરમેશ્વરમ્
ધર્મદત્તે રચેલા સ્તોત્રથી તેણે પરમેશ્વરનું સ્તુતિ કરી.
હિમાલય ઉવાચ
હિમાલયે કહ્યું:
ત્વં શિવઃ શિવદોઽનન્તઃ સર્વસંહારકારકઃ
તમે શિવ છો, શુભતા આપનાર છો, અનંત છો, બધું સંહાર કરનાર છો.
પ્રકૃતઃ પ્રકૃતીશશ્ચ પ્રાકૃતઃ પ્રકૃતેઃ પરઃ યેષુ રૂપેષુ યત્પ્રીતિસ્તત્તદ્રૂપં બિભર્ષિ ચ
તમે સ્વાભાવિક છો, પ્રકૃતિના સ્વામી છો, પ્રાચીન છો અને પ્રકૃતિથી પર છો; જે સ્વરૂપમાં આનંદ મળે છે, એ સ્વરૂપ તમે ધારણ કરો છો.
સૂર્યસ્ત્વં સૃષ્ટિજનક આધારઃ સર્વતેજસામ્
તમે સૂર્ય છો, સર્જનહાર છો, અને સર્વ તેજનો આધાર છો.
વાયુસ્ત્વં વરુણસ્ત્વં ચ ત્વમગ્નિઃ સર્વદાહકઃ
તમે વાયુ છો, તમે વરુણ છો, તમે અગ્નિ છો, બધું દહન કરનાર છો.
મૃત્યુઞ્જયો મૃત્યુમૃત્યુઃ કાલકાલો યમાન્તકઃ ।। 4.38.
તમે મૃત્યુને જીતનાર છો, મૃત્યુના પણ મૃત્યુ છો, સમયના પણ સમય છો, યમનો અંત લાવનાર છો.
વેદસ્ત્વં વેદકર્તા ચ વેદવેદાઙ્ગપારગઃ
તમે વેદ છો, વેદના રચયિતા છો, અને વેદ તથા તેના અંગોનું જ્ઞાન ધરાવનાર છો.
મન્ત્રસ્ત્વં હિ જપસ્ત્વં હિ તપસ્ત્વં તત્ફલપ્રદઃ
તમે મંત્ર છો, તમે જાપ છો, તમે તપ છો અને એ તપનું ફળ આપનાર છો.
અહો સરસ્વતીબીજં કસ્ત્વાં સ્તોતુમિહેશ્વરઃ
અરે, તમે સરસ્વતીના બીજ છો; એ ઈશ્વર, અહીં તમને કોણ યોગ્ય રીતે સ્તુતિ કરી શકે?
તત્રોવાસ તમાબોધ્ય ચાવરુહ્ય વૃષાચ્છિવઃ
ત્યાં, જાગૃત થઈને, શિવે વૃષભ પરથી નીચે ઉતરી નિવાસ કર્યો.
મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યો ભયેભ્યશ્ચ ભવાર્ણવે
બધા પાપોથી અને ભયોથી, જન્મમરણના સાગરમાંથી મુક્તિ મળે છે.
ભાર્યાહીનો લભેદ્ભાર્યાં સુશીલાં સુમનોહરામ્
જેને પત્ની નથી, તેને સુશીલ અને મનોહર પત્ની મળે છે.
રાજ્યભ્રષ્ટો લભેદ્રાજ્યં શંકરસ્ય પ્રસાદતઃ
જેને રાજ્ય ગુમાવ્યું છે, તેને શંકરની કૃપાથી ફરી રાજ્ય મળે છે.
ગભીરેઽતિજલાકીર્ણે ભગ્નપોતે વિષાદને
ઘણા મોજાંથી ભરેલા ઊંડા પાણીમાં, તૂટી ગયેલી નૌકામાં, નિરાશામાં—
સર્વતો મુચ્યતે સ્તુત્વા શંકરસ્ય પ્રસાદતઃ
શંકરની કૃપાથી સ્તુતિ કરીને, દરેક મુશ્કેલીમાંથી મુક્તિ મળે છે.
ઇતિ સ્તુત્વા હિમગિરિર્વસતઃ શઙ્કરસ્ય ચ
આ રીતે હિમાલયે, જે શંકરજી સાથે રહે છે, તેની સ્તુતિ કરી.
મધુપર્કાદિકં તસ્મૈ પ્રદદૌ ભક્તિપૂર્વકમ્
પછી તેણે ભક્તિપૂર્વક મધુપર્ક અને બીજા ઉપહાર અર્પણ કર્યા.
તદા તત્ર સમાગત્ય મેનકા સ્ત્રીગણૈઃ સહ
એ સમયે ત્યાં મેનકા પોતાના સ્ત્રીમંડળ સાથે આવી.
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યં વસન્તં વ્યાઘ્રચર્મણિ
તેણે શિવજીને હળવી સ્મિતથી તેજસ્વી ચહેરા સાથે, વાઘના ચામડાં પર બેઠેલા જોયા.
યથાઽઽકાશે તારકાણાં દ્વિજરાજં વિરાજિતમ્
જેમ આકાશમાં તારાઓ વચ્ચે ચંદ્ર તેજ આપે છે,
વિહાય વાર્દ્ધકાવસ્થાં દધતં નવયૌવનમ્
એમ શિવજીએ વૃદ્ધાવસ્થાને છોડીને નવયૌવન ધારણ કર્યું હતું.
કામં કામાતુરાણાં ચ સતીનાં ચ સુતં યથા
જેમ સતી સ્ત્રીઓ માટે પુત્ર ઇચ્છનીય હોય છે, તેમ કામનાથી તરસેલા માટે તેઓ આકર્ષક હતા.
શક્તિસ્વરૂપં શાક્તાનાં સૌરાણાં સૂર્યરૂપિણમ્
શાક્તો માટે તેઓ શક્તિરૂપ અને સૌરો માટે સૂર્યરૂપ દેખાતા હતા.
કાલકાલસમં મૃત્યોર્મૃત્યુમૃત્યુ ભયાનકમ્
તેઓ સમય માટે પણ સમય જેવા, મૃત્યુ માટે મૃત્યુ જેવા અને ભય માટે પણ ભયાનક હતા.
સર્પાઃ સુંદરમાલ્યાનિ કસ્તૂરી યા વિષપ્રભા 4.39.
સર્પોએ તેમને સુંદર હાર, કસ્તૂરી અને વિષની ઝાંખીથી શોભિત કર્યા હતા.
સુચાર્વી માલતીમાલા ગંગાધારા મનોહરા
તેઓ સુંદર માળતીના ફૂલની માળા અને મનોહર ગંગાની ધારા ધારણ કરતા હતા.
એકીભૂતં પંચવક્ત્રં નેત્રયુગ્માબ્જશોભિતમ્
તેઓ એકરૂપ, પાંચ મુખવાળા અને કમળ જેવી આંખોથી શોભતા હતા.
બંધુજીવવિનિંદ્યૈકમોષ્ઠાધરમનોહરમ્
તેમના નીચલા હોઠનું સૌંદર્ય પણ બંધુજીવ ફૂલને લજાવતું હતું.
સદ્યો વ્યતિક્રમં સર્વં મહેશસ્ય મહેશ્વરિ
હે મહેશ્વરી, એ સમયે મહેશ્જીએ બધાં મર્યાદાઓ પાર કરી દીધી હતી.