પ્રથમે બ્રહ્મણો ગર્વો મયા ચૂર્ણીકૃતઃ શ્રુતઃ
પ્રથમ વખત બ્રહ્માનો અહંકાર મેં તોડી નાખ્યો હતો, એ તો જાણીતી વાત છે.
વહ્નેર્દુર્વાસસશ્ચૈવ તથા ધન્વન્તરેઃ પ્રિયે
એજ રીતે અગ્નિ, દુર્વાસા અને ધન્વંતરીનો પણ અહંકાર તૂટ્યો હતો, પ્રિયે.
ક્ષુદ્રાણાં મહતાં ચૈવ યેષાં ગર્વો ભવેત્પ્રિયે 4.36.
પ્રિયે, નાના હોય કે મોટા, જેમને પણ અહંકાર થાય—
પપ્રચ્છ રાધા યત્નેન સંત્રસ્તા ભયવિહ્વલા
રાધાએ ખૂબ પ્રયત્નપૂર્વક, ડર અને ચિંતા સાથે તેને પૂછ્યું.
ત્વયા કેન પ્રભાવેણ તસ્ય ભઙ્ગઃ કૃતઃ પુરા
તમે કઈ શક્તિથી અગાઉ તેનો અહંકાર તોડી નાખ્યો હતો?
કથયસ્વ પ્રાણનાથ સર્વેષાં દર્પભઞ્જન
મારા પ્રાણનાથ, સર્વનો અહંકાર તોડનાર, કૃપા કરી કહો.
અન્યેષાં શ્રૂયતાં રાધે વ્યાસેન કથયામિ તે
રાધે, બીજાઓ વિશે પણ સાંભળો, હું વ્યાસના વચન પ્રમાણે કહું છું.
સ્વયં શિવો મદંશશ્ચ સંહર્તા જગતાં ચ યઃ
શિવ પોતે, જે મદના અંશરૂપ છે અને જગતના સંહારક છે—
ધ્યાયન્તિ યોગિનો યં સ યોગીન્દ્રાણાં ગુરોર્ગુરુઃ
જેને યોગીઓ ધ્યાન કરે છે, જે યોગેશ્વરોના ગુરુઓના પણ ગુરુ છે—
યુગષષ્ટિસહસ્રાણિ તપસ્તપ્ત્વા દિવાનિશમ્
એમણે સાઠ હજાર યુગ સુધી દિવસ-રાત તપ કર્યું.
તપસા તેજસા શશ્વત્તેજોરાશિર્બભૂવ હ
તપ અને તેજથી, તે સદાય માટે પ્રકાશથી ભરેલો બની ગયો.
શુદ્ધસ્ફટિકસંકાશં પઞ્ચવક્ત્રં ત્રિલોચનમ્ 4.36.
તે શુદ્ધ સ્ફટિક જેવો દેખાતો, પાંચ મુખ અને ત્રણ આંખો ધરાવતો હતો.
જપન્તં સ્વાત્મનાઽઽત્માનં શ્વેતાબ્જબીજમાલયા
સફેદ કમળના બીજની માળા પહેરી, પોતે પોતાનું સ્મરણ કરતાં જપતો હતો.
સ્વર્ણાકારં જટાભારં દધતં શિરસા મુદા
સ્વર્ણ જેવા રંગની જટાઓ આનંદપૂર્વક માથા પર ધારણ કરેલી હતી.
અથ સ્વમીશ્વરં મત્વા પ્રદાતા સર્વસંપદામ્
પછી, પોતાના ઈશ્વરને સર્વ સમૃદ્ધિ આપનાર જાણીને,
યો યં વાઞ્છતિ તં તસ્મૈ વરં દત્ત્વા વરેશ્વરઃ
જે જે જેવું ઇચ્છે છે, તેને તેવા વર્દાન દેવો વરદાતા આપે છે.
એકદા ચ વૃકો દૈત્યસ્તપસ્તેપે શિવસ્ય ચ
એક વખત વ્રુક નામનો દૈત્ય શિવજી pleased કરવા તપ કરતો હતો.
નિત્યં યાતિ તત્સમીપં કૃપયા ચ કૃપાનિધિઃ
કૃપાના સાગર દયાથી રોજ તેના પાસે આવતાં.
વર્ષાન્તે શઙ્કરઃ શશ્વત્તસ્થૌ તત્પુરતઃ સ્વયમ્
વર્ષ પૂરું થતાં શંકરજી પોતે તેના સામે ઉભા રહ્યા.
સર્વૈશ્વર્યં સર્વસિદ્ધિં ભુક્તિં મુક્તિં હરઃ પદમ્
હર સર્વ રાજ, સર્વ સિદ્ધિ, ભોગ, મુક્તિ અને પોતાનું સ્થાન આપે છે.
ધ્યાયમાનં તત્પદાબ્જં દૃષ્ટ્વા ત્રસ્તો મહેશ્વરઃ
તેને ભગવાનના પદકમળનું ધ્યાન કરતાં જોઈ, મહેશ્વર ડરી ગયા.
અતીવ રોદનાત્તસ્ય ધ્યાનભઙ્ગો બભૂવ હ 4.36.
તેના ભારે રડવાથી તેનું ધ્યાન તૂટી ગયું.
યન્માયયા વરં વવ્રે દૈત્યેન્દ્રો ભક્તિપૂર્વકમ્
પોતાની માયાથી, દૈત્યરાજ ભક્તિપૂર્વક વર્દાન માંગ્યો.
ઓમિત્યુક્ત્વા પ્રયાન્તં તં દુદ્રાવ દૈત્યપુંગવઃ
'ૐ' ઉચ્ચારીને જતા, દૈતોમાં શ્રેષ્ઠ એના પાછળ દોડ્યો.
પપાત ડમરુસ્તસ્ય વ્યાઘ્રચર્મ મનોહરમ્
તેનો ડમરૂ પડી ગયો અને વાઘની ચામડી, જે મનમોહક હતી, પડી ગઈ.
ન હન્તિ તં ચ કૃપયા ભક્તં ચ ભક્તવત્સલઃ
ભક્તવત્સલ ભગવાન, દયાથી પોતાના ભક્તને ક્યારેય નુકસાન કરતા નથી.
સાધવો ઘ્નન્તિ ઘ્નન્તં ચ ભૃત્યં પુત્રં પ્રિયાં વિના
સજ્જન લોકો, ભલે તેમને મારવામાં આવે, પણ પોતાના દાસ, પુત્ર કે પ્રિયને નથી મારતા.
શિવઃ સ્વમૃત્યું મત્વા ચ ભીતશ્ચ નિરહંકૃતઃ
શિવજી, પોતાની મૃત્યુ સમજીને અને ડરીને, અહંકાર છોડીને નિર્ભય થયા.
દૃષ્ટ્વા સ્વાશ્રમમાયાન્તં શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકમ્
પોતાના આશ્રમ તરફ આવતો જોઈને, તેની ગળું, હોઠ અને જીભ બધી સુકાઈ ગઈ હતી.
સંસ્થાપ્ય તત્સમીપે ચ સ દૈત્યો બોધિતો મયા
હું એ દૈત્યને નજીક બેસાડ્યો અને તેને જાગૃત કર્યો.