કુકર્મણશ્ચાપકીર્તિસ્તતો લજ્જા ભવેદ્ધ્રુવમ્ 4.35.
ખરાબ કર્મથી બદનામ થાય છે અને તેથી લાજ અવશ્ય આવે છે.
કાલેન રજસા દેહો બલં રૂપં શુભાશુભમ્
કાળ અને રજોગુણથી શરીર, બળ, સૌંદર્ય અને શુભ-અશુભ બધું બદલાય છે.
ઋણવ્રણાપવાદાશ્ચ જન્તૂનાં યાન્તિ કાલતઃ
ઋણ, ઘા અને બદનામીઓ પણ સમય જતા દૂર થઈ જાય છે.
સદાઽપકીર્તિર્વસતિ પરસ્ત્રીષુ ચ વસ્તુષુ
બદનામ હંમેશા પરસ્ત્રીઓ અને બીજાની વસ્તુઓમાં જ વસે છે.
સ્મર મામન્તરે બ્રાહ્મે મદીયં વિષયં કુરુ
મને હૃદયમાં યાદ રાખ અને મારું રાજ્ય તું તારા મનમાં સ્થાન આપ.
યોષિદ્રૂપા ચ મે માયા સર્વેષાં મોહકારિણી
મારી માયા સ્ત્રીરૂપે સૌને મોહમાં પાડી દે છે.
નાનામુદ્રાશ્રયે દેશે રાગિણો સંતતં રતિઃ
વિભિન્ન દેશોમાં ભોગમાં આસક્ત લોકો હંમેશા આનંદમાં મગ્ન રહે છે.
શ્રોણિવક્ત્રસ્તનં તાસાં કામદેવાલયં સદા
સ્ત્રીઓના કટિ, મુખ અને સ્તન હંમેશા કામદેવનું નિવાસસ્થાન છે.
કો ધર્મઃ કિં યશસ્તેષાં કા પ્રતિષ્ઠા ચ કિં તપઃ
એમનો ધર્મ શું છે? એમને યશ શું છે? પ્રતિષ્ઠા શું છે અને તપ શું છે?
ઇહાપ્યપયશો દુઃખં નરકેષુ પરત્ર ચ
અહીં પણ અપયશ અને દુઃખ છે, અને નરકમાં તથા પરલોકમાં પણ છે.
દુઃખબીજં સુખં મત્વા મૂઢાશ્ચ દૈવદોષતઃ 4.35.
મૂર્ખો ભાગ્યના કારણે દુઃખના બીજને સુખ માની લે છે.
ઉત્તમા મત્પદામ્ભોજં સત્કર્મ મધ્યમાઃ સદા
શ્રેષ્ઠ લોકો મારાં પાદપદ્મમાં મન લગાવે છે; મધ્યમ લોકો હંમેશા સારા કર્મ કરે છે.
વિપત્તિઃ સંતતં તસ્ય પરવસ્તુષુ યન્મનઃ
જેનું મન પરની વસ્તુઓમાં રહે છે, તેને સતત વિપત્તિ જ આવે છે.
દૈવાત્પરસ્ત્રિયં દૃષ્ટ્વા વિરમેદ્યો હરિં સ્મરન્
ભાગ્યવશે પરસ્ત્રીને જોઈને, હરિનું સ્મરણ કરીને પોતાને રોકવું જોઈએ.
સતતં નૈવ સંસક્તાઃ સન્તઃ સ્વસ્ત્રીષુ કામતઃ
સજ્જન લોકો પોતાની પત્ની પ્રત્યે પણ હંમેશા કામવશ બનતા નથી.
તપસ્વિનસ્તપસ્યાયાં શાસ્ત્રચિન્તાસુ પણ્ડિતાઃ
તપસ્વી તપમાં અને પંડિતો શાસ્ત્રવિચારમાં તલિન રહે છે.
સાધ્યશ્ચ પતિસેવાસુ ગૃહસ્થા ગૃહકર્મસુ
ગૃહસ્થ સ્ત્રીઓ પતિસેવામાં અને ઘરકામમાં નિપુણ હોય છે.
એતે નિયુક્તા એતેષુ સભાસુ ચ પ્રશંસિતાઃ
આ બધા પોતાના-પોતાના કામમાં લાગેલા છે અને સભામાં પ્રશંસા પામે છે.
સર્વે નિત્યં પ્રશંસન્તિ શશ્વત્સન્માર્ગગામિનમ્
જેઓ હંમેશા સન્માર્ગે ચાલે છે, તેમને સૌ કોઈ હંમેશા વખાણે છે.
ભવિતા ન પરસ્ત્રીષુ પરવસ્તુષુ તે મનઃ
તારું મન પરસ્ત્રી કે પરની વસ્તુઓમાં નહીં રહે.
મદીયવિષયે બાહ્યે મયા દત્તં કુરુ પ્રિયમ્ 4.35.
મારા ક્ષેત્રમાં કે બહાર, હું જે કહું તે તને પ્રિય લાગે તેવું જ કર.
કન્યા ભવતુ મે બ્રહ્મન્કામદેવસ્ય કામિની
હે બ્રાહ્મણ, કન્યા કામદેવની પ્રિય બની જાય.
ઇત્યેવમુક્ત્વા બ્રહ્માણમાશ્વાસ્ય કમલાપતિઃ
આ રીતે કહીને કમલાપતિએ બ્રહ્માને શાંત કર્યો.
કથં સ કુલટાશાપાદપૂજ્યઃ સંબભૂવ હ
તે સ્ત્રીના શાપથી તે કેવી રીતે પૂજ્ય ન રહ્યો?
કથં તસ્ય દર્પભઙ્ગં ચકાર કમલાપતિઃ
કમલાપતિએ તેની અહંકારને કેવી રીતે તોડી નાખ્યો?
શ્રીનારાયણ ઉવાચ રાસેશ્વરીવચઃ શ્રુત્વા પ્રહસ્ય રસિકેશ્વરઃ
શ્રીનારાયણે કહ્યું: રાસની રાણીના વચન સાંભળી રાસના સ્વામી હસ્યા.
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ બ્રહ્મા ચિરં તપસ્તપ્ત્વા મત્તો લબ્ધ્વા વરં વરમ્
શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું: બ્રહ્માએ લાંબા સમય સુધી તપ કર્યું અને મારી પાસેથી શ્રેષ્ઠ આશીર્વાદ મેળવ્યો.
તપસાં ફલદાતા ચ સર્વેષાં શાસ્તિકૃત્પ્રભુઃ
તે બધાને તપસ્યાનો ફળ આપનાર અને નિયમો સ્થાપનાર પ્રભુ છે.
બ્રહ્માણ્ડેષુ ચ સર્વેષુ ગર્વપર્યન્તમુન્નતિઃ
બધા બ્રહ્માંડોમાં તેની ઊંચાઈ અહંકારની હદ સુધી પહોંચી હતી.
યેષાં યેષાં ભવેદ્દર્પો બ્રહ્માણ્ડેષુ પરાત્પરઃ
જે-જેને બ્રહ્માંડોમાં અહંકાર થાય છે, તેમાં તે સર્વેમાં સર્વોપરી છે.