શરચ્છીતાંશુવદનાં શરત્પઙ્કજલોચનામ્
એના ચહેરા પર શરદચંદ્ર જેવી શીતળતા હતી અને આંખો શરદના કમળ જેવી હતી.
મુક્તાપઙ્ક્તિવિનિન્દ્યૈકદન્તપઙ્ક્તિમનોહરામ્ 4.35.
એના દાંતની પંક્તિ મુક્તાથી પણ સુંદર હતી અને એકસરખા દાંત ખૂબ મનમોહક લાગતા.
રત્નકુણ્ડલયુગ્મેન કર્ણમૂલવિરાજિતામ્
એના કાનના મૂળે રત્નજડિત કુંડળાની જોડીથી તેજ પથરાયું હતું.
વહ્નિશુદ્ધાંશુકં સૂક્ષ્મં બિભ્રતીં નવયૌવનામ્
એ અગ્નિથી શુદ્ધ થયેલું સૂક્ષ્મ વસ્ત્ર પહેરતી અને તાજી યુવાનીથી યુક્ત હતી.
વીણાપુસ્તકહસ્તાં ચ વ્યાખ્યામુદ્રાકરાં વરામ્
એના હાથમાં વીણા અને પુસ્તક હતું અને એક હાથથી વ્યાખ્યાનો ઇશારો કરતી હતી.
પુરીં પ્રવેશયામાસુર્બ્રહ્માણં ભારતીં મુદા
આનંદપૂર્વક તેમણે ભારતીને બ્રહ્માની નગરીમાં પ્રવેશ કરાવ્યો.
અતીવ સુખસંભોગે નિમગ્નઃ સતતં મુદા
તે સતત અત્યંત સુખદ ભોગમાં આનંદથી લીન રહ્યો.
પ્રાણેશવચનં શ્રુત્વા પ્રહસ્ય પરમેશ્વરી
પ્રાણેશના વચન સાંભળી પરમેશ્વરી હસીને બોલી.
શ્રીરાધિકોવાચ ન કર્મક્ષેત્રે રહસિ ફલદાતા ચ કર્મણામ્
શ્રીરાધિકા બોલી: 'કર્મભૂમિમાં, ગુપ્ત રીતે, કર્મના ફળ આપનાર પણ હાજર હોય છે.'
ઉપસ્થિતાયાસ્ત્યાગે ચ મહાન્દોષો હિ યોષિતઃ
સ્ત્રી માટે, હાજર રહેનારને છોડી દેવામાં મોટો દોષ છે.
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ અકથ્યં ગોપનીયં ચ મહતામભિનિન્દિતમ્ ।। 4.35.
શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું: આ વાત બોલી શકાય તેવી નથી, તેને ગુપ્ત રાખવી જોઈએ અને મહાન લોકો તેને નાપસંદ કરે છે.
એકદા ચ પ્રજાઃ સ્રષ્ટું વિધાતા પ્રેરિતો મયા
એક વખત, મારી પ્રેરણાથી સર્જનહાર પ્રજાઓનું સર્જન કરવા નીકળ્યા.
સનકં ચ સનન્દં ચ સનાતનમનુત્તમમ્
સનક, સનંદ, સનાતન અને સર્વશ્રેષ્ઠ એવા,
અસિતં કપિલં સિદ્ધં સિદ્ધાન્મમ કુલોદ્ભવાન્
અસિત, કપિલ અને સિદ્ધ—આ બધા મારા વંશમાં જન્મ્યા હતા.
પ્રજાઃ સ્રષ્ટું પ્રેરકં ચ જનકં તેઽવમન્ય ચ
પ્રજાઓનું સર્જન કરવા માટે, તેણે આ અને અન્ય લોકોને પિતા તરીકે નિમ્યા.
તદા રુષ્ટો જગદ્ધાતા પુનઃ પુત્રાન્વિનિર્મમે
ત્યારે જગતના સ્વામી ગુસ્સે થયા અને ફરીથી પુત્રોનું સર્જન કર્યું.
તસ્મિન્પ્રયુજ્ય તરસા પુનઃ પુત્રાન્વિનિર્મમે
એ સમયે, તેણે જોરથી ફરી પુત્રો પેદા કર્યા.
વસિષ્ઠં પુલહં ચૈવ ક્રતુમઙ્ગિરસં તથા
વશિષ્ઠ, પુલહ, ક્રતુ અને અંગિરસ પણ,
મરીચિં ચ વિનિર્માય પ્રજાઃ સ્રષ્ટું નિયુજ્ય ચ
મરીચિનું પણ સર્જન કરીને, તેમને પ્રજાઓના સર્જન માટે નિમ્યા.
કૃષ્ણસ્ય કામિનઃ પુત્રઃ કામદેવો બભૂવ હ
કૃષ્ણમાંથી, જે કામના ભરેલા હતા, કામદેવ નામે પુત્ર જન્મ્યો.
ઉવાચ પુત્રં સ વિધિઃ સુદીપ્તં પુરતઃ સ્થિતમ્ 4.35.
પછી વિધાતાએ પોતાના તેજસ્વી પુત્રને, જે સામે ઊભો હતો, કહ્યું.
બ્રહ્મોવાચ હૃષ્ટિયોગેન સર્વેષામધિષ્ઠાનં કરિષ્યસિ
બ્રહ્માએ કહ્યું: તું આનંદની શક્તિથી બધાની ઉપર રાજ કરશે.
સંમોહનં સમુદ્વેગં બીજસ્તંભિતકારણમ્
તું મોહ, ઉથલપાથલ અને બીજને અટકાવવાનું કારણ બનશે.
પ્રગૃહ્યૈતાન્મયા દત્તાન્સર્વાન્સંમોહનં કુરુ
હું તને જે આપ્યું છે તે લઈ, બધાને મોહમાં પાડી દે.
બાણાન્દત્ત્વૈવમુક્ત્વા ચ પ્રહૃષ્ટશ્ચ જગદ્વિધિઃ
આ રીતે બાણ આપીને અને કહ્યા પછી, જગતના સર્જનહાર આનંદિત થયા.
એતસ્મિન્નન્તરે કામો મનસાઽઽલોચ્ય મન્ત્રણામ્
એ વચ્ચે, કામદેવે મનમાં વિચાર કરીને અને સલાહ કરીને,
મંત્રપૂતૈશ્ચ બાણૈશ્ચ દુર્વાર્યૈઃ સ્મરણેન ચ
મંત્રથી શુદ્ધ થયેલા અને સ્મરણથી અપરાજેય એવા બાણો લઈને,
ક્ષણેન ચેતનાં પ્રાપ્ય દદર્શાગ્રે ચ કન્યકામ્
એક પળમાં જ સંજ્ઞાનમાં આવી, તેણે સામે એક કન્યાને જોયી.
દૃષ્ટ્વા પશ્ચાચ્ચ પિતરં ધાવન્તં હતચેતનમ્
પછી, પોતાના પિતાને બેભાન થઈ દોડતા જોઈને,
તે તાં સમીપે સંસ્થાપ્ય તમૂચુઃ પિતરં ક્રુધા
તેમણે તેણીને નજીક બેસાડી, ગુસ્સાથી પિતાને કહ્યું,