મન્ત્રપૂતં મહાસ્ત્રં ચ ચિક્ષેપ પિતરં મુદા
પછી આનંદપૂર્વક મંત્રશુદ્ધ મહાસ્ત્ર પિતાજી પર છોડ્યું.
ક્ષણં નિરીક્ષણં ચક્રે મોહિન્યાસ્યે પુનઃપુનઃ
એ પછી એક ક્ષણ માટે ફરી-ફરીને મોહિનીના ચહેરા તરફ જોયું.
બુબુધે મનસા સર્વં ચરિતં મન્મથસ્ય ચ
એણે મનમાં મનમથના બધા કાર્યો પણ જાણી લીધાં.
હે કામ યૌવનોન્મત્ત મૂઢૈશ્વર્યેણ ગર્વિત
હે કામ, તું યુવાનીમાં મસ્ત થઈ, મૂર્ખાઈથી અને તારી શક્તિથી ગર્વિત છે,
હતોદ્યમો જગામાશુ મન્મથો મધુના સહ
મનમથનું પ્રયત્ન નિષ્ફળ થયું, અને તે મધુ સાથે તરત જ ચાલ્યો ગયો.
ઇત્યુવાચ જગદ્ધાતા મોહિનીં મદનાતુરામ્
એ રીતે જગતના સર્જનહારે પ્રેમથી પીડાયેલી મોહિનીને કહ્યું.
બ્રહ્મોવાચ જ્ઞાતસ્તવાભિપ્રાયશ્ચ નાહં યોગ્યોઽસ્ય કર્મણઃ
બ્રહ્માએ કહ્યું: તારો ઇરાદો મને ખબર છે, પણ હું આ કાર્ય માટે યોગ્ય નથી.
વેદે જુગુપ્સિતં કર્મ તદેવ કર્તુમક્ષમઃ
વેદમાં જે કર્મ નિંદનીય છે, એ હું કરી શકતો નથી.
અકીર્તિં વેદવક્તુશ્ચ નિન્દ્યં ચ કિમતઃ પરમ્ 4.32.
વેદ બોલનાર માટે બદનામ થવું અને નિંદા મેળવવું કરતાં વધુ નિંદનીય બીજું શું હોઈ શકે?
શ્રુતૌ શ્રુતમિતિ ત્યાજ્યા સર્વદૈવ તપસ્વિનામ્
શાસ્ત્રોમાં સાંભળ્યું હોય તો પણ, તપસ્વીઓએ એવું કાર્ય હંમેશા ત્યાગવું જોઈએ.
ધનાયુઃપ્રાણયશસાં નાશિની દુઃખદાયિની
એ ધન, આયુષ્ય, પ્રાણ અને યશનો નાશ કરે છે અને દુઃખ આપે છે.
નિષ્ઠુરા નવઘાતિભ્યઃ સર્વાપદ્બીજરૂપિણી
એ નિષ્ઠુર છે, નવા ઘા કરતાં વધુ ઘાતક છે અને સર્વ દુઃખનો બીજરૂપ છે.
પરદ્રોહાદ્યથા સંપત્કુલટાપ્રેમ તત્સમમ્
જેમ બીજાને નુકસાન કરવાથી વિનાશ આવે છે, તેમ કુળટા સ્ત્રીના પ્રેમથી પણ આવું જ થાય છે.
યો વિશ્વસેત્તાં સંમૂઢો વિપત્તસ્ય પદેપદે
જે મૂર્ખ બની એવી સ્ત્રી પર વિશ્વાસ કરે છે, તે દરેક પગલે દુઃખમાં પડે છે.
યૂનાં સંપત્સ્વરૂપા ચ વિષતુલ્યા તપસ્વિનામ્
યુવાન માટે સંપત્તિ એ જ તેમનું સૌંદર્ય છે, અને તપસ્વી માટે સંપત્તિ ઝેર સમાન છે.
તવૈવ કર્મ યોગ્યં ચ યુવાનં પશ્ય સુન્દરિ
સુંદરિ, યુવાન માટે જે કર્મ યોગ્ય હોય, એ જ તેને કરવું યોગ્ય છે.
વિદગ્ધાયા વિદગ્ધેન સંગમો ગુણવાન્ભવેત્
હુશિયાર સ્ત્રી અને હુશિયાર પુરુષનું મિલન સાચે ગુણવાન ગણાય છે.
અસ્વતન્ત્રઃ પરાધીનઃ કા રતિઃ પુંશ્ચલીષુ મે
જ્યારે હું સ્વતંત્ર નથી અને બીજાના આધીન છું, ત્યારે દુરાચારી સ્ત્રીઓમાં મને શું આનંદ મળે?
નાત્રાઽહં ચ જગત્સ્રષ્ટા તસ્માત્તવ પિતા સદા 4.32.
અહીં હું જગતનો સર્જનહાર નથી, એટલે તારો પિતા હંમેશા તારો સ્વામી છે.
સ્વર્વૈદ્યૌ ચંદ્રતનયં દિતિપુત્રાંશ્ચ સુંદરાન્
દેવવૈદ્ય, ચંદ્રપુત્ર અને દિતિના સુંદર પુત્રો—
યા માં યાસિ હિ તાંસ્ત્યક્ત્વા સા વિદગ્ધા ચ કામુકી
જે સ્ત્રી તેમને છોડીને મારી પાસે આવે છે, એ હુશિયાર અને કામુક ગણાય છે.
સ્ત્રી ચેત્પ્રયાતિ પુરુષં વિપરીતં વિડમ્બનમ્
જો સ્ત્રી પુરુષ પાસે ઉલટ રીતે જાય, તો એ ઉપહાસ ગણાય છે.
સ્વયં પ્રાર્થયતે સ્વામી ન તુ સ્વામિનમેવ ચ
સ્વામી પોતે માંગે, બીજાને સ્વામી શોધવો યોગ્ય નથી.
ભવેદ્દૂરં સ્વલ્પમૂલ્યં રત્નં સ્વયમુપસ્થિતમ્
જે રત્ન પોતે આવી જાય, તેનું મૂલ્ય બહુ ઓછું ગણાય છે.
લોકાચારેષુ વેદેષુ ન સ્ત્રી યાતિ પરપ્રિયમ્
લોકરિવાજ અને વેદોમાં, સ્ત્રી બીજાના પ્રિય પાસે જતી નથી.
સ પૂજ્યો ન ભવેત્પૂજ્યો યદ્રતિઃ પરવસ્તુષુ
જેનું આનંદ બીજાની વસ્તુઓમાં હોય, એ પૂજ્ય ગણાતો નથી.
સ્વેન્દ્રિયાઃ શત્રવઃ સર્વે શત્રુતા યન્નિમિત્તતઃ
પોતાના ઇન્દ્રિયો બધા દુશ્મન છે, કારણ કે દુશ્મનાવટ એમાંથી જ થાય છે.
કૃતે વેદવિરુદ્ધે ચ મિત્રં શત્રુર્ભવેદ્ધ્રુવમ્
જે કાર્ય વેદના વિરુદ્ધ થાય, ત્યાં મિત્ર પણ ચોક્કસ દુશ્મન બની જાય છે.
હરૌ તુષ્ટે જગત્તુષ્ટં તસ્મિન્રુષ્ટે ભવો રિપુઃ 4.32.
હરિ પ્રસન્ન હોય ત્યારે જગત પ્રસન્ન થાય છે; અને હરિ રુષ્ટ થાય ત્યારે જીવન દુશ્મન બની જાય છે.
સ્વકીયાચરણાત્સર્વં ભવે ભવતિ કર્મણઃ
જીવનમાં બધું પોતાનાં વર્તન અને કર્મથી જ થાય છે.