મુનિમોહનબીજં ચ તં મોહં કુરુ મોહિનિ
મોહિની, તું એ ઋષિમાં મોહનું બીજ વાવી દે અને એમને ભ્રમમાં પાડી દે.
રક્ષાત્માનં પ્રભાવં ચ સ્ત્રીજાતીનાં જગત્ત્રયે
ત્રણે લોકમાં સ્ત્રીઓની રક્ષા કરવાની શક્તિ અને તેમનો પ્રભાવ જગતને દેખાડ.
સ્વાન્તં કાન્તં સ્વાનુરક્તમૃજ્વીં સહચરીં વિના
પ્રિય અને સાચા પ્રેમથી જોડાયેલી સહચરી વિના, મનને શાંતિ મળતી નથી.
અન્યથા ચોપહાસાય મરણાયૈવ કલ્પતે હૃદ્યં ચ કથયામાસ યદ્ધેતોસ્તાદૃશી ગતિઃ
નહીંતર, એ તો ઉપહાસ અને મૃત્યુ તરફ જ લઈ જાય છે; એણે સમજાવ્યું કે આવું કેમ થાય છે.
મોહિન્યુવાચ
મોહિનીએ કહ્યું:
તાવન્મનો મેઽતિદગ્ધં શશ્વન્મનસિજાનલૈઃ
મારું મન કામના અગ્નિથી સતત દાઝી ગયું છે.
જાનામિ નાહમુદયં યામિનીશદિનેશયોઃ
મને રાત કે દિવસ કયારે થાય છે એ ખબર જ નથી.
મમ પ્રાણાઃ પ્રતીક્ષન્તે તસ્યાલિઙ્ગનમેવ ચ
મારા પ્રાણો તો માત્ર એની બાહોમાં જવા માટે જ રાહ જુએ છે.
કામજ્વાલાકલાપૈશ્ચ સ્વર્ણાકારં કલેવરમ્
કામના તરંગોથી મારું શરીર સોનાની જેમ તેજવાળું લાગી રહ્યું છે.
ગન્તું સ્થાતું ન શક્તાઽહં શયનં કર્તુમુદ્યતા 4.31.
હું ન તો જઈ શકું, ન રહી શકું; બસ, શયન કરવા મન થાય છે.
કમુપાયં કરિષ્યામિ વદ રમ્ભેઽતિસામ્પ્રતમ્
હવે હું કામસાધનનો ઉપાય કરું છું; રંભા, તું મને કહે.
મોહિનીવચનં શ્રુત્વા પ્રહસ્યાપ્સરસાં વરા
મોહિનીના વચન સાંભળીને, અપ્સરાઓમાં શ્રેષ્ઠ રંભા હસી પડી.
રમ્ભોવાચ સર્વં ત્વપનયિષ્યામિ શૃણૂપાયં ભયં ત્યજ
રંભાએ કહ્યું: હું તારા બધા દુઃખ દૂર કરી દઈશ; ઉપાય સાંભળ અને ભય છોડ.
કૃત્વા વેષમપૂર્વં ચ પૂર્વમારાધ્ય મન્મથમ્
નવો વેશ ધારણ કરી, પહેલા કામદેવની પૂજા કર.
જિતેન્દ્રિયાણાં પ્રવરં સાક્ષાન્નારાયણાત્મકમ્
એ ઇન્દ્રિયજયી લોકોમાં શ્રેષ્ઠ છે અને સ્વયં નારાયણરૂપ છે.
ભજ કામં તપઃ કૃત્વા પુષ્કરે વ્રજ મોહિનિ
મોહિની, તું કામ માટે તપ કર અને પુષ્કર જા.
ઇત્યુક્ત્વા તામપ્સરસાં પ્રવરા કામમન્તિકમ્
આ રીતે કહીને, અપ્સરાઓમાં શ્રેષ્ઠ રંભા કામદેવ પાસે ગઈ.
પુષ્કરે ચ તપઃ કૃત્વા કામં સંપ્રાપ્ય મોહિની
મોહિનીએ પુષ્કરમાં તપ કરીને, કામદેવને પ્રાપ્ત કર્યો.
દદર્શ નિર્જનસ્થં ચ મોહિની કમલોદ્ભવમ્
મોહિની, જે કમળમાંથી જન્મી હતી, એકાંત સ્થળે ઉભી હતી, તેને તેણે જોયા.
ક્ષણં નનર્ત સુચિરં સુગાનેન ક્ષણં જગૌ 4.31.
થોડો સમય મોહિની નાચી, પછી લાંબા સમય સુધી મીઠા સ્વરે ગાઈ.
વિધાતા જગતાં તસ્યાઃ શ્રુત્વા સંગીતમીપ્સિતમ્
જગતના સર્જનહાર બ્રહ્માએ મોહિનીનું મનગમતું ગીત સાંભળ્યું.
દૃષ્ટ્વા મુગ્ધં ચતુર્વક્ત્રં મોહિની હૃષ્ટમાનસા
અને જ્યારે મોહિનીએ તેના નિર્દોષ, ચારમુખી રૂપને જોયું, ત્યારે મોહિનીનું મન આનંદિત થયું.
સ્વાઙ્ગં સંદર્શયામાસ સ્મેરભ્રૂભઙ્ગપૂર્વકમ્
મોહિનીએ હળવી સ્મિતભરી ભ્રૂભંગી સાથે પોતાનું રૂપ દર્શાવ્યું.
વિજ્ઞાય બ્રહ્મા તદ્ભાવં નતવક્ત્રો બભૂવ હ
મોહિનીનો ભાવ સમજીને બ્રહ્માનું ચહેરું ઝૂકી ગયું.
વિજ્ઞાય બ્રહ્મણો ભાવં શુષ્કકણ્ઠોષ્ઠતાલુકા
બ્રહ્માના ભાવને જાણીને, તેના ગળો, હોઠ અને જિહ્વા સુકાઈ ગયા.
મોહિન્યુવાચ તદેવ કર્મણાં બીજં તદુદ્ભવ નમોઽસ્તુ તે
મોહિની બોલી: એ જ બધા કર્મોનું બીજ છે; એના મૂળ સ્વરૂપ, તને વંદન છે.
સ્વયમાત્મા હિ ભગવાઞ્જ્ઞાનરૂપો મહેશ્વરઃ
પોતે જ ભગવાન, જ્ઞાનરૂપ અને મહાદેવ છે.
સૃષ્ટિઃ સર્વશરીરેષુ દૃષ્ટિશ્ચ યોગિનામપિ
બધી દેહોમાં સર્જન છે, અને યોગીઓની દૃષ્ટિ પણ એ જ છે.
સર્વાજિત જગજ્જેતર્જીવ જીવમનોહર
જે સર્વેને જીતે છે, જગતને વિજય કરે છે, જીવના મનને મોહે છે.
શશ્વદ્યોષિદધિષ્ઠાન યોષિત્પ્રાણાધિકપ્રિય 4.31.
સદા સ્ત્રીઓનું આશ્રય અને સ્ત્રીઓને જીવથી પણ વધુ પ્રિય છે.