સકામા સા ચ કુલટા બભૂવ હતચેતના 4.31.
ઇચ્છાવાળી એ સ્ત્રી, શૂન્યબુદ્ધિ બની, પતિત સ્ત્રી બની ગઈ.
સર્વં જારં વિસસ્માર તત્યાજ હરિમીશ્વરી
એણે બધા પ્રેમીઓને ભૂલી દીધા અને હરિ ઈશ્વરને પણ ત્યજી દીધા.
તપ્તપાત્રે યથા સસ્યં ભ્રમત્યેવ તથા પથિ
જેમ ગરમ વાસણમાં દાણા દોડે છે, તેમ એ રસ્તા પર ભટકતી રહી.
ગચ્છન્તી કામલોકં સા સકામા તેન વર્ત્મના અભિપ્રાયેણ બુબુધે પપ્રચ્છ સસ્મિતા તદા
ઇચ્છાવાળી એ સ્ત્રી, એ જ માર્ગે કામલોકે ગઈ; એના મનનો ભાવ જાણીને, એ પછી સ્મિત સાથે પૂછવા લાગી.
વદ શીઘ્રં મહાભાગે રમ્ભાઽહં ચેતનં કુરુ
મહાભાગ્યવતી, જલદી બોલ; હું રંભા છું, મને ચેતનાવાન બનાવો.
કુલટા સર્વસૌભાગ્યા ન વયં કુલપાલિકાઃ
અમે પતિત સ્ત્રીઓ સર્વસૌભાગ્યવંતી છીએ; અમે કુટુંબની રક્ષા કરનારી નથી.
યાન્તિ પ્રાણા યતઃ કાલે કા લજ્જા તત્ર જીવિનામ્
પ્રાણો તો પોતાના સમયે જ જાય છે, જીવતાં શરમવાનો શું અર્થ?
કાન્તેઽપત્યે સ્વબન્ધૌ ચ સ્નેહો યઃ સ્વાત્મહેતુકઃ
પ્રિય, સંતાન કે સ્વજનો માટે જે સ્નેહ હોય છે, એ પણ પોતાના હિત માટે જ હોય છે.
યેષુ યન્માનસં શશ્વત્તેષાં પ્રાણાસ્ત એવ હિ
જેનાં મન સતત જેમા રહે છે, એના પ્રાણ પણ ખરેખર એમા જ હોય છે.
સહ સખ્યા સમાલોક્ય મનસા ગચ્છ તં પ્રિયમ્ 4.31.
સખી સાથે મળીને જોઈને, મનથી તારા પ્રિયજન પાસે જા.
મુનિમોહનબીજં ચ તં મોહં કુરુ મોહિનિ
મોહિની, તું એ ઋષિમાં મોહનું બીજ વાવી દે અને એમને ભ્રમમાં પાડી દે.
રક્ષાત્માનં પ્રભાવં ચ સ્ત્રીજાતીનાં જગત્ત્રયે
ત્રણે લોકમાં સ્ત્રીઓની રક્ષા કરવાની શક્તિ અને તેમનો પ્રભાવ જગતને દેખાડ.
સ્વાન્તં કાન્તં સ્વાનુરક્તમૃજ્વીં સહચરીં વિના
પ્રિય અને સાચા પ્રેમથી જોડાયેલી સહચરી વિના, મનને શાંતિ મળતી નથી.
અન્યથા ચોપહાસાય મરણાયૈવ કલ્પતે હૃદ્યં ચ કથયામાસ યદ્ધેતોસ્તાદૃશી ગતિઃ
નહીંતર, એ તો ઉપહાસ અને મૃત્યુ તરફ જ લઈ જાય છે; એણે સમજાવ્યું કે આવું કેમ થાય છે.
મોહિન્યુવાચ
મોહિનીએ કહ્યું:
તાવન્મનો મેઽતિદગ્ધં શશ્વન્મનસિજાનલૈઃ
મારું મન કામના અગ્નિથી સતત દાઝી ગયું છે.
જાનામિ નાહમુદયં યામિનીશદિનેશયોઃ
મને રાત કે દિવસ કયારે થાય છે એ ખબર જ નથી.
મમ પ્રાણાઃ પ્રતીક્ષન્તે તસ્યાલિઙ્ગનમેવ ચ
મારા પ્રાણો તો માત્ર એની બાહોમાં જવા માટે જ રાહ જુએ છે.
કામજ્વાલાકલાપૈશ્ચ સ્વર્ણાકારં કલેવરમ્
કામના તરંગોથી મારું શરીર સોનાની જેમ તેજવાળું લાગી રહ્યું છે.
ગન્તું સ્થાતું ન શક્તાઽહં શયનં કર્તુમુદ્યતા 4.31.
હું ન તો જઈ શકું, ન રહી શકું; બસ, શયન કરવા મન થાય છે.
કમુપાયં કરિષ્યામિ વદ રમ્ભેઽતિસામ્પ્રતમ્
હવે હું કામસાધનનો ઉપાય કરું છું; રંભા, તું મને કહે.
મોહિનીવચનં શ્રુત્વા પ્રહસ્યાપ્સરસાં વરા
મોહિનીના વચન સાંભળીને, અપ્સરાઓમાં શ્રેષ્ઠ રંભા હસી પડી.
રમ્ભોવાચ સર્વં ત્વપનયિષ્યામિ શૃણૂપાયં ભયં ત્યજ
રંભાએ કહ્યું: હું તારા બધા દુઃખ દૂર કરી દઈશ; ઉપાય સાંભળ અને ભય છોડ.
કૃત્વા વેષમપૂર્વં ચ પૂર્વમારાધ્ય મન્મથમ્
નવો વેશ ધારણ કરી, પહેલા કામદેવની પૂજા કર.
જિતેન્દ્રિયાણાં પ્રવરં સાક્ષાન્નારાયણાત્મકમ્
એ ઇન્દ્રિયજયી લોકોમાં શ્રેષ્ઠ છે અને સ્વયં નારાયણરૂપ છે.
ભજ કામં તપઃ કૃત્વા પુષ્કરે વ્રજ મોહિનિ
મોહિની, તું કામ માટે તપ કર અને પુષ્કર જા.
ઇત્યુક્ત્વા તામપ્સરસાં પ્રવરા કામમન્તિકમ્
આ રીતે કહીને, અપ્સરાઓમાં શ્રેષ્ઠ રંભા કામદેવ પાસે ગઈ.
પુષ્કરે ચ તપઃ કૃત્વા કામં સંપ્રાપ્ય મોહિની
મોહિનીએ પુષ્કરમાં તપ કરીને, કામદેવને પ્રાપ્ત કર્યો.
દદર્શ નિર્જનસ્થં ચ મોહિની કમલોદ્ભવમ્
મોહિની, જે કમળમાંથી જન્મી હતી, એકાંત સ્થળે ઉભી હતી, તેને તેણે જોયા.
ક્ષણં નનર્ત સુચિરં સુગાનેન ક્ષણં જગૌ 4.31.
થોડો સમય મોહિની નાચી, પછી લાંબા સમય સુધી મીઠા સ્વરે ગાઈ.