ઋષયો મુનયઃ સિદ્ધાઃ પ્રકુર્વન્તો મુદાઽઽશિષમ્ 4.31.
ઋષિ, મુનિ અને સિદ્ધો આનંદથી આશીર્વાદ આપતા હતા.
રાજા ચ પાર્ષદાન્ધ્યાત્વા તદ્રૂપશ્ચ બભૂવ હ
અને રાજાએ સેવકોને નિહાળી, તેમનું જ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું.
મદીયઃ પાર્ષદો ભૂત્વા સ ચ તસ્થૌ મમાન્તિકે
એ મારી પાસે રહીને, મારો સહાયક બની ગયો.
પુષ્પોદ્યાને ચ રમ્યે ચ પુષ્પચન્દનવાયુના
સુગંધિત ફૂલો અને ચંદનની હવા વંટોળતી, એ સુંદર ફૂલબગીચામાં હતી.
વિલોક્ય વક્રનયના જુગોપ સસ્મિતં મુખમ્
વક્ર નજરે જોઈને, એણે સ્મિતભર્યા ચહેરાની રક્ષા કરી.
ચારુચમ્પકવર્ણાભા સતતં સ્થિરયૌવના
સુંદર ચંપકના ફૂલ જેવી કાંતિ ધરાવતી, હંમેશા યુવાનીમાં સ્થિર હતી.
શરત્પાર્વણશુભ્રાંશુપ્રભામુષ્ટકરાનના
એના ચહેરા પર શરદપૂનમના શુદ્ધ ચાંદની કિરણો જેવી તેજસ્વિતા ઝળહળી.
ત્રૈલોક્યં મોહિતું શક્તા કટાક્ષૈરેવ લીલયા
એ માત્ર નજરના ઇશારાથી, સરળતાથી ત્રણેય લોકને મોહી શકતી હતી.
પુલકાઞ્ચિતસર્વાઙ્ગી મૂર્ચ્છાં સંપ્રાપ વર્ત્મનિ
એના આખા શરીરે રોમાંચ છવાઈ ગયો અને રસ્તામાં બેહોશ થઈ પડી.
સ વિકારં ન હિ પ્રાપ હ્યાત્મારામો જિતેંદ્રિયઃ
પણ એ સ્વમાં તૃપ્ત અને ઇન્દ્રિયજિત હોવાથી, એને કોઈ ફેર પડ્યો નહીં.
સકામા સા ચ કુલટા બભૂવ હતચેતના 4.31.
ઇચ્છાવાળી એ સ્ત્રી, શૂન્યબુદ્ધિ બની, પતિત સ્ત્રી બની ગઈ.
સર્વં જારં વિસસ્માર તત્યાજ હરિમીશ્વરી
એણે બધા પ્રેમીઓને ભૂલી દીધા અને હરિ ઈશ્વરને પણ ત્યજી દીધા.
તપ્તપાત્રે યથા સસ્યં ભ્રમત્યેવ તથા પથિ
જેમ ગરમ વાસણમાં દાણા દોડે છે, તેમ એ રસ્તા પર ભટકતી રહી.
ગચ્છન્તી કામલોકં સા સકામા તેન વર્ત્મના અભિપ્રાયેણ બુબુધે પપ્રચ્છ સસ્મિતા તદા
ઇચ્છાવાળી એ સ્ત્રી, એ જ માર્ગે કામલોકે ગઈ; એના મનનો ભાવ જાણીને, એ પછી સ્મિત સાથે પૂછવા લાગી.
વદ શીઘ્રં મહાભાગે રમ્ભાઽહં ચેતનં કુરુ
મહાભાગ્યવતી, જલદી બોલ; હું રંભા છું, મને ચેતનાવાન બનાવો.
કુલટા સર્વસૌભાગ્યા ન વયં કુલપાલિકાઃ
અમે પતિત સ્ત્રીઓ સર્વસૌભાગ્યવંતી છીએ; અમે કુટુંબની રક્ષા કરનારી નથી.
યાન્તિ પ્રાણા યતઃ કાલે કા લજ્જા તત્ર જીવિનામ્
પ્રાણો તો પોતાના સમયે જ જાય છે, જીવતાં શરમવાનો શું અર્થ?
કાન્તેઽપત્યે સ્વબન્ધૌ ચ સ્નેહો યઃ સ્વાત્મહેતુકઃ
પ્રિય, સંતાન કે સ્વજનો માટે જે સ્નેહ હોય છે, એ પણ પોતાના હિત માટે જ હોય છે.
યેષુ યન્માનસં શશ્વત્તેષાં પ્રાણાસ્ત એવ હિ
જેનાં મન સતત જેમા રહે છે, એના પ્રાણ પણ ખરેખર એમા જ હોય છે.
સહ સખ્યા સમાલોક્ય મનસા ગચ્છ તં પ્રિયમ્ 4.31.
સખી સાથે મળીને જોઈને, મનથી તારા પ્રિયજન પાસે જા.
મુનિમોહનબીજં ચ તં મોહં કુરુ મોહિનિ
મોહિની, તું એ ઋષિમાં મોહનું બીજ વાવી દે અને એમને ભ્રમમાં પાડી દે.
રક્ષાત્માનં પ્રભાવં ચ સ્ત્રીજાતીનાં જગત્ત્રયે
ત્રણે લોકમાં સ્ત્રીઓની રક્ષા કરવાની શક્તિ અને તેમનો પ્રભાવ જગતને દેખાડ.
સ્વાન્તં કાન્તં સ્વાનુરક્તમૃજ્વીં સહચરીં વિના
પ્રિય અને સાચા પ્રેમથી જોડાયેલી સહચરી વિના, મનને શાંતિ મળતી નથી.
અન્યથા ચોપહાસાય મરણાયૈવ કલ્પતે હૃદ્યં ચ કથયામાસ યદ્ધેતોસ્તાદૃશી ગતિઃ
નહીંતર, એ તો ઉપહાસ અને મૃત્યુ તરફ જ લઈ જાય છે; એણે સમજાવ્યું કે આવું કેમ થાય છે.
મોહિન્યુવાચ
મોહિનીએ કહ્યું:
તાવન્મનો મેઽતિદગ્ધં શશ્વન્મનસિજાનલૈઃ
મારું મન કામના અગ્નિથી સતત દાઝી ગયું છે.
જાનામિ નાહમુદયં યામિનીશદિનેશયોઃ
મને રાત કે દિવસ કયારે થાય છે એ ખબર જ નથી.
મમ પ્રાણાઃ પ્રતીક્ષન્તે તસ્યાલિઙ્ગનમેવ ચ
મારા પ્રાણો તો માત્ર એની બાહોમાં જવા માટે જ રાહ જુએ છે.
કામજ્વાલાકલાપૈશ્ચ સ્વર્ણાકારં કલેવરમ્
કામના તરંગોથી મારું શરીર સોનાની જેમ તેજવાળું લાગી રહ્યું છે.
ગન્તું સ્થાતું ન શક્તાઽહં શયનં કર્તુમુદ્યતા 4.31.
હું ન તો જઈ શકું, ન રહી શકું; બસ, શયન કરવા મન થાય છે.