નારદ ઉવાચ વદ કેન પ્રકારેણ બભૂવ તનુસંગમઃ
નારદે પૂછ્યું: કહો, કઈ રીતે એ શરીરનો મિલન થયો હતો?
વૃન્દાવનં કિંપ્રકારં કિંવિધં રાસમણ્ડલમ્
વૃંદાવન કેવું હતું અને રાસમંડળનું સ્વરૂપ કેવું હતું?
કુતૂહલં ભવતિ મે ઇદં શ્રોતું નવં નવમ્
મારે આ વારંવાર સાંભળવાની નવી નવી ઉત્સુકતા થાય છે.
કથા પુરાણસારાણાં રાસયાત્રા હરેરહો
હે, હરિની રાસયાત્રા તો પુરાણકથાઓનો સાર છે.
સૂત ઉવાચ પ્રહસ્ય સુપ્રસન્નાસ્યઃ પ્રવક્તુમુપચક્રમે
સૂતે કહ્યું: હસતાં અને પ્રસન્ન ચહેરે તેણે કહેવાનું શરૂ કર્યું.
શ્રીનારાયણ ઉવાચ શુભે શુક્લત્રયોદશ્યાં પૂર્ણે ચન્દ્રોદયે મુને
શ્રીનારાયણે કહ્યું: હે મુનિ, શુભ શુક્લ ત્રયોદશીના દિવસે, જ્યારે પૂર્ણ ચંદ્ર ઉગ્યો હતો,
યૂથિકામાલતીકુન્દમાધવીપુષ્પવાયુના
યૂથિકા, માલતી, કુન્દ અને માધવીના ફૂલોની સુગંધવાળી પવન વહેતી હતી,
નવપલ્લવસંયુક્તં પુંસ્કોકિલરુતશ્રુતમ્
તાજા પાંદડીઓથી શોભાયમાન અને નર કોયલના મીઠા રવથી ગુંજતું હતું,
ચન્દનાગુરુકસ્તૂરીકુંકુમેન સુવાસિતમ્
ચંદન, અગર, કસ્તૂરી અને કુંકુમથી સુગંધિત હતું,
પ્રસૂનૈશ્ચમ્પકાનાં ચ કસ્તૂરીચન્દનાન્વિતૈઃ 4.28.
ચંપકના ફૂલો સાથે કસ્તૂરી અને ચંદન મિશ્રિત સુગંધ ફેલાતી હતી,
દીપ્તં રત્નપ્રદીપૈશ્ચ ધૂપેન સુરભીકૃતમ્
ત્યાં રત્નના દીવા ઝગમગતા અને ધૂપથી વાતાવરણ સુગંધિત હતું,
પરિતો વર્તુલાકારં તત્રૈવ રાસમણ્ડલમ્
આસપાસ બધે ગોળ આકારમાં એ રાસમંડળ જ વિહરતું હતું.
પુષ્પોદ્યાનૈઃ પુષ્પિતૈશ્ચ યુક્તક્રીડાસરોવરૈઃ
ખીલેલા ફૂલોના બગીચા અને ફૂલોથી શોભાયમાન રમણિય સરોવરો હતાં,
ક્રીડનીયૈઃ સુન્દરૈશ્ચ સુરતશ્રમહારિભિઃ
સુંદર રમકડાં હતાં, જે પ્રેમભર્યા રમણથી થકાવટ દૂર કરતા,
દધિપૂર્ણશુક્લધાન્યજલૈર્નિર્મઞ્છનીકૃતમ્
દહીંથી ભરેલા વાસણો, સફેદ ધાન્ય અને શુદ્ધિકરણ માટે પાણીથી શોભિત હતું,
આમ્રપલ્લવયુક્તેન સૂત્રબન્ધેન ચારુણા
આમ્રપલ્લવથી બંધાયેલા સુંદર દોરડા વણાયેલા હતાં,
માલતીમાલ્યસંયુક્તૈર્નારિકેલફલાન્વિતૈઃ
માલતીના હાર અને નાળિયેરના ફળોથી શોભાયમાન હતું,
ચકાર તત્ર કુતુકાદ્વિનોદમુરલીરવમ્
ત્યાં આનંદથી અને રમતમાં, તેણે બાંસળી વગાડવાનું આરંભ્યું.
તચ્છ્રુત્વા રાધિકા સદ્યો મુમોહ મદનાતુરા
એ સાંભળતાં જ રાધિકા પ્રેમની તીવ્રતાથી તરત બેહોશ થઈ ગઈ.
ક્ષણેન ચેતનાં પ્રાપ્ય પુનઃ શુશ્રાવ સા ધ્વનિમ્ 4.28.
થોડા જ સમય પછી, જ્યારે તેને સંજાન આવી, ત્યારે એ અવાજ ફરીથી તેના કાનમાં પડ્યો.
ત્યક્ત્વા ચાવશ્યકં કર્મ નિઃસસાર દ્રુતં ગૃહાત્
આવશ્યક કામકાજ બાજુએ મૂકી, એ ઝડપથી ઘર બહાર દોડી ગઈ.
ધ્યાયન્તી ચરણામ્ભોજં શ્રીકૃષ્ણસ્ય મહાત્મનઃ
શ્રીકૃષ્ણના કમળ જેવા ચરણોનું ધ્યાન કરતી, એ બહાર નીકળી.
બહિર્બભૂવુસ્તાસ્ત્રસ્તા વરેણ હૃતચેતનાઃ
એના સાથીઓ પણ, શ્રેષ્ઠ શ્રીકૃષ્ણના પ્રેમથી મગ્ન અને થરથરતા, બહાર આવ્યા.
ત્રયસ્ત્રિંશદ્વયસ્યાશ્ચ તાઃ સુશીલાદયઃ સ્મૃતાઃ
એમાં, સુશીલ અને અન્ય બત્રીસ જૂથની ગોપીઓ પણ બહાર નીકળી.
તાસાં પશ્ચાદ્યયુર્ગોપ્યસ્તાસાં સંખ્યા નિબોધ મે
પછી બાકી ગોપીઓ આવી; હવે હું એનો સંખ્યા કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.
યયુઃ સુશીલાસંગેન સહસ્રાણિ ચ ષોડશ
સુશીલ અને તેની સાથેની ગોપીઓ સાથે મળીને સોળ હજાર ગોપીઓ ગઈ.
એકાદશસહસ્રાણિ માધવ્યાલ્યશ્ચ નિર્યયુઃ
માધવ્યાઓની અગિયાર હજાર ગોપીઓ પણ નીકળી.
યયુઃ કુન્તીવયસ્યાશ્ચ સહસ્રાણિ દશ સ્મૃતાઃ
કુંતીની દસ હજાર સાથી ગોપીઓ પણ ગઈ, એમ કહેવાય છે.
જાહ્નવીસહચારિણ્યઃ સહસ્રાણિ યયુર્નવ
જાહ્નવીની નવ હજાર સાથી ગોપીઓ પણ નીકળી.
સાવિત્ર્યાલ્યઃ પંચદશ સહસ્રાણિ યયુર્વ્રજાત્ 4.28.
સાવિત્રીની પંદર હજાર સાથી ગોપીઓ વ્રજમાંથી નીકળી.