મુને સર્વં સુવિસ્તાર્ય વદ સંદેહભઞ્જન
હે મુનિ, કૃપા કરીને બધું વિગતે સમજાવીને મારા બધા સંદેહો દૂર કરો.
શ્રીનારાયણ ઉવાચ પુરા શ્રુતં ધર્મવક્ત્રાત્પર્વતે ગન્ધમાદને
શ્રીનારાયણએ કહ્યું: એક સમયે, હું ધર્મના મુખેથી, ગંધમાદન પર્વત પર, આ વાત સાંભળી હતી.
પાદ્મકલ્પે ચ વૃત્તાન્તં વિચિત્રં સુમનોહરમ્
પદ્મકલ્પમાં એક અદ્ભુત અને મનમોહક ઘટના બની હતી.
યત્ર કલ્પે કથા ચેયં તત્ર ત્વમુપબર્હણઃ
એ જ કલ્પમાં આ જ વાર્તા બની હતી અને એમાં મુખ્ય ભૂમિકા તું જ ભજવી હતી.
પંચાશત્કામિનીનાં ચ પતિઃ શૃઙ્ગારતત્પરઃ
તુ પચાસ કામિનીઓના પતિ હતો અને પ્રેમમાં સંપૂર્ણ રીતે લીન હતો.
અનુક્ષણં પપુસ્તાસ્તે સુન્દરં મુખપઙ્કજમ્
એ સ્ત્રીઓ તારા સુંદર કમળ જેવા ચહેરાને દરેક ક્ષણે જોઈને આનંદ માણતી હતી.
તાસાં પ્રાણૈશ્ચ ઘટિતો વિધિના ત્વમિવ શ્રુતમ્
વિધિના કારણે, તેમનાં જીવનશ્વાસથી તું એમની સાથે જોડાઈ ગયો હતો, એવું સાંભળવામાં આવ્યું છે.
પુષ્પોદ્યાને ચ રહસિ સ્થાનેસ્થાને મનોરમે 4.23.
પુષ્પવાટિકામાં, ગુપ્ત અને મનોહર સ્થળોએ—
કાનનેષુ ચ રમ્યેષુ શ્મશાને જન્તુવર્જિતે
સુંદર વનોમાં અને જીવજંતુઓથી ખાલી સ્મશાનમાં પણ—
તદા દૈવાદ્વિધેઃ શાપાદ્ભૂત્વા દાસીસુતો ભવાન્
પછી, ભાગ્યના શાપથી, તું એક દાસીની સંતાન બની ગયો હતો.
અસંખ્યકલ્પજીવી ચ વૈષ્ણવપ્રવરો મહાન્
તારે અનગણિત કલ્પો સુધી જીવન વિતાવ્યું અને તું વિશ્નુનો મહાન અને શ્રેષ્ઠ ભક્ત રહ્યો.
તસ્ય કલ્પસ્ય વૃત્તાન્તં મુને મત્તો નિશામય
હે મુનિ, હવે એ કલ્પની વાત હું તને સંભળાવું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.
એકદૈવ બલેઃ પુત્રો નામ્ના સાહસિકો બલી
એક વખત બલિના પુત્ર, નામે સાહસિક, બહુ બળવાન હતો.
ચન્દેનોક્ષિતસર્વાઙ્ગો રત્નભૂષણભૂષિતઃ
તેના આખા શરીરે ચંદન લગાવેલું હતું અને રત્નોના આભૂષણોથી સજ્જ હતો.
એતસ્મિન્નન્તરે તેન પથા યાતિ તિલોત્તમા
એ સમયે, તિલોત્તમા એ જ રસ્તે જઈ રહી હતી.
ચારુચમ્પકવર્ણાભા રત્નાભરણભૂષિતા
તે સુંદર ચંપકફૂલ જેવી કાંતિવાળી અને રત્નોના આભૂષણોથી શોભાયમાન હતી.
સ્તનમૂરું મુખેન્દું ચ દૃષ્ટ્વા સાહસિકો યુવા 4.23.
તેણીનું ઉર, જાંઘ અને ચાંદની જેવું મુખ જોઈને, યુવાન સાહસિક મોહીત થયો.
સા દદર્શ બલેઃ પુત્રમતીવ સુમનોહરમ્
તિલોત્તમાએ બલિના પુત્રને જોયો, જે ખૂબ જ મનોહર હતો.
શરત્પાર્વણચન્દ્રાસ્યં સુસ્મિતં સુમનોહરમ્
શરદપૂનમના ચાંદ્રમાની જેમ તેનું ચહેરું ચમકતું, સુંદર સ્મિત અને મોહક હતું.
ક્રીડાયૈ ચન્દ્રલોકં ચ ગચ્છન્તી ચન્દ્રકામુકી
રમવા માટે તે ચાંદ્રલોકમાં જતી, ચાંદ્રમાને ઈચ્છતી.
દર્શંદર્શં ચ તસ્યાસ્ય પ્રહસ્ય વક્રચક્ષુષા
તે વારંવાર તેની તરફ જોઈને, હળવી હાસ્ય સાથે તિરછા નજરે હસતી.
પુલકાંકિતસર્વાઙ્ગં ધર્મકર્મસમન્વિતમ્
તેના આખા શરીરે રોમાંચ છવાઈ ગયો હતો, અને તે ધર્મ અને કર્મથી યુક્ત હતી.
વિસસ્માર શશધરં બલિપુત્રમનોરથા
બલિના પુત્રના મનમાં મગ્ન થઈ, તેણે ચાંદ્રમાને ભૂલી ગઈ.
પુંશ્ચલ્યાં યો હિ વિશ્વસ્તો વિધિના સ વિડમ્બિતઃ
જે પુરુષ ચંચળ સ્ત્રી પર વિશ્વાસ કરે છે, તે કિસ્મતથી ઠગાય છે.
વાઞ્છિતં નૂતનં પ્રાપ્ય વિનશ્યતિ પુરાતનમ્
નવી ઈચ્છિત વસ્તુ મળ્યા પછી, જૂની વસ્તુ નાશ પામે છે.
દૈવે કર્મણિ પૈત્ર્યે ચ પુત્રે બન્ધૌ ન ભર્તરિ
નસીબ, કર્મ, પિતૃવંશ, પુત્ર અને સગાંમાં વિશ્વાસ હોય છે, પતિમાં નથી.
પ્રાણાધિકં રતિજ્ઞં સાઽમૃતદૃષ્ટ્યા ચ પુંશ્ચલી 4.23.
ચંચળ સ્ત્રી પોતાના પ્રેમીને, જે રતિમાં નિપુણ હોય છે, જીવથી પણ વધારે પ્રિય માને છે અને અમૃત જેવી નજરે જુએ છે.
સર્વેષાં સ્થલમસ્ત્યેવ પુંશ્ચલીનાં ન કુત્રચિત્
દરેકને ક્યાંક સ્થાન મળે છે, પણ ચંચળ સ્ત્રીઓ માટે ક્યાંય સ્થાન નથી.
નિષ્કૃતિઃ સર્વભોગાન્તે સર્વેષામસ્તિ નિશ્ચિતમ્
સૌ ભોગના અંતે, દરેકને નિશ્ચિતપણે પ્રાયશ્ચિત થાય છે.
અન્યાસાં કામિનીનાં ચ કીટં હન્તું ચ યા દયા
બીજી સ્ત્રીઓ અને કામના ધરાવતી સ્ત્રીઓમાં પણ કીડા મારવાની દયા હોય છે.