પપાત મસ્તકં ભૂમૌ દાનવસ્ય મહાત્મનઃ
મહાન આત્માવાળા દાનવનું માથું જમીન પર પડી ગયું.
વિલોક્ય હરિલોકં સંશ્લિષ્ટં કૃષ્ણપદામ્બુજે
હરિનું લોક જોઈને તે કૃષ્ણના કમળ જેવા ચરણોમાં એકરૂપ થયો.
ગગનસ્થાઃ સુરાઃ સર્વે મુનયશ્ચ ભૃશં મુદા
આકાશમાં ઉભેલા બધા દેવતાઓ અને ઋષિઓ ખૂબ આનંદિત થયા.
નેદુર્દુન્દુભયઃ સ્વર્ગે નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ
સ્વર્ગમાં દુન્દુભિઓ વાગી અને અપ્સરાઓના સમૂહે નૃત્ય કર્યું.
સ્તુત્વા જગ્મુઃ સુરાઃ સર્વે મુનયો હર્ષવિહ્વલાઃ
બધા દેવતાઓ અને ઋષિઓ સ્તુતિ કરીને આનંદથી ભરાઈને પાછા ગયા.
બલશ્ચ બલિનાં શ્રેષ્ઠસ્તુષ્ટાવ પુરુષોત્તમમ્ 4.22.
બલોએ, જે બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ હતો, પુરુષોત્તમની સ્તુતિ કરી.
દત્ત્વા કૃષ્ણબલાભ્યાં ચ પ્રપક્વાનિ ફલાનિ ચ
તેમણે કૃષ્ણ અને બલને પક્વ ફળો અર્પણ કર્યા.
ભુક્ત્વા પીત્વા હરિઃ શીઘ્રં બલેન બાલકૈઃ સહ
હરિએ બલ અને બાલકો સાથે ભોજન કરીને, પીધા પછી ઝડપથી વિદાય લીધી.
નારદ ઉવાચ દુર્વાસાઃ કેન દોષેણ શશાપ દાનવેશ્વરમ્
નારદે પૂછ્યું: દુર્વાસાએ કયા દોષથી દાનવોના રાજાને શાપ આપ્યો હતો?
કેન પુણ્યેન વા નાથ બલિનઃ શ્રીહરેઃ પદમ્
કેવા પુણ્યથી, હે પ્રભુ, તે બલવાને શ્રીહરિના ચરણો પ્રાપ્ત કર્યા?
મુને સર્વં સુવિસ્તાર્ય વદ સંદેહભઞ્જન
હે મુનિ, કૃપા કરીને બધું વિગતે સમજાવીને મારા બધા સંદેહો દૂર કરો.
શ્રીનારાયણ ઉવાચ પુરા શ્રુતં ધર્મવક્ત્રાત્પર્વતે ગન્ધમાદને
શ્રીનારાયણએ કહ્યું: એક સમયે, હું ધર્મના મુખેથી, ગંધમાદન પર્વત પર, આ વાત સાંભળી હતી.
પાદ્મકલ્પે ચ વૃત્તાન્તં વિચિત્રં સુમનોહરમ્
પદ્મકલ્પમાં એક અદ્ભુત અને મનમોહક ઘટના બની હતી.
યત્ર કલ્પે કથા ચેયં તત્ર ત્વમુપબર્હણઃ
એ જ કલ્પમાં આ જ વાર્તા બની હતી અને એમાં મુખ્ય ભૂમિકા તું જ ભજવી હતી.
પંચાશત્કામિનીનાં ચ પતિઃ શૃઙ્ગારતત્પરઃ
તુ પચાસ કામિનીઓના પતિ હતો અને પ્રેમમાં સંપૂર્ણ રીતે લીન હતો.
અનુક્ષણં પપુસ્તાસ્તે સુન્દરં મુખપઙ્કજમ્
એ સ્ત્રીઓ તારા સુંદર કમળ જેવા ચહેરાને દરેક ક્ષણે જોઈને આનંદ માણતી હતી.
તાસાં પ્રાણૈશ્ચ ઘટિતો વિધિના ત્વમિવ શ્રુતમ્
વિધિના કારણે, તેમનાં જીવનશ્વાસથી તું એમની સાથે જોડાઈ ગયો હતો, એવું સાંભળવામાં આવ્યું છે.
પુષ્પોદ્યાને ચ રહસિ સ્થાનેસ્થાને મનોરમે 4.23.
પુષ્પવાટિકામાં, ગુપ્ત અને મનોહર સ્થળોએ—
કાનનેષુ ચ રમ્યેષુ શ્મશાને જન્તુવર્જિતે
સુંદર વનોમાં અને જીવજંતુઓથી ખાલી સ્મશાનમાં પણ—
તદા દૈવાદ્વિધેઃ શાપાદ્ભૂત્વા દાસીસુતો ભવાન્
પછી, ભાગ્યના શાપથી, તું એક દાસીની સંતાન બની ગયો હતો.
અસંખ્યકલ્પજીવી ચ વૈષ્ણવપ્રવરો મહાન્
તારે અનગણિત કલ્પો સુધી જીવન વિતાવ્યું અને તું વિશ્નુનો મહાન અને શ્રેષ્ઠ ભક્ત રહ્યો.
તસ્ય કલ્પસ્ય વૃત્તાન્તં મુને મત્તો નિશામય
હે મુનિ, હવે એ કલ્પની વાત હું તને સંભળાવું છું, ધ્યાનથી સાંભળ.
એકદૈવ બલેઃ પુત્રો નામ્ના સાહસિકો બલી
એક વખત બલિના પુત્ર, નામે સાહસિક, બહુ બળવાન હતો.
ચન્દેનોક્ષિતસર્વાઙ્ગો રત્નભૂષણભૂષિતઃ
તેના આખા શરીરે ચંદન લગાવેલું હતું અને રત્નોના આભૂષણોથી સજ્જ હતો.
એતસ્મિન્નન્તરે તેન પથા યાતિ તિલોત્તમા
એ સમયે, તિલોત્તમા એ જ રસ્તે જઈ રહી હતી.
ચારુચમ્પકવર્ણાભા રત્નાભરણભૂષિતા
તે સુંદર ચંપકફૂલ જેવી કાંતિવાળી અને રત્નોના આભૂષણોથી શોભાયમાન હતી.
સ્તનમૂરું મુખેન્દું ચ દૃષ્ટ્વા સાહસિકો યુવા 4.23.
તેણીનું ઉર, જાંઘ અને ચાંદની જેવું મુખ જોઈને, યુવાન સાહસિક મોહીત થયો.
સા દદર્શ બલેઃ પુત્રમતીવ સુમનોહરમ્
તિલોત્તમાએ બલિના પુત્રને જોયો, જે ખૂબ જ મનોહર હતો.
શરત્પાર્વણચન્દ્રાસ્યં સુસ્મિતં સુમનોહરમ્
શરદપૂનમના ચાંદ્રમાની જેમ તેનું ચહેરું ચમકતું, સુંદર સ્મિત અને મોહક હતું.
ક્રીડાયૈ ચન્દ્રલોકં ચ ગચ્છન્તી ચન્દ્રકામુકી
રમવા માટે તે ચાંદ્રલોકમાં જતી, ચાંદ્રમાને ઈચ્છતી.