કેચિદ્ગોપાલબાલાશ્ચ ચક્રુશ્ચ તન્નિવારણમ્
કેટલાંક ગોપાળ અને ગોપાળિકાઓએ તેમને અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.
તેષાં કેચિજ્જ્ઞાનવન્તો રક્ષાં ચક્રુઃ પ્રયત્નતઃ 4.19.
તેમાથી કેટલાક જ્ઞાનવંતોએ પુરેપુરા પ્રયત્નથી રક્ષણ કર્યું.
કેચિદ્વક્તું પ્રવૃત્તિં ચ પ્રયયુર્નન્દસન્નિધિમ્
કેટલાંક નંદજી પાસે જઈને જે બન્યું હતું તે કહવા ગયા.
ઇત્યૂચુઃ કિં કરિષ્યામઃ કુતોઽસ્માકં ગતો હરિઃ
તેઓએ કહ્યું: 'હવે આપણે શું કરીએ? હરિ આપણને ક્યાં છોડીને ગયા?''
હે બન્ધો દર્શનં દેહીત્યૂચુઃ પ્રાણાઃ પ્રયાન્તિ હિ
'હે મિત્ર, અમને તારો દર્શન આપ, કેમ કે હવે તો આપણું જીવવું પણ મુશ્કેલ થઈ ગયું છે,' એમ તેઓ બોલ્યા.
સંપ્રાપુરતિલોલાશ્ચ રુદન્તઃ શોકવિહ્વલાઃ
શોકથી વ્યાકુળ થઈ, રડતાં રડતાં અને કાંપતાં તેઓ આગળ વધ્યા.
ગોપાન્ગોપાલિકાશ્ચૈવ રક્તપઙ્કજલોચનાઃ
ગોપાળ અને ગોપાળિકાઓના આંખો રડવાથી લાલ થઈ ગયા હતા.
કલિન્દનન્દિનીતીરં રુરુદુર્બાલકૈર્યુતાઃ
તેઓ બાળકો સાથે કાલિન્દી નદીના કિનારે રડતા હતા.
હ્રદં વિશન્તીમમ્બાં તાં કેચિચ્ચક્રુર્નિવારણમ્
કેટલાંકએ માતાને હ્રદમાં જતી અટકાવવાનો પ્રયાસ કર્યો.
કેચિદ્વિલલપુસ્તત્ર મૂર્ચ્છાં પ્રાપુશ્ચ કેચન
કેટલાંક ત્યાં રડતા હતા અને કેટલાક તો બેહોશ પણ થઈ ગયા.
મૂર્ચ્છાં ચ પ્રાપ સા શોકાન્મૃતેવ ચ સરિત્તટે
શોકથી તે પણ નદીના કિનારે બેહોશ પડી ગઈ, જાણે મરી ગઈ હોય.
ભૂયોઽપિ રોદનં કૃત્વા ભૂયો મૂર્ચ્છામવાપ હ 4.19.
પછી ફરીથી રડી અને ફરી બેહોશ થઈ ગઈ.
ગોપાશ્ચ ગોપિકાશ્ચૈવ રાધિકામતિમૂર્ચ્છિતામ્ સર્વાંશ્ચ બોધયામાસ બલશ્ચ જ્ઞાનિનાં વરઃ
ગોપાળ, ગોપાળિકાઓ અને રાધિકા, જે સંપૂર્ણ બેહોશ હતી—જ્ઞાનમાં શ્રેષ્ઠ એવા બલદેવે બધાને જાગૃત કર્યા.
શ્રીબલદેવ ઉવાચ
શ્રી બલદેવે કહ્યું:
હે નન્દ જ્ઞાનિનાં શ્રેષ્ઠ ગર્ગવાક્યસ્મૃતિં કુરુ
હે નંદ, વિદ્વાનોમાં શ્રેષ્ઠ, ગર્ગજીના શબ્દો યાદ રાખ.
વિધાતુઃ સંવિધાતુશ્ચ ભુવિ કસ્માત્પરાજયઃ
વિશ્વના સર્જનહાર અને વ્યવસ્થાપકને ભૂમિ પર ક્યારેય હાર કેવી રીતે થઈ શકે?
વિદ્યમાનોઽપ્યવિદૃશ્યઃ સંયોગો યોગિનામપિ
તે હાજર હોવા છતાં, દેખાતો નથી; યોગીઓ પણ તેની સાથે એકરૂપતા મેળવી શકે છે.
નાગ્નિગ્રસ્તો ન હિંસ્યશ્ચાપીદમાધ્યાત્મિકા વિદુઃ
તે neither અગ્નિથી દહાય છે, ન તો તેને કોઈ નુકસાન થાય છે; જ્ઞાની લોકો જાણે છે કે આ બધું આત્મા માટે છે.
જ્યોતિઃસ્વરૂપસ્ય વિભોર્નાદ્યન્તમધ્યમાત્મનઃ
જે ભગવાનનું સ્વરૂપ પ્રકાશ છે, એ આત્માને neither આરંભ છે, ન અંત છે, ન મધ્ય છે.
યન્નાભિપદ્મજો બ્રહ્મા તસ્યેશસ્ય હ્રદે વિપત્
જેની નાભિમાંથી કમળ ઉપર બ્રહ્મા જન્મ્યા, અને જે ભગવાનના મહાસાગરમાં તે પડ્યા.
ન તથાઽપિ તદીશં તં ગ્રસ્તું સર્પઃ ક્ષમો ભવેત્ 4.19.
છતાં પણ, એ સમયે પણ, સાપ એ ભગવાનને ગળી શક્યો નહોતો.
નિગૂઢં યોગિનાં સારં સંશયચ્છેદકારણમ્
યોગીઓ માટે એ તત્વ ગુપ્ત છે, પણ એ જ શંકા દૂર કરવાની મુખ્ય ચાવી છે.
તત્યાજ શોકં નન્દશ્ચ વ્રજશ્ચ વ્રજયોષિતઃ
નંદ, વ્રજના લોકો અને વ્રજની સ્ત્રીઓએ દુઃખ છોડીને આનંદ માણ્યો.
બન્ધુવિચ્છેદવિષયે પ્રબોધે ન સ્થિતં મનઃ
સગાંથી વિયોગની સમજણમાં તેમનું મન સ્થિર રહ્યું નહોતું.
દદૃશુસ્તં સુપ્રસન્ના વ્રજાશ્ચ વ્રજયોષિતઃ
વ્રજના લોકો અને વ્રજની સ્ત્રીઓએ આનંદભેર તેને જોયો.
અસ્નિગ્ધવસ્ત્રમસ્નિગ્ધમલુપ્તચન્દનાઞ્જનમ્
તેના વસ્ત્રો શુદ્ધ અને અપ્રભાવી હતા, અને ચંદન તથા કાજલ પણ અખંડિત હતા.
મયૂરપિચ્છચૂડં ચ વંશીવદનમચ્યુતમ્
તેના માથા પર મોરપાંખની મુકુટ હતી, વાંસળી વગાડતો હતો અને અવિચલિત હતો.
ચુચુમ્બ વદનામ્ભોજં પ્રસન્નવદનેક્ષણા
પ્રસન્ન ચહેરા અને આનંદી આંખો સાથે, તેમણે તેના કમળ જેવા મુખને ચુંબન આપ્યું.
નિમેષરહિતાઃ સર્વે દદૃશુઃ શ્રીમુખં હરેઃ
બધાએ, પલક પણ ન ઝપકાવી, હરિનું સુંદર મુખ નિહાળ્યું.
દાવાગ્નિર્વેષ્ટયામાસ તૈઃ સર્વૈઃ સહ ગોકુલમ્ 4.19.
દાવાનળે બધા સાથે મળીને ગોકુલને ઘેરી લીધું.