યાસ્યામો યદિ વિપ્રેશ કદાઽત્રાગમનં વદ
'હે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, જો અમારે જવું જ હોય, તો અહીં પાછા ક્યારે આવી શકીશું તે કહો.'
અહલ્યયા પુનઃ પ્રાપ્તઃ સ્વામીન્દ્રસ્ય પ્રધર્ષણાત્
'અહલ્યા પણ ઇન્દ્રના અપમાન પછી પુનઃ પતિને મળી હતી.'
વિચારં કુરુ ધર્મિષ્ઠ વેદવેદાઙ્ગપારગ
'હે ધર્મનિષ્ઠ, વેદ અને તેના અંગોમાં પારંગત, તમે આ વિષય પર વિચાર કરો.'
અન્યેષાં ચ ભયાત્કાન્તા વ્રજન્તિ શરણં પતિમ્
'બીજી સ્ત્રીઓ પણ ભયવશ પતિના આશ્રયમાં જાય છે.'
અભયં દેહિ ધર્મિષ્ઠ ભયયુક્તાભ્ય એવ ચ
હે ધર્મનિષ્ઠ, ડરથી ભરેલા લોકોને પણ નિર્ભયતા આપ.
દુર્બલઃ સબલો વાપિ સ્વવસ્તૂનામપીશ્વરઃ
માણસ કમજોરી હોય કે બળવાન, પોતાનાં વસ્તુઓનો તો સ્વામી જ હોય છે.
વેદવેદાઙ્ગપારજ્ઞો જ્ઞાનિનાં યોગિનાં વરઃ
તે વેદ અને વેદાંગમાં પારંગત હતો, જ્ઞાનીઓ અને યોગીઓમાં શ્રેષ્ઠ હતો.
સર્વે બભૂવુઃ શોકાર્તા વિરહોદ્વિગ્નમાનસાઃ ।। 4.18.
બધા જ દુઃખથી પીડાઈ ગયા, વિયોગથી મન ઉદ્વિગ્ન થઈ ગયું.
કૃત્વા વિલાપં સુચિરં સર્વવેદવિદાં વરઃ
બધા વેદ જાણનારા શ્રેષ્ઠ એ લાંબો વિલાપ કર્યા પછી—
અઙ્ગિરા ઉવાચ સ્વકર્મભોગિનાં ભોગમાકર્માચ્ચ શ્રુતૌ શ્રુતમ્
અંગિરાએ કહ્યું: જે પોતાનાં કર્મોનો ફળ ભોગવે છે અને જે કર્મ નથી કરતો, બંનેનો ભોગ શાસ્ત્રોમાં કહેવાયો છે.
ગતો ભોગશ્ચ યુષ્માકમસ્માભિઃ સહ નિશ્ચિતમ્
તમને મળેલો ભોગ અમારાં સાથે હવે પૂરો થયો છે, એ નિશ્ચિત છે.
શુભાશુભં ચ યત્કર્મ ભારતે કૃતિભિઃ સહ
ભારતમાં જે પણ શુભ કે અશુભ કર્મ થાય છે, તે કરનાર સાથે જ જોડાયેલું રહે છે.
પરભુક્તાં ચ કાન્તાં ચ યો ભુઙ્ક્તે સ નરાધમઃ
જે બીજાની પત્ની કે બીજાના ભોગવેલી સ્ત્રીને ભોગવે છે, એ માણસ સૌથી નીચો છે.
ન સા દૈવે ન સા પૈત્ર્યે પાકાર્હા પાપસંયુતા
પાપમાં જોડાયેલી સ્ત્રી દેવ કે પિતૃઓને અર્પણ કરવા યોગ્ય નથી.
દેવતાઃ પિતરસ્તસ્ય હવ્યદાને ચ તર્પણે
એના હવન કે તર્પણ દેવતાઓ અને પિતૃઓ સ્વીકારતા નથી.
તસ્માદ્યત્નેન ભાર્યાયા રક્ષણં કુરુતે સુધીઃ
માટે બુદ્ધિશાળી પુરુષે પોતાની પત્નીનું ધ્યાનપૂર્વક રક્ષણ કરવું જોઈએ.
કલત્રં પાકપાત્રં ચ સદા રક્ષિતુમર્હતિ 4.18.
પત્ની અને રસોઈના વાસણનું હંમેશાં રક્ષણ કરવું જોઈએ.
સ્વકાન્તં ચ પરિત્યજ્ય પરં ગચ્છતિ યાઽધમા
જે સ્ત્રી પોતાના પતિને છોડી બીજાની પાસે જાય છે, તે અધમ ગણાય છે.
તામેવ યમદૂતાશ્ચ સંસ્થાપ્ય નરકાન્તરે
યમદૂતોએ એ સ્ત્રીને બીજાં નરકમાં મૂકી દે છે.
સર્પપ્રમાણાઃ કીટાશ્ચ તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રાઃ સુદારુણાઃ
ત્યાં સાપ જેટલા મોટા અને તીખા દાંતવાળા ભયાનક કીડાં હોય છે.
વિકૃતાકારશબ્દં ચ કરોતિ શાશ્વતં ભિયા
એ કીડાં વિકૃત અવાજ કરે છે અને સતત ભય પેદા કરે છે.
મુહૂર્તાર્ધં સુખં ભુક્ત્વા લોકેઽત્ર યશસા હતા
આ દુનિયામાં અડધો ક્ષણ સુખ ભોગવી, પછી એ સ્ત્રીની પ્રતિષ્ઠા નાશ પામે છે.
પરસ્પૃષ્ટા ચ વૈ નારી યા સ્પૃહાં કુરુતે પરમ્
અને જે સ્ત્રી બીજાની સ્પર્શથી પ્રેરાય છે અને બીજાને ઇચ્છે છે—
તસ્માન્નારી પરૈર્યત્નાદદૃષ્ટા કૃતિભિઃ કૃતા
એટલે બુદ્ધિશાળી લોકો સ્ત્રીને બીજા કોઈના નજરે પડવા દેતા નથી અને કાળજી રાખે છે.
સ્વચ્છન્દગામિની યા ચ સ્વતન્ત્રા સૂકરીસમા
અને જે સ્ત્રી પોતાની મરજીથી ચાલે છે, સ્વતંત્ર રહે છે, તે ડૂંગળી જેવી ગણાય છે.
સ્વામિસાધ્યા ચ યા નારી કુલધર્મભિયા સ્થિતા
પણ જે સ્ત્રી પતિના માર્ગે ચાલે છે અને કુળની લાજ રાખે છે—
યાત યૂયં ચ પૃથિવીં માનુષીં યોનિમીપ્સિતામ્ 4.18.
હવે તમે બધા પૃથ્વી પર જાઓ અને મનગમતી માનવ જન્મ મેળવો.
હરિણા નિર્મિતાશ્છાયા યુષ્માકં યોગમાયયા
હરિની યોગમાયાથી તમારી છાયારૂપે રચના થઈ છે.
પુનરંશેન નઃ પત્ન્યો ભવિષ્યથ ન સંશયઃ
પછી ફરીથી, મારા અંશથી તમે અમારી પત્નીઓ બનશો—આમાં કોઈ શંકા નથી.
ઇત્યેવમુક્ત્વા સ મુનિર્વિરરામ શુચાઽન્વિતઃ
આ રીતે કહીને તે મુનિ દુઃખથી ભરાઈને મૌન રહ્યો.