ત્રૈલોક્યમોહિની શાન્તા કમલાંશા કલાવતી
એ ત્રણેય લોકને મોહિની છે, શાંત છે, લક્ષ્મીનો અંશ છે અને કળામાં પારંગત છે.
વિદગ્ધાયા વિદગ્ધેન સંબન્ધો ગુણવાન્નૃપ ઉવાચ તં નૃપશ્રેષ્ઠો વિનયાવનતો મુને 4.17.
વિદગ્ધ કન્યા અને વિદગ્ધ ગુણવાન યુવરાજનો સંબંધ યોગ્ય છે, રાજાએ વિનમ્રતાથી મુનિને કહ્યું.
ભનન્દન ઉવાચ
ભાનંદન બોલ્યા:
પ્રજાપતિર્યોગકર્તા જન્મદાતાઽહમેવ ચ
હુંજ પ્રજાપતિ છું, સંબંધ જોડી આપનાર અને જન્મ આપનાર પણ હુંજ છું.
કર્માનુરૂપફલદઃ સર્વેષાં કારણં વિધિઃ
હું વિધિ, સર્વના કર્મ અનુસાર ફળ આપનાર અને બધાનો કારણ છું.
અન્યથા નિષ્ફલં સર્વમનીશસ્યોદ્યમો યથા
નહીતર, જેમ બલહીનનો પ્રયત્ન નિષ્ફળ જાય છે, તેમ બધું વ્યર્થ છે.
પુરા ભૂતૈવ કો વાઽહં કેનાન્યેન નિવાર્યતે
પહેલાં જન્મમાં હું કોણ હતો? બીજાના નિર્ધારિત કાર્યને કોણ અટકાવી શકે?
મિષ્ટાન્નં ભોજયામાસ સાદરેણ ચ નારદ
એણે આદરપૂર્વક નારદજીને મીઠાં ભોજન પીરસ્યાં.
ગત્વા સ કથયામાસ સુરભાનસ્ય સંસદિ
તે ત્યાં ગયો અને સુરભાનની સભામાં વાત કરી.
સંબન્ધં યોજયામાસ ગર્ગદ્વારા ચ સત્વરમ્
ગર્ગના માધ્યમથી તેણે તાત્કાલિક સંબંધ ગોઠવ્યો.
ગજરત્નમશ્વરત્નં રત્નાનિ મણિભૂષણમ્
તેને હાથીના રત્ન, ઘોડાના રત્ન, મોતી અને રત્નભૂષણો આપ્યા.
રેમે સુનિર્જને રમ્યે બુબુધે ન દિવાનિશમ્ 4.17.
સુંદર અને શાંત સ્થળે તે આનંદથી રહ્યો, દિવસ-રાતની ખબર પણ રહી નહીં.
વ્યાકુલો વૃષભાનુશ્ચ ક્ષણેન ચ તયા વિના
તેની વિયોગમાં વૃષભાનુ ક્ષણે જ વ્યાકુળ થઈ ગયો.
જાતિસ્મરો હરેરંશો વૃષભાનો મુદાઽન્વિતઃ
વૃષભાનુ, હરિનો અંશ અને પોતાના જન્મોને યાદ રાખનારો, આનંદથી ભરાયો હતો.
સદા સકામા સા પ્રૌઢા સ ચ કામસમો યુવા દૈવાત્સુદામ શાપેન શ્રીકૃષ્ણસ્યાજ્ઞયા પુરા
સદા સંતોષી, પરિપક્વ અને તે યુવાન કામદેવ જેવો હતો; ભૂતકાળમાં સુદામાના શાપ અને શ્રીકૃષ્ણની આજ્ઞાથી આવું બન્યું.
અયોનિસંભવા સા ચ કૃષ્ણપ્રાણાધિકા સતી
તે જન્મથી નહિ, પણ કૃષ્ણને પ્રાણથી પણ વધુ પ્રેમ કરતી અને નિષ્ઠાવાન હતી.
સ્થાનાન્તરં વિશ્વકર્મા જગામ સ્વગણૈઃ સહ
વિશ્વકર્માએ પોતાના સહયોગીઓ સાથે બીજે સ્થાન પર ગયો.
ક્રોશમાત્રં સ્થલં ચારુ મનસાઽઽલોચ્ય તત્ત્વવિત્
તે જ્ઞાની મનથી એક ક્રોશ જેટલું સુંદર સ્થાન પસંદ કર્યું.
કૃત્વાઽનુમાનં બુદ્ધ્યા ચ સર્વતોઽપિ વિલક્ષણમ્
બુદ્ધિથી વિચાર કરી, તેને બધાં રીતે અનોખું માન્યું.
દુર્લઙ્ઘ્યાભિર્વૈરિભિશ્ચ ખનિતાભિશ્ચ પ્રસ્તરૈઃ
શત્રુઓ માટે અગ્રેસર ન થઈ શકાય તેવું, ખોદેલા પથ્થરો વડે ઘેરાયેલું હતું.
ચારુ ચમ્પકવૃક્ષૈશ્ચ પુષ્પિતૈઃ સુમનોહરૈઃ 4.17.
તે સ્થળે ફૂલેલા અને મનમોહક ચંપક વૃક્ષોથી શોભાયમાન હતું.
આમ્રૈર્ગુડાલૈઃ પનસૈઃ ખર્જૂરૈર્નારિકેલકૈઃ
આમ્ર, ગોળ, પનસ, ખજુર અને નાળિયેરના વૃક્ષો હતાં.
તુઙ્ગૈરામ્રાતકૈર્જમ્બુસમૂહૈશ્ચ ફલાન્વિતૈઃ
ઊંચા આમ્રાતક અને ફળોથી ભરેલા જાંબુના ઝાડો હતાં.
સર્વતઃ શોભિતાભિશ્ચ ફલૈસ્તૈઃ પુષ્પિતૈરહો
ચારે બાજુ એ ફળો અને ફૂલોથી તે સ્થળ સુંદર લાગતું હતું—વાહ!
પરિખાનાં રહઃ સ્થાને ચકાર માર્ગમુત્તમમ્
પરીખાના એકાંત સ્થાને તેણે ઉત્તમ માર્ગ બનાવ્યો.
સંકેતેન મણિસ્તમ્ભૈશ્છાદિતૈઃ સ્વલ્પપાથસા
ગુપ્ત સંકેતથી, રત્નસ્તંભો અને સાંકડી છુપાયેલી પથથી તે માર્ગ હતો.
પરિખોપરિભાગે ચ પ્રાકારં સુમનોહરમ્
ખાડાની ઉપરની બાજુએ, એણે અતિ મનોહર દીવાલ બનાવી.
પ્રસ્તરસ્ય પ્રમાણં ચ પઞ્ચવિંશતિહસ્તકમ્
પથ્થરના ચબુતરાનું માપ પચ્ચીસ હાથ જેટલું હતું.
બાહ્યે દ્વાભ્યાં ચ સંયુક્તમન્તરે સપ્તભિસ્તથા
બહારની બાજુએ બે જોડાયેલા હતા અને અંદરથી સાત હતા.
સ્વર્ણસારવિનિર્માણકલશોજ્જ્વલશેખરમ્ 4.17.
એની ટોચ શુદ્ધ સોનાથી બનેલા કલશોથી ઝગમગતી હતી.