ન હિ કાન્તાત્પરો દેવો ન હિ કાન્તાત્પરો ગુરુઃ
પ્રિય પતિ કરતાં મોટો દેવ નથી અને પ્રિય પતિ કરતાં મોટો ગુરુ પણ નથી.
ન હિ કાન્તાત્પરઃ પ્રાણા ન હિ કાન્તાત્પરઃ સ્ત્રિયાઃ 4.17.
પ્રિય પતિ કરતાં સ્ત્રી માટે મહત્વનું બીજું કંઈ નથી, અને પ્રિય પતિથી વધારે મૂલ્યવાન પણ કંઈ નથી.
યથૈકપુત્રે માતુશ્ચ યથા સ્ત્રીષુ ચ કામિનામ્
જેમ એકમાત્ર પુત્ર માટે માતાને તીવ્ર લાગણી હોય છે, એમ જ કામિની સ્ત્રીઓમાં પણ પોતાના પ્રિય માટે તીવ્ર તરસ હોય છે.
યથા ભયેષુ ભીતાનાં શાસ્ત્રેષુ વિદુષાં યથા
જેમ ભયમાં ભયગ્રસ્તને અને શાસ્ત્રોમાં પંડિતને જેવું લાગણી હોય છે,
યથા જારે પુંશ્ચલીનાં સાધ્વીનાં ચ તથા પ્રિયે
જેમ પરપુરુષ સાથે સંબંધ ધરાવનારી સ્ત્રીને પોતાના પ્રેમી માટે તીવ્ર લાગણી હોય છે, તેમ સાધ્વી સ્ત્રીઓને પણ પોતાના પતિ માટે એટલું જ પ્રેમ હોય છે.
મરણં જીવનં તાસાં જીવનં મરણાધિકમ્ અન્યશોકનિમગ્નાનાં કાલેન પાનભોજનાત્
એમના માટે જીવવું કે મરવું એક સરખું છે; બીજાના શોકમાં ડૂબેલી સ્ત્રીઓ માટે જીવન પણ મૃત્યુ કરતાં વધારે દુઃખદાયી હોય છે, અને સમય જતાં ખોરાક-પાણીથી એ દુઃખ ઓગળી જાય છે.
વિપરીતઃ કાન્તશોકો વર્દ્ધતે ભક્ષણાદહો
પણ પોતાના પ્રિય પતિના વિયોગનું દુઃખ તો, ઉલટું, ખાવા-પીવા છતાં વધતું જાય છે.
ઇતરે ભોગદેહાન્તે સાધ્વી જન્મનિ જન્મનિ
બીજી સ્ત્રીઓ ભોગ અને શરીરનાં અંતે, દરેક જન્મમાં સાધ્વી બની રહે છે.
ત્વાં શપ્ત્વાઽહં ત્વયિ વિભો પશ્ય દાસ્યામિ સ્ત્રીવધમ્ હિતં પીયૂષસદૃશં ભયસંવિગ્નમાનસઃ
હે પ્રભુ, હું તને શાપ આપીને, સ્ત્રીના ભાગ્યનું જે પરિણામ છે, એ તને બતાવીશ, જે અમૃત જેવું હિતાવહ છે પણ મનમાં ભય પેદા કરે છે.
બ્રહ્મોવાચ વત્સે મુક્તિં ન દાસ્યામિ સ્વામિનં ચ ત્વયા વિના
બ્રહ્માએ કહ્યું: બાલા, હું તને તારા પતિ વિના મુક્તિ આપી શકતો નથી.
મુક્તં કર્તું ત્વયા સાર્દ્ધં સામ્પ્રતં નાહમીશ્વરઃ
હવે તારા સાથે મુક્તિ આપવી મારી શક્તિમાં નથી.
નિર્વાણતાં સમાપ્નોતિ ભોગી ભોગવિકૃન્તને 4.17.
ભોગનો ત્યાગ થાય ત્યારે ભોગવીને મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય છે.
તતસ્તુ યુવયોર્જન્મ ભવિતા ભારતે સતિ
પછી તમારો જન્મ ભારતભૂમિ પર થશે.
જીવન્મુક્તૌ તયા સાર્દ્ધં ગોલોકં ચ ગમિષ્યથઃ
તમે જીવનમુક્ત અવસ્થામાં, તેના સાથે, ગોલોક પામશો.
સાધ્વી વૈ સત્ત્વયુક્તા ચ મા માં શપ્તું ત્વમર્હસિ
તે સાચી સતી અને સદ્ગુણવાળી છે; તમે મને શાપ આપવો યોગ્ય નથી.
વાઞ્છન્તિ હરિદાસ્યં ચ દુર્લભં ન ચ નિર્વૃતિમ્
હરિની સેવા, જે દુર્લભ છે, તે લોકો ઇચ્છે છે; માત્ર તૃપ્તિ નહીં.
યયતુસ્તૌ તં પ્રણમ્ય જગામ સ્વાલયં વિધિઃ
બન્નેએ તેમને વંદન કરીને વિદાય લીધી અને વિધિ પોતાના લોકે પાછા ગયા.
પરં પુણ્યપ્રદં દિવ્યં બ્રહ્માદીનાં ચ વાઞ્છિતમ્
આ સર્વોત્તમ પુણ્ય આપનારું, દિવ્ય અને બ્રહ્મા આદિ દેવતાઓ પણ જેને ઇચ્છે છે.
પદ્માવત્યાશ્ચ જઠરે સુરભાનસ્ય રેતસા
પદ્માવતીના ગર્ભમાં, સુરભાનના વિર્યથી,
વવૃધેઽનુદિનં તત્ર વ્રજગેહે વ્રજાધિપઃ
વ્રજના ઘરમાં, વ્રજના સ્વામી રોજે રોજ વધતા ગયા.
નન્દદબન્ધુર્વદાન્યશ્ચ રૂપવાન્ગુણવાન્સુધીઃ
નંદના મિત્ર, ઉદાર, સુંદર, ગુણવાન અને બુદ્ધિશાળી.
જાતિસ્મરા મહાસાધ્વી સુન્દરી કમલાકલા 4.17.
તે જન્મસ્મરણવાળી, મહાસતી, સુંદર અને કમલાની કિરણ જેવી હતી.
સ તાં સંપ્રાપ્ય યાગાન્તે યજ્ઞકુણ્ડસમુત્થિતામ્
તે યજ્ઞના અંતે, યજ્ઞકુંડમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી, તેને મળી.
તેજસા પ્રજ્વલન્તીં ચ પ્રતપ્તકનકપ્રભામ્
તે તેજથી તેજસ્વી અને તપેલા સોનાની જેમ ઝગમગતી હતી.
માલાવતી સ્તનં દત્ત્વા તાં પુપોષ પ્રહર્ષિતા
માલાવતીએ આનંદપૂર્વક તેને સ્તનપાન કરાવ્યું અને પોષણ આપ્યું.
નામરક્ષણકાલે ચ વાગ્બભૂવાશરીરિણી
નામકરણ સમયે, આકાશવાણી સંભળાઈ.
ઇત્યેવં વચનં શ્રુત્વા તચ્ચકાર મહીપતિઃ
આ શબ્દો સાંભળી રાજાએ તેમ જ કર્યું.
સર્વેભ્યો ભોજયામાસ ચકાર સુમહોત્સવમ્
તે બધા લોકોને ભોજન કરાવ્યું અને ભવ્ય ઉત્સવ યોજ્યો.
અતીવ સુન્દર શ્યામા મુનિમાનસમોહિની
અતિ સુંદર, શ્યામવર્ણ અને ઋષિ-મુનિઓના મનને મોહી લેતી.
ઈષદ્ધાસ્યપ્રસન્નાસ્યા પ્રફુલ્લપદ્મલોચના
થોડુંક હસતું, પ્રસન્ન ચહેરું અને ખીલેલા કમળ જેવી આંખો.