કલાવતી સુચન્દ્રં ચ મનુવંશસમુદ્ભવમ્
કલાવતીએ સુચંદ્રને જન્મ આપ્યો, જે મનુના વંશમાંથી ઉત્પન્ન થયો હતો.
મન્યે ગુણવતાં શ્રેષ્ઠમાત્માનમતિસુન્દરમ્ 4.17.
હું એને ગુણીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને સ્વરૂપે ખૂબ સુંદર માનું છું.
સુકોમલાઙ્ગં લલિતં શરચ્ચન્દ્રાધિકાનનમ્
એના અંગો નરમ અને લલિત છે, અને એનું મુખ શરદપૂનમના ચંદ્ર કરતા પણ સુંદર છે.
કટાક્ષૈર્મોહિતું શક્તા મુનીન્દ્રાણાં ચ માનસમ્
એના નજરથી મહાન ઋષિઓના મન પણ મોહિત થઈ જાય છે.
સ્તનદ્વયં સુકઠિનમતિપીનોન્નતં મુને
મુનિ, એના બંને સ્તન દઢ, ખૂબ જ ગોળ અને ઉંચા છે.
હસ્તૌ પાદૌ ચ રક્તૌ ચ પક્વબિમ્બફલાધરમ્
એના હાથ અને પગ લાલ છે અને એના હોઠ પાકેલા બિંબફળ જેવા છે.
શરન્મધ્યાહ્નપદ્માનાં પ્રભામોચનલોચનમ્
એના નેત્રોમાં શરદના મધ્યાહ્નના કમળો જેવી કાંતિ છલકાય છે.
ઇતીવ મત્વા દૃષ્ટ્વા ચ કામબાણપ્રપીડિતઃ
આવી રીતે વિચારતાં અને જોઈને, એ કામના બાણોથી વ્યાકુળ થયો.
ક્રીડાં ચકાર રહસિ સ્થાનેસ્થાને મનોહરે
તે મનોહર અને એકાંત સ્થળોએ રમણીઓ કરી.
ચારુચમ્પકપુષ્પાણાં તલ્પે રતિસુખાવહે
સુંદર ચંપકના ફૂલોની પાંખી પર, પ્રેમનો આનંદ માણ્યો.
પુષ્પભદ્રાનદીતીરે નિર્જને કેતકીવને
પુષ્પભદ્રા નદીના કાંઠે, એકાંત કેતકીના વનમાં વિહર્યા.
નન્દને મન્દરદ્રોણ્યાં કાવેરીતીરજે વને 4.17.
નંદનવનમાં, મંદર પર્વતની ખીણમાં અને કાવેરીના કિનારે આવેલા વનમાં પણ ગયા.
દ્વીપેદ્વીપે તુ રહસિ સ રેમે વામયા સહ
દ્વીપે-દ્વીપે એકાંતમાં, પોતાના પ્રિય સાથે આનંદ કર્યો.
એવં વર્ષસહસ્રં તદ્ગતમેવ મુહૂર્તવત્
આ રીતે, હજારો વર્ષો પળ જેટલા જ વીતી ગયા.
જગામ તપસે વિન્ધ્યશૈલં તીર્થં તયા સહ
પછી તે પોતાના સાથે વિન્ય પર્વતના તીર્થે તપ કરવા ગયા.
તપસ્તેપે નૃપસ્તત્ર દિવ્યવર્ષસહસ્રકમ્
ત્યાં રાજાએ હજારો દિવ્ય વર્ષ સુધી તપ કર્યું.
મૂર્છામાપ મુનિશ્રેષ્ઠ ધ્યાત્વા કૃષ્ણપદામ્બુજમ્
મુનિશ્રેષ્ઠ, કૃષ્ણના કમળચરણમાં ધ્યાનમગ્ન થઈ, રાજા બેહોશ થઈ ગયા.
નિશ્ચેષ્ટિતં પતિં દૃષ્ટ્વા ત્યક્તં પ્રાણૈશ્ચ પઞ્ચભિઃ
પતિને નિષ્ક્રિય જોઈ, પાંચ પ્રાણ ત્યાગી દીધા હતા.
ઉચ્ચૈ રુરોદ શોકાર્તા નિર્જને તુ કલાવતી
કલાકવતી દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ, એકાંતમાં જોરથી રડવા લાગી.
વિલલાપ મહાદીના પતિવ્રતપરાયણા
પતિવ્રતા અને અત્યંત દુઃખી બની, તેણે વિલાપ કર્યો.
શ્રુત્વા ચ રોદનં તસ્યાઃ કૃપયા ચ કૃપાનિધિઃ
તેણીનું રડવું સાંભળી, દયા ના સાગર દયાથી પગલાયા.
ક્રોડે કૃત્વા ચ તં તૂર્ણં રુરોદ ભગવાન્વિભુઃ 4.17.
ભગવાને તરત જ તેમને ગળે લગાવીને રડ્યા.
જીવં સંચારયામાસ બ્રહ્મજ્ઞાનેન બ્રહ્મવિત્
બ્રહ્મવિદ્યા દ્વારા બ્રહ્મજ્ઞાની એ તેમને જીવંત કર્યા.
પ્રણનામ ચ તં દૃષ્ટ્વા તં ચ કામસમપ્રભમ્
તેને કામદેવ જેવો તેજસ્વી જોઈ, તેણીએ નમસ્કાર કર્યા.
સ વિધેર્વચનં શ્રુત્વા વવ્રે નિર્વાણમીપ્સિતમ્
વિધાતાના વચન સાંભળી, તેણે ઇચ્છિત મોક્ષ માંગ્યો.
પ્રસન્નવદનઃ શ્રીમાન્સ્મેરાનનસરોરુહઃ
તેનું ચહેરું પ્રસન્ન, સુંદર અને હસતું કમળ જેવું હતું.
તમુવાચ સતી ત્રસ્તા વરં દાતું સમુદ્યતમ્ કલાવત્યુવાચ
ભયભીત સતીએ, જે વર્દાન આપવા તૈયાર હતા, તેમને કહ્યું. કલાવતી બોલી:
અતોઽબલાયા હે બ્રહ્મન્કા ગતિર્ભવિતા વદ
હે બ્રહ્મા! હવે કહો, નિર્વળ અને બલહીન સ્ત્રીનું શું થાય છે?
વ્રતં પતિવ્રતાયાશ્ચ પતિરેવ શ્રુતૌ શ્રુતમ્
શાસ્ત્રોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પતિવ્રતા માટે પતિજ પોતે તેનું વ્રત છે.
સર્વેષાં ચ પ્રિયતરો ન બન્ધુઃ સ્વામિનઃ પરઃ
દરેક માટે પતિથી વધારે પ્રિય બીજું કોઈ નથી; અને પતિથી મોટો સંબંધ પણ બીજું કોઈ નથી.