કપાટસ્તમ્ભસોપાનસહિતૈઃ પ્રસ્તરૈર્વરૈઃ
શહેરમાં ઉત્તમ પથ્થરો, દરવાજા, થાંભલા અને પગથિયાંથી શોભિત બનાવાયું.
શૈલજાશ્મવિનિર્માણવેદિપ્રાંગણસંયુતમ્
તે પર્વતના પથ્થરોથી બનેલા મંચો અને આંગણાંથી શોભાયમાન હતું.
યથોચિતબૃહત્ક્ષુદ્રદ્વારદ્વયસમન્વિતમ્
જ્યાં યોગ્ય હોય ત્યાં મોટા અને નાના બંને પ્રકારના દરવાજાઓથી સજ્જ હતું.
સોપાનૈર્ગન્ધસારાણાં સ્તમ્ભૈઃ શંકુવિનિર્મિતૈઃ 4.17.
તે સુગંધિત વસ્તુઓના પગથિયાં અને શિખર જેવાં થાંભલાંથી શોભિત હતું.
વજ્રસારવિનિર્માણપ્રાકારૈઃ પરિશોભિતમ્ વૃષભાન્વાલયં રમ્યં કર્તુમારબ્ધવાન્પુનઃ
વજ્ર જેવા મજબૂત કિલ્લાબંદીથી શોભિત, તેણે ફરીથી વૃષભાનુનું સુંદર વાડું બનાવવાનું શરૂ કર્યું.
પ્રાકારપરિખાયુક્તં ચતુર્દ્વારાન્વિતં પરમ્
તે કિલ્લાબંદી અને ખાઈથી સજ્જ હતું, તથા ચાર ઉત્તમ દરવાજા ધરાવતું હતું.
રત્નસારવિકારૈશ્ચ તૂલિકાનિકરૈર્વરૈઃ
તે રત્નોથી બનેલી દિવાલો અને સુંદર તુલિકા જેવી પંક્તિઓથી શોભિત હતું.
લોહસારકપાટૈશ્ચ શોભિતં ચિત્રકૃત્રિમૈઃ
અને તે કળાત્મક લોખંડના દરવાજા અને સુશોભિત નકશીથી શોભાયમાન હતું.
તદાશ્રમૈકદેશે ચ નિર્જનેઽતિમનોહરે
ત્યારે આશ્રમના એક ભાગમાં, એકાંત અને અતિમનોહર સ્થળે,
સંભોગાર્થં કલાવત્યાઃ સ્વામિના સહ કૌતુકાત્
ભોગ માટે કલાવતી અને તેના સ્વામી સાથે, ઉત્સુકતાથી એકત્ર થયા.
યુક્તં નવભિરારોહૈરિન્દ્રનીલવિનિર્મિતૈઃ અત્યુચ્છ્રિતં મનોરમ્યં સર્વતોઽપિ વિલક્ષણમ્
નવ નવ માળાવાળી, ઇન્દ્રનીલના રત્નોથી બનેલી, ખૂબ ઊંચી અને મનોહર એવી એ ઇમારત ચારે બાજુથી અનોખી હતી.
નારદ ઉવાચ યત્નતો યદ્ગૃહં રમ્યં નિર્મમે સુરકારુણા
નારદે પૂછ્યું: દેવશિલ્પીએ ખૂબ મહેનતે એ સુંદર ઘર બનાવ્યું હતું.
શ્રીકૃષ્ણાર્દ્ધાંશસંભૂતા તેન તુલ્યા ચ તેજસા યસ્યાં ચ સુદૃઢાં ભક્તિં સન્તો વાઞ્છંતિ સન્તતમ્ ।। 4.17.
જેનું જન્મ શ્રીકૃષ્ણના અંશમાંથી થયું છે, જે તેજમાં પણ એમના સમાન છે અને જેમાં દૃઢ ભક્તિ સાધુઓ સતત ઇચ્છે છે.
નારદ ઉવાચ માનવઃ કેન પુણ્યેન કથમાપ સુદુર્લભામ્
નારદે પૂછ્યું: કયા પુણ્યના કારણે કોઈ માનવને એ અત્યંત દુર્લભ લાભ મળ્યો?
વૃષભાનુર્વ્રજપતિઃ પુરાઽઽસીત્કો મહાનહો
વૃષભાનુ, જે વ્રજના રાજા હતા, એક સમયે મહાન આત્મા હતા.
સૂત ઉવાચ પ્રહસ્યોવાચ પ્રીત્યા તમિતિહાસં પુરાતનમ્
સૂતે કહ્યું: એણે હસતાં અને પ્રેમથી એ પ્રાચીન વાર્તા કહી.
નારાયણ ઉવાચ
નારાયણે કહ્યું:
કલાવતી રત્નમાલા મેનકાશ્ચાતિદુર્લભાઃ
કલાવતી, રત્નમાળા અને મેનકા ખૂબ જ દુર્લભ છે.
શૈલાધિપં હરેરંશં મેનકા સા હિમાલયમ્
મેનકા પર્વતોના રાજા, હરિના અંશ, એટલે હિમાલયની પુત્રી છે.
શ્રીરામપત્ની શ્રીઃ સાક્ષાત્સીતા સત્યપરાયણા
શ્રી, જે રામની પત્ની છે, એ સાચી સીતાજી છે અને સત્યને સમર્પિત છે.
કલાવતી સુચન્દ્રં ચ મનુવંશસમુદ્ભવમ્
કલાવતીએ સુચંદ્રને જન્મ આપ્યો, જે મનુના વંશમાંથી ઉત્પન્ન થયો હતો.
મન્યે ગુણવતાં શ્રેષ્ઠમાત્માનમતિસુન્દરમ્ 4.17.
હું એને ગુણીઓમાં શ્રેષ્ઠ અને સ્વરૂપે ખૂબ સુંદર માનું છું.
સુકોમલાઙ્ગં લલિતં શરચ્ચન્દ્રાધિકાનનમ્
એના અંગો નરમ અને લલિત છે, અને એનું મુખ શરદપૂનમના ચંદ્ર કરતા પણ સુંદર છે.
કટાક્ષૈર્મોહિતું શક્તા મુનીન્દ્રાણાં ચ માનસમ્
એના નજરથી મહાન ઋષિઓના મન પણ મોહિત થઈ જાય છે.
સ્તનદ્વયં સુકઠિનમતિપીનોન્નતં મુને
મુનિ, એના બંને સ્તન દઢ, ખૂબ જ ગોળ અને ઉંચા છે.
હસ્તૌ પાદૌ ચ રક્તૌ ચ પક્વબિમ્બફલાધરમ્
એના હાથ અને પગ લાલ છે અને એના હોઠ પાકેલા બિંબફળ જેવા છે.
શરન્મધ્યાહ્નપદ્માનાં પ્રભામોચનલોચનમ્
એના નેત્રોમાં શરદના મધ્યાહ્નના કમળો જેવી કાંતિ છલકાય છે.
ઇતીવ મત્વા દૃષ્ટ્વા ચ કામબાણપ્રપીડિતઃ
આવી રીતે વિચારતાં અને જોઈને, એ કામના બાણોથી વ્યાકુળ થયો.
ક્રીડાં ચકાર રહસિ સ્થાનેસ્થાને મનોહરે
તે મનોહર અને એકાંત સ્થળોએ રમણીઓ કરી.
ચારુચમ્પકપુષ્પાણાં તલ્પે રતિસુખાવહે
સુંદર ચંપકના ફૂલોની પાંખી પર, પ્રેમનો આનંદ માણ્યો.